نظم و ترتیب و ایمنی از مهمترین عوامل رسیدن به موفقیت در سازمان هاس. نقش نظم و ترتیب به گونه ایه که در همه الگوها و استانداردای مدیریتی و تعالی سازمانی در نظر قرار گرفته. با توجه به منافع نظم و انضباط، سازمانای سرآمد اقدامات جدی و موثری در این باره انجام داده ان. الان اجرا و بومی سازی الگوهای تعالی در سازمانا به طور زیادی باعث افزایش توانایی بخش های مختلف در سازمانا شده. افزایش استفاده و تعالی سازمانی مثل مفاهیمیه که همیشه همه سازمانا به دنبال اون بوده و در هر مرحله از تاریخ به شکلی اون رو گفتن. کاهش خطاها، اشتباهات، حوادث و افزایش راندمان کاری، افزایش روحیه و انگیزه کارکنان و کارکرد مدیریت، به دلیل قابل رویت شدن مشکلات، کاهش هزینه ها و کاهش مصرف انرژی و دوباره کاریا از آثار اجرای نظام آراستگیه.

آشنایی با نظام آراستگی آشنایی با چگونگی مدیریت مطلوب محیط کاره. این نظام در سازمانای تولیدی و خدماتی خیلی از کشورهای دنیا قرار گرفتن یافته و نتایج با ارزشی در ساماندهی و منظم کردن محیطای کاری و ایجاد عادتای مطلوب و فرهنگ مشتری گرایی داشته. این سیستم در بعضی از سازمانای تولیدی و خدماتی کشور ما به اجرا در آمده.

 

  • بیان مسئله

“پنج اس” واسه اولین بار بعد از جنگ جهانی دوم در ژاپن شکل گرفت، اصولی که حاصل نبوغ و استعداد ژاپنیا نیس، بلکه ایده ابتدایی این سیستم از روش خونه داری صنعتی[1] آمریکایی گرفته شده. ژاپنیا ایده ابتدایی رو از آمریکاییا گرفته و طبق فرهنگ خود اون رو به شکل پنج اصل 1- ساماندهی[2]  2- نظم و ترتیب[3] 3- پاکیزه سازی[4] 4- استاندارد سازی[5] 5- انضباط[6] یا یعنی پنج اس و به قول ژاپنیا (گواس) ارائه کردن (عربیان، 1386).

ژاپنیا دامنه کاربرد پنج اس رو به همه صنایع و بنگاهای اقتصادی تسری دادن و اون رو نه تنها در حفظ ایمنی و بهداشت محصول بلکه در آراستگی محیط کار و کارکنان در قشنگ سازی محیط و صرفه جویی در فضا و جای و نقل و انتقال و جا به جایی مواد و کاهش ضایعات و دوباره کاریا و… به کار گرفتن (همون).

پنج اس به شکل ژاپنیا و به شکل یک رشته خاص با ادبیات نوشتاری از سال 1985 مطرح شد و در شروع به شکل سه اس ارائه شد. اولین متن در مورد پنج اس در سال 1986 نوشته شد. در آخرای همین ده سوزوکی[7] کتاب (دیباچه ای بر راه و روش کامل ارتقاء استفاده بهپویی عملی) رو نوشت که فصل هشتم از ده فصل کتاب، به پنج اس کاربردی اختصاص پیدا کرده بود. اما یکی از مهم ترین متون مربوط به پنج اس با عنوان (فایو اس، پنج کلید واسه رسیدن به کیفیت عالی در محیط کار) به وسیله تاکاشی اوسادا[8] تالیف و منتشر شد (خان مختاری، 1383).

این سیستم از نگاه دستاوردهای خیلی با ارزشی که داره به سرعت به بنگاهای اقتصادی کشورهای دنیا مثل سنگاپور، مالزی، چین، تایلند، انگلیس، اسپانیا و پرتقال و… راه پیدا و مورد بهره ورداری قرار گرفت (عربیان، 1386).

سابقه معرفی و ترویج نظام پنج اس، یا آراستگی در ایران از خرداد سال 1372 و با پخش مقاله ای در شماره های 32 و34 ماهنامه تدبیر شروع گردید نویسنده مقاله مجتبی کاشانی بوده که بر همین پایه به عنوان بنیانگذار نظام پنج اس در ایران معرفی گردیدهه،  کاشانی دراین زمینه می گوید:

” اینجانب با نظام پنج اس در سال 1365 و در یک دوره مدیریتی در ژاپن آشنا شدم و از همون زمان دریافتم که یکی از گمشده های اصلی ما در صنعته. با مسافرتا و تحقیقات و بازدیدهای زیاد از کارخانه های ژاپنی در اون کشور (در طول هفت سال) به درک عمیق اون پرداختم و در سال 1372 به شکل مقاله ای کاربردی اون رو معرفی نمودم. شروع اجرای پنج اس در شرکت های کارتن مشهد و ایرانیت تهران (سال های 1374 و 1375) بوده که توفیق نسبی اون باعث شروع اجرای پنج اس در شرکت ایران خودرو گردید.

حالا که در آستانه ورود به عصر نوین تکنولوژی و شروع انقلاب صنعتی آینده می باشیم اهمیت نظام آراستگی رو به افزایشه چون این عصر نوین، نانو تکنولوژی یا تولید مولکولیه که کمترین بی نظمی و وجود ذره ای غبار، هستی اونو پریشون انجام میده. (ابوطالبی، 1384).

در کل بررسی گذشته تحقیق نشون میده که پژوهشای کمی رابطه نظام آراستگی بر کارکرد کارکنان رو بررسی کردن پس این مسئله اساسی تحقیق حاضر، توضیح اثر نظام آراستگی بر کارکرد کارکنانه تا از این راه بر غنای پژوهشی و تجربی در این مورد بیافزاید و یه قدم در جهت بهبود استفاده منابع انسانی بکنه.

 

اولین مقاله پژوهشی با نام (چگونگی شروع نظام آراستگی ژاپنی)[9] از ساموئل، کی، ام، هو[10] استاد دانشکده بازرگانی لستر، دانشگاه مانت فورت[11] بریتانیا چاپ شده در (نشریات مدیریت کیفیت کامل)[12]  ه.

این اولین مقاله ایه که در مورد بررسی ویژگیای پنج اس نوشته شده و به عنوان اولین گزارش کاری از اون، در دنیا ارائه گردیده. بنابر این هم از این جهت و هم به دلیل نام نویسنده مشهور اون مورد دلیل خیلی از محققان دنیا قرار گرفته و به نظر من یکی از بهترین مقاله هاییه که می تونه درک کاملی از پنج اس در محققان ایجاد کنه.

“هو” در این مقاله سعی کرده تا  با بیان پیچیدگیای پنج اس و ایجاد درک بهتر از اون، کاربرد اصول اون رو آسون کردن کنه. نویسنده به عنوان متخصص کیفیت در خیلی از کشورهای دنیا، در این مقاله اعلام کرد:

«نتایج خیلی از پژوهشام در خیلی از کشورهای اروپایی و آسیایی نشون داد که پنج اس یک وسیله مهم واسه یادگیری ِ(چیجوری انجام دادن کارا) و سنگ زیر بنای فرهنگ کیفیته».

نویسنده با تکیه بر تحقیقات پیترز و واترمن[13] (1982)، مبنی بر اون که یادگیری در عمل موجب تغییر رفتار در کارکنان می شه، اعلام نمود که: «پنج اس بهترین نمونه ایه که می تونه فرهنگ یادگیری در عمل رو در سازمان فراهم کنه…».

ژاپنیا به درستی دریافتند که نظم، کمه کم چیزیه که جامعه واسه کارکرد مناسب به اون نیازمنده. پس پنج اس، نه تنها موجب بهبود فیزیکی محیط می شه، بلکه واسه بهبود مراحل فکری افراد هم، وسیله مهمی تلقی می شه.

با توجه به موارد اشاره شده انجام این تحقیق دور و بر اثر نظام آراستگی بر کارکرد کارکنان در سازمانای ایران اهمیت داره.

 

1-8-1- تعاریف نظری:

نظام آراستگی (متغیر جداگونه):

آشنایی با نظام آراستگی آشنایی با چگونگی مدیریت مطلوب محیط کاره این نظام در سازمان های تولیدی و خدماتی بسیاری از کشورهای دنیا قرار گرفتن یافته و نتایج با ارزشی در ساماندهی و منظم کردن محیط های کاری و ایجاد عادت های مطلوب و فرهنگ مشتری گرایی داشته. این سیستم در بعضی از سازمان های تولیدی و خدماتی کشور ما به اجرا در آمده. نظام آراستگی با تاکید بر آراستگی جنبه های سخت و نرم محیط های کاری، روحیه، نشاط، ایمنی و کیفیت رو به ارمغان می آورد و با حذف محدودیت های محیطی، کارآیی و سلامت کارکنان رو افزایش می بده (کورمن، 1370). نگاهی به اهداف و مفاهیم و نظام آراستگی و مراحل اجرای اون و بررسی تاریخچه و نسبتش با فرهنگ ملی و دینی و آثار و نتایج اون، نشون می بده که پرداختن به نظام آراستگی ضروریه.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   برخورد با افراد کینه ای با ۷ پیشنهاد چاره ساز 

اجرای پنج اس واسه رسیدن به هدفای زیادی اجرا می شه. بعضی از مهم ترین هدفا عبارتند از: ایمنی و بهداشت، استفاده، صرفه جویی در هزینه ها، کیفیت و پیشگیری از خرابیا (ابوطالبی، 1381).
در محیطایی که با اجرای نظام آراستگی مدیریت می شن، اشیا زائد و غیر لازم وجود نداره و شکل های مختلف موجود با نظمی خاص منظم می شن و این تا حد زیادی موجب صرفه جویی و ایمنی محیط میشه. اجرای منظم مراحل نظام آراستگی محیطی پاکیزه و بهداشتی رو ایجاد میکنه و از همه مهم تر سعی واسه ایجاد عادتای درست در کارکنان مهم ترین عامل در تحقق محیطای آراستهه و این مهم در اجرای بند پنجم حاصل میشه. وجود محیطی سامان یافته از لوازم تولید یا ارائه خدمات با کیفیته (همون).

نظام آراستگی دارای پنج عامل به توضیح ذیله:

  • ساماندهی (سازماندهی، تفکیک و تعمیر)

ساماندهی در عام ترین معنی اون یعنی نظم دادن به کلیه اجزای یک سازمان جهت نیل به اهداف. از دیدگاه پنج اس ساماندهی به معنای تشخیص ضرور از جز ضرور، انجام تصمیمات قاطع و اعمال مدیریت اولویتا برای رهایی از جز ضروری هاس. در دیدگاه پنج اس، ساماندهی امری سخت تر از قرار دادن اشیاء در گوشه ای می باشه و هدف ایجاد نظمی مطلوب و مناسبه. به خاطر موفقیت در ساماندهی می بایست به اولویت بندی پرداخت. به طور خلاصه این اس به معنی جدا کردن چیزی که ضروریه از جز ضروریا می باشه (اوسادا، 1379).

 

  • نظم و ترتیب

نظم و ترتیب به معنی قرار دادن اشیاء در مکان های مناسب و منظم به نحوی که بشه از اونا به بهترین وجه استفاده کرد. نظم و ترتیب راهیه برای پیدا کردن و بکار بردن اشیای مورد نیاز، بی انجام جستجوهای الکی. هنگامی که هر چیز با توجه به کارکرد و در نظر گرفتن کیفیت و ایمنی کار در جای مناسب و مشخص قرار داشته باشه، محل کار همیشه منظم و منظم هستش. به این منظور باید همه وسایل، شکل های مختلف و کالا برگ های مورد نیاز رو که قبلا در بند 1 شناسایی کرده و کارکرد هر یک از اونا رو هم مشخص کرده ایم رو در جای مناسب قرار دهیم به نحوی که با سرعت و سهولت قابل دسترس باشن. به عبارت دیگر قرار دادن اشیا در بهترین مکان به بهترین طریق ممکن و امکان دسترسی به اون با حداکثر سرعت (همون).

 

  • پاکیزه سازی

در دیدگاه پنج اس پاکیزه سازی یعنی دور ریختن زوائد و پاکیزه کردن اشیاء از آلودگیا و مواد خارجی. به عبارت دیگر پاکیزه سازی نوعی بازرسیه. بازبینی و پاکیزگی محیط کار برای حذف آلودگی مورد تأکید در این بخش از نظام پنج اس قرار داره. بعضی از لوازم، تجهیزات و مکانا حتماً باید زیاد پاکیزه و عاری از هر نوع آلودگی نگهداری شن. پس لازمه که اونا رو دقیقاً شناسایی کرده و بر این باور بود که پاکیزه سازی تنها تمیز کردن محل کار و لوازم موجود در اون نیست بلکه پاکیزه سازی امکان انجام بازرسی و بازبینی رو هم بایستی جفت و جور کنه (همون).

 

4- استاندارد سازی

استاندارد سازی یعنی کنترل و اصلاح دائمی ساماندهی، نظم، ترتیب و پاکیزگی. تاکید اصلی در استاندارد سازی متوجه مدیریته که با استفاده از چک فهرست های مناسب و استاندارد کردن مقررات با استفاده از نوآوری و خلاقیت، محیط کار رو به نحوی استاندارد و کنترل نماید که همیشه همه عوامل با سرعت و دقت لازم مورد استفاده قرار گیرند (همون).

 

  • انضباط

انضباط یعنی آموزش عادات و توانایی هایی جهت انجام یک وظیفه خاص. نکته اصلی در اینجا ایجاد عادات درست به جای عادات نادرسته. این کار رو باید از طریق آموزش شیوه های درست انجام کار به افراد و تمرین دادن اونا در این زمینه شروع نمود. همچنین این تمرینا از طریق وضع مقررات و پیروی جدی از اونا تحقق می­پذیرد. به عبارت دیگر انضباط فرآیند تکرار و تمرین انجام یک کاره (همون).

 

 

کارکرد کارکنان (متغیر وابسته):

عملکرد به درجه انجام وظایفی که شغل یک کارمند رو تکمیل می آروم اشاره داره (بایرز و رو، 2008). و نشون می بده که چیجوری یک کارمند چیزای مهم یک شغل رو به انجام می رساند. عملکرد بیشتر با «سعی» که اشاره به صرف انرژی داره یکسان تلقی می شه، اما عملکرد طبق نتایج فعالیتا اندازه گیری می شه. برای مثال یک دانشجو ممکنه سعی زیادی رو در آماده شدن برای آزمون بکار گیرد اما نمره کمی دریافت آروم در این مورد سعی زیادی انجام شده اما عملکرد پایین بوده. به عقیده بایرز و رو (2008) عملکرد افراد در یک موقعیت می تواند به عنوان نتیجه رابطه دوطرفه بین: الف) سعی، ب) توانایی ها و  ج) ادراکات نقش تلقی شه.”سعی”، که از برانگیختگی نشأت می گیرد اشاره به میزان انرژی (فیریکی یا ذهنی) که یک فرد در انجام وظیفه استفاده می آروم داره.”تواناییا”، ویژگی های شخصی مورد استفاده درانجام یک شغل هستن و “اداراکات نقش” به مسیرهایی که افراد باور دارن بایستی سعی هایشان رو در جهت انجام شغلشون هدایت کنن، اشاره می آروم. نو و دیگران (2008) عملکرد رو ناشی از ویژگی های شخصی، مهارت ها و نظیر اون می دانند. این ویژگیا از طریق رفتار کارکنان به نتایج عینی تبدیل می شن. کارکنان تنها در صورتی که علم، مهارت ها، تواناییا و سایر ویژگی های ضروری برای انجام یک شغل رو داشته باشن می توانند رفتارشان رو نشون بدن. دیگر مؤلفه اساسی مدل نو و همکاران، استراتژی های سازمانیه. بیشتر رابطه بین مدیریت عملکرد و استراتژیا و اهداف سازمان نادیده گرفته می شه. در آخرً مدل یاد شده اشاره می آروم که محدودیت های موقعیتی هم نقش اساسی در عملکرد افراد ایفا می نماید. همون طور که قبلاً ذکر شد، افراد ممکنه رفتار مناسبی بکنن اما نتایج مناسبی کسب نکنند. پس، کارکنان بایستی دارای ویژگی های مشخصی برای انجام مجموعه ای از رفتارها و دستیابی به بعضی نتایج باشن و به خاطر دستیابی به مزیت های رقابتی، ویژگیا، رفتارها و نتایج بایستی به استراتژی های سازمانی گره زده شن.

با این تفاسیر می توان ارزیابی عملکرد رو به عنوان فرآیند ارزیابی و برقراری رابطه با کارکنان در نحوه انجام یک شغل و قرار گرفتن برنامه بهبود اون تعریف نمود (بایرز و رو، 2008). در این صورت ارزیابی عملکرد نه تنها به کارکنان اجازه می بده که بدونن عملکردشان چیجوریه. بلکه بر سطح سعی و مسیر آینده شون تأثیر می گذارد.

همچنین کارل و دیگران[16] (2000) ارزشیابی عملکرد رو فرایند همیشگی ارزیابی و مدیریت رفتار و برون دادهای انسانی در محل کار تعریف کرده ان. و به عقیده فوت و هوک (1999) ارزشیابی کارکرد کارکنان یعنی: فرآیند رسمی برای امتحان و ارائه بازخورد به کارکنان در مورد خصوصیات و نحوه انجام فعالیت هایشان و همچنین شناخت استعدادهای پنهون اونا به خاطر شکوفایی اونا در آینده.

Keeping House

Seiri

Seiton

Seiso

Seiketsu

Shitsuke

suzuki

takashi osada

Japanese 5S – where TQM begins

Samuel K,M,Ho

Mont fort

Total Quality Management Magazine

peters and waterman

1.Byars and Rue

2 Noe and et al

 

Japanese 5S – where TQM begins

2 Noe and et al

By:

0 thoughts on “نظم در سازمان (نظام آراستگی)

دیدگاهتان را بنویسید