منبع پایان نامه با موضوع جاری سازی، تجاری سازی، پدیدآورنده، اثر مشترک

دارند، مهیا نیست. واژۀ استفادۀ گسترده شامل استفاده از محیط اداری شخصی، تلفن محلی، منابع کتابخانه ای و تجهیزات کامپیوتری شخصی بی اهمیت در فعالیت های خارجی که در بخش دوم خط مشی دانشگاه در مورد تعارض منافع و اعمال دانشکده و سرمایه گذاران آمده است، نمی شود.»
در مقابل دانشگاه میشیگان آمریکا در خط مشی مربوط به حق مؤلف خود تعریفی سلبی از ” استفادۀ معمولی ” از منابع دانشگاهی ارائه داده که در نقطه مقابل قابل توجه است:۱۱۷
«منابع معمول دانشگاهی منابعی هستند که به صورت عمومی برای عضو دانشگاهی دیگر با وضعیت مشابه فراهم و در دسترس قرار گرفته است. بطور مثال این امر شامل استفادۀ معمولی از منابع کتابخانه ای، اداره، کامپیوتر و امکانات کامپیوتری دانشگاه، حمایت کارمندان اداری و دبیرخانه و تدارکات می شود. اینکه برای هر بخش، واحد و یا شخص معین چه مقدار استفاده از منابع، استفادۀ معمول محسوب می شود به کارکرد و وظایف آن بخش، واحد و یا شخص بستگی دارد. مثلاً دسترسی به آزمایشگاه شیمی برای اعضای دانشکده شیمی ممکن است استفادۀ معمولی باشد، اما برای دانشجویان دانشکدۀ ادبیات انگلیسی استفادۀ غیرمعمول محسوب شود.»
از مقایسه دو تعریف فوق روشن می شود که استفادۀ گسترده از منابع دانشگاهی به معنای استفاده خارج از حدود متعارفی است که دانشگاه برای شخص پدیدآورنده با توجه به سمت، درجه علمی و قسمتی که شخص در آن بخش فعالیت می کند، فراهم نموده است. اگر اثر با استفاده از امکانات و منابع معمولی که شخص حق استفاده از آنها را داشته و این حق برای او در قوانین و مقررات دانشگاه تعریف شده، پدیدآمده مالکیت اثر به او تعلق دارد. اما اگر اثر با استفاده منابع و امکانات خارج از عرف متعارفی که شخص حق استفاده داشته است، پدیدآمده باشد، مالکیت اثر متعلق به دانشگاه است. باید یادآوری کرد که استفادۀ گسترده از منابع دانشگاهی قابل جمع با دکترین کار در برابر مزد نیست؛ پس هرجا دکترین کار در برابر مزد مطرح و مالکیت اثر دانشگاهی براساس آن مشخص شود، مطرح نمودن استفادۀ گسترده از منابع دانشگاهی توجیهی ندارد و قابل اعمال نیست.
۳. مدل وجود قرارداد
سومین عامل در تعیین مالکیت اثر دانشگاهی، وجود قرارداد است. به موجب اصل حاکمیت اراده در قرارداد هر فردی می تواند هم پیمان خویش را انتخاب نماید و در شرایطی برابر به انجام توافق و تعیین حقوق و تعهدات با طرف مقابل خود بپردازد. ولی در حقوق کنونی عقد از رابطه خصوصی بین اشخاص خارج شده است و به صورت یک وسیله مفید اجتماعی برای تولید ثروت ملی درآمده است. دیگر طرفین، حاکم بر روابط خود نیستند و دولت که بطور غیرمستقیم از نتایج پیمان های خصوصی متأثر می شود، بسیاری از شرایط وقوع و آثار آن را بر ایشان تحمیل می کند.۱۱۸
در کنار دولت نیز بسیاری از نهادهای عمومی و خصوصی که دارای برتری و مزیت نسبی نسبت به طرف مقابل قرارداد هستند و قدرت چانه زنی بیشتری دارند و با تهیه قراردادهایی که شرایط آن قبل از مذاکره و انعقاد قرارداد با طرف مقابل مشخص شده است، این شرایط را به طرف مقابل خود تحمیل می کنند. طرف مقابل نیز که از برتری نسبی کمتری برخوردار است و از سوی دیگر در صورت عدم پذیرش شرایط قرارداد در مواجهه با رقبا شکست خواهد خورد، علی رغم عدم وجود میل و رضای کامل به پذیرش شروط قرارداد، آنها را می پذیرد، این قراردادها به قراردادهای الحاقی معروف است.۱۱۹
در دانشگاه ها، قراردادهای الحاقی در قالب قراردادهای پژوهشی و همکاری های دانشگاهی مورد استفاده قرار می گیرد. دانشگاه که دارای قدرت و برتری نسبی نسبت به اعضای خود است با تحمیل شرایط قراردادی و آیین نامه های دانشگاهی طرف مقابل خود را مکلف می کند که در قالب قراردادهای مشخص و شروط از پیش تعیین شده دانشگاه عمل نماید. البته این بدان معنا نیست که تمام تحقیقات و پژوهش هایی که در دانشگاه انجام می شود در این قالب صورت می گیرد بلکه در بسیاری قراردادها نیز پژوهشگران و محققان از آزادی و قدرت عمل کافی و کامل برخوردارند. با این وجود، قرارداد به عنوان معیاری که از اراده و آزادی طرفین نشأت می گیرد، اگر به صورت صحیح منعقد شود به عنوان معیاری دقیق و سندی لازم الاجرا، معیِّن مالک اثر پدیدآمده است.۱۲۰
در این زمینه خط مشی حق مؤلف دانشگاه میشیگان در بخش آثار دانشجویی در بند ۱ اعلام می کند: «دانشجویانی که آثار دانشجویی خلق می کنند در حالی که در دانشگاه هستند ( از جمله پایان نامه، تز، پروژه های دانشجویی ) مالک حقوقی چنین آثاری هستند، مگر اینکه : ۱- اثر واجد شرایط آثاری باشد که در برابر مزد پدید می آیند؛ یا ۲- قراردادی مکتوب مبنی بر انتقال حق مؤلف اثر از طرف دانشگاه تحصیل شده باشد.»۱۲۱
در این جمله، عبارت قرارداد مکتوب بر انتقال حق مؤلف، دال بر این است که حتی اگر اثر در خارج از حیطۀ دکترین کار در برابر مزد باشد، در صورت وجود قرارداد انتقال حق مؤلف، اثر پدیدآمده در قلمرو مالکیت دانشگاه قرار می گیرد و دانشگاه هر چند در برابر زمان و تخصصی که پدیدآورنده هزینه کرده، پولی پرداخت نکرده است، می تواند از حقوق متعلق به آن بهره برداری نماید.
در قانون جدیدالتصویب اختراعات نیز در بند ( ه ) مادۀ ۶ نیز مفهومی شبیه این مضمون هست. این بند می گوید: «در صورتی که اختراع ناشی از استخدام یا قرارداد باشد حقوق مادی آن متعلق به کارفرما خواهد بود، مگر آن که خلاف آن در قرارداد شرط شده باشد» با توجه به عبارت آخر این جمله، انعقاد قرارداد انتقال مالکیت به نفع پدیدآورنده نیز وجود دارد، براساس این قرارداد طرفین می توانند در قراراداد شرط کنند که حتی اگر اثر در قالب تئوری کار در برابر مزد ایجاد شده و یا اینکه با استفادۀ گسترده از منابع دانشگاهی که پدیدآورنده در اختیار داشته است پدیدآمده باشد، مالکیت اثر به خالق آن تعلق می گیرد. طبق اصل آزادی قراردادی، طرفین می توانند به جز استثنائات قانونی و آیین نامه ای که در این زمینه وجود دارد به دلخواه در مورد مالکیت اثر توافق کنند.
ج – فرض مالکیت مشترک دانشگاه و پدیدآورنده
در بخش مربوط به تعاریف در تعریف مالکیت مشترک و چند مالکیتی برخی دانشگاه ها آمده است، پدیدآورندگان و دانشگاه در مالکیت اثر پدیدآمده بطور معمول سهیم هستند، و هر یک از آنها می تواند مستقل از دیگری و بدون رجوع به طرف دیگر از اثر استفاده یا بهره برداری های دیگر کند با این شرط که خسارتی به حقوق طرف مقابل وارد نکنند.۱۲۲
همین طور براساس قانون حق اختراع آلمان، هر یک از پدیدآورندگان اثر مشترک حق استفاده از اثر را دارد، مگر اینکه استفاده تأثیر نامطلوبی بر حق استفاده دیگر پدیدآورندگان بگذارد. از این رو یکی از خالقان اثر مشترک مثلاً در مورد اختراع می تواند، محصولی که حق اختراع به آن تعلق گرفته است را بسازد، مورد استفاده قرار دهد، پیشنهاد فروش بدهد، بفروشد یا از دیگر حقوقی که به وی اعطاء می شود، استفاده کنند.۱۲۳
اما در حقوق ایران قانونگذار در قانون حمایت حقوق مؤلفان حقوق ناشی از اثر مشترک را حق مشاع تمام پدیدآورندگان می داند. قانون ثبت اختراعات سال ۱۳۸۶ نیز تنها اشتراک در برخورداری از حقوق را تصریح کرده است و کمیت و کیفیت سهم و نحوۀ استفاده از حقوق را مشخص ننموده است. به نظر می رسد با توجه به تعیین قواعد شرکت در قانون مدنی به صورت کلی و عدم ذکر نحوه استفاده از حقوق اثر مشترک در قوانین مربوط به مالکیت فکری، در کشور کمیت و کیفیت استفاده از اثر مشترک هم در حوزه آثار ادبی و هنری و هم در حوزه مالکیت صنعتی توسط پدیدآورندگان مشترک، تابع قانون مدنی است.
۲-۱-۲-۳- پارک علم و فناوری
لازمۀ تولید علم و اندیشه، وجود فضا و بستر امن و مناسبی است که در آن از یک سو صاحب فکر و اندیشه احساس کند که منتفع از دستاوردها و تراوشات فکری خود است و از سوی دیگر جامعه بتواند به شیوۀ مناسبی به این دستاوردها دسترسی پیدا کند.۱۲۴
تجاری سازی آثار دانشگاهی یا انتقال تکنولوژی هر گونه فرآیندی است که طی آن دانش پایه، اطلاعات و نوآوری ها از دانشگاه، مؤسسه یا آزمایشگاه به اشخاص، شرکت های خصوصی و نیمه خصوصی منتقل می شود. به عبارت دیگر تجاری سازی مکانیزمی است که از طریق آن جامعه بتواند از یافته های علمی که در دانشگاه صورت می گیرد از مسیر انتقال این یافته ها به صنعت و تولید انبوه توسط صنعت، برخوردار شود.۱۲۵ روش های متنوع و گوناگونی در دنیا برای تجاری سازی آثار دانشگاهی وجود دارد. مکانیزم هایی از قبیل اعطاء مجوزهای بهره برداری که سهم بزرگی در تجاری سازی اختراعات اعم از اختراعات دانشگاهی و اختراعات غیر دانشگاهی دارند، شرکت های استارت آپ، پارک های علم فناوری، انتشار یافته های تحقیقاتی دانشگاهی در مجلات و کتب علمی و ارتباطات علمی بین دانشگاهی و ارتباط بین صنعت و دانشگاه مکانیزم های حیاتی دیگری است که در دنیا برای تجاری سازی آثار دانشگاهی مورد استفاده قرار می گیرد.۱۲۶
عدم تکمیل زنجیرۀ ساختاری صنعت و دانشگاه، یکی از موانع توسعه علمی و اقتصادی کشورها است. این امر موجب پیدایش شهرک ها و پارک های علم و فناوری شد. پارک های علم و فناوری مکانیزمی مبنایی برای انتقال فناوری به صنعت محسوب می شوند. این پارک ها، پارک تحقیقاتی، پارک علمی، پارک فناوری و یا اینکوبیتور۱۲۷ نیز نامیده می شوند.۱۲۸ پارک ها از سال ۸۰ و ۸۱ در دانشگاه ها، سازمان های تحقیقاتی و دیگر نهادهای عمومی تشکیل شده اند و تا سال ۸۷ بالغ بر ۲۱ پارک تأسیس و دارای موافقت اصولی در کشور فعالیت می کردند که این تأسیسات رو به افزایش بود. براساس آیین نامۀ اجرایی آنها، حمایت از تجاری سازی نتایج تحقیقات و فراهم ساختن زیرساخت ها و حمایت های مختلف در مرحلۀ توسعه ایده ها و نتایج تحقیقات و نیز شکل گیری شرکت های مبتنی بر دانش و فناوری بخشی از وظایف قانونی این ساختارها است. ۱۲۹
این تأسیسات در مکان های معینی نزدیک به دانشگاه ساخته می شوند مثلاً در دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه صنعتی اصفهان و دانشگاه تبریز افزون بر رشته های علوم مهندسی و علوم پایه در دیگر رشته های دانشگاهی نیز فعالیت های آموزشی و تحقیقاتی می کنند و این دانشگاه ها دارای پارک علمی می باشند. پارک ها با شرکت های با درجۀ فناوری بالا که کمک های رسمی در مراحل آخر تولید یک فناوری هزینه می کنند، همکاری دارند. تهیه کنندگان اصلی هزینه های این پارک ها شرکت های تجاری شرکت کننده در تأسیس آنها و محققان از دو حوزۀ صنعت و دانشگاه هستند. این روش مکانیزمی است که به صورت خاص توسط شرکت هایی با قدرت فناوری بالا مورد استفاده قرار می گیرند.۱۳۰
بطور کلی رسالت پارک و از مهمترین وظایف پارک

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   منبع پایان نامه ارشد با موضوعکارشناسی ارشد، هنر و معماری، زیبایی شناسی، دانشگاه تهران

Author: admin2

دیدگاهتان را بنویسید