پایان نامه ارشد رایگان درمورد نفت و گاز، تولید نفت، نفت وگاز، صادرات گاز

اساس برآورد آژانس بین‌المللی انرژی میزان ذخایر نفتی ایران به 155 میلیارد بشکه رسیده است.(روزنامه مردم سالاری، 1392، 6)
منابع عمده گازی ایران در پارس جنوبی، شمالی، کیش و کنگان – نار واقع شده است. در سال 2010 ایران 5.2 نریلیون فیت مکعب گاز طبیعی تولید و 5.1 تریلیون فیت مکعب به مصرف رسانده است انتظار می رود مصرف ایران در طول دهه آینده سالانه 7 درصد رشد داشته باشد. ذخایر گاز ایران بطور غالب در دریا واقع شده است، اگرچه تولیدات مشخصی در خشکی صورت می گیرد. تولیدات گاز ایران در طول دو دهه گذشته 550% رشد داشته و مصرف گاز نیز در همین راستا رشد داشته است. صادرات گاز ایران احتمالا با توجه به افزایش تقاضای داخلی محدود خواهد شد. از مجموع تولیدات ناخالص گاز طبیعی ایران در سال 2010 (7.7 تریلیون فیت مکعب) در حدود 1.2 تریلیون فیت مکعب آن جهت برداشت زیاد از چاههای نفت در خاک تزریقظ شده که پیش بینی می گردد با توجه به رویه ایران میزان مصرف گاز جهت تزریق مجدد افزایش یابد.
ایران تنها کشور دنیاست که حجم ذخایر نفت و گاز تقریباً متناسبی دارد یعنی حجم هر دو ذخایر نفت و گاز ایران در سطح جهانی بسیار بالاست. در حالیکه در دیگر کشورهای دارای ذخایر غنی هیدروکربنی، به طور معمول تنها حجم یکی از ذخایر نفت و گاز بسیار بالاست. برای مثال روسیه که مقام نخست ذخایر گاز جهان را در اختیار دارد ، از نظر حجم ذخایر نفت در مقام هشتم دنیاست و عربستان نیز با در اختیار داشتن مقام نخست ذخایر اثبات شده نفت، ذخایر گاز طبیعی فراوان ندارد. قطر نیز عمدتاً یک کشور دارای ذخایر گازی قابل توجه است.
تناسب ذخایر نفت و گاز ایران دارای این مزیت است که امکان انتخاب فراوانی در پایه ریزی سیاست مصرف انرژی در داخل و خارج از کشور در اختیار مسئولان امر قرار می دهد. سیاست جایگزین سازی مصرف گاز در داخل به جای مصرف نفت در همین راستا به اجرا درآمده است. از سوی دیگر ایران قادر است با تزریق حجم بالایی از گاز استخراج شده از پارس جنوبی به میدان های نفتی قدیمی، روند افت تولید این میدان ها را کاهش دهد.هم اکنون در ایران بیش از 30 منطقه نفت خیز وجود دارد که عمدتاً در غرب و جنوب کشور واقع شده اند .
ایران از نظر ذخایر اثبات شده نفت جهان درسال 1390، در رتبه سوم پس از عربستان و ونزوئلا قرار گرفت و از نظر ذخایر اثبات شده گاز،مقام دوم جهان را پس از روسیه از آن خود کرد.
(BP Statistical review of World Energy ,2011)
البته اگر ترکیب مجموع ذخایر هیدروکربنی کشور را در نظر بگیریم ایران در رتبه نخست جهان قرار می گیرد.
وضعیت تولید نفت وگاز در کشور
با در نظر گرفتن تولید چهار میلیون بشکه نفت، 600 میلیون مترمکعب گاز ( معادل 3 میلیون و 700 هزار بشکه نفت ) و با احتساب 370 هزار بشکه میعانات نفتی، مجموع تولید نفت و گاز ایران در ابتدای سال 1390، به معادل هشت میلیون بشکه نفت رسید.
وجود نفت در 75 مخزن جداگانه در مناطق خشکی و 20 میدان دریایی در فلات قاره ایران به اثبات رسیده و توسعه آنها اقتصادی ارزیابی شده است. این در حالی است که بخش اعظم تولید نفت کشورتنها به 22 مخزن در خشکی و 9 مخزن در دریا محدود شده‌است. بخش بزرگی از تولید نفت کشور از8 میدان بزرگ نفتی در جنوب کشور تأمین می‌شود. این میدان ها عبارتند از :اهواز، گچساران، مارون، آغاجاری، کرنج، رگ سفید، بی بی حکیمه وکوپال. از این میدان های عظیم سالهاست که بهره برداری می‌شود و بنابراین حجم قابل توجهی از نفت آنها تخلیه شده است.(نشریه نفت،گاز، پتروشیمی،1383،24 )به سبب کاهش فشار این مخازن نفتی، تولید آنها رو به کاهش است وبرای افزایش فشار باید به آنها گاز تزریق کرد.
پیش بینی شده است که با تزریق روزانه 480 میلیون متر مکعب گاز در 24 مخزن به شدت مورد نیاز به تزریق ، هم از افت تولید این مخازن جلوگیری شود و هم دستکم 5/4 میلیارد بشکه نفت اضافه تر (معادن 10 درصد از حجم کل قابل تولید) بتوان از این معادن برداشت کرد .اگر چه از تولید غیر صیانتی از این مخازن زمان زیادی می گذرد اما شروع هر چه سریع تر طرح های تزریق گاز، کمک فراوانی به بهبود راندمان مخزن و حتی افزایش تولید خواهد کرد.( مصلح ، 1387 ، 83 )
نکته قابل توجه دیگر این است که حدود 90 درصد از مخازن نفتی کشور از نوع مخازن شکاف‌دار است. ویژگی مخازن شکاف‌دار این است که بالابردن سطح تولید ازاین مخازن، نیازمند برنامه‌ریزی اصولی برای تزریق گاز در درازمدت است. براین اساس، می‌توان چنین نتیجه گرفت که امکان بالابردن قابل ملاحظه سقف تولید نفت در کشور به صورتی که حالتی مستمر داشته و بابهره‌برداری بهینه از مخازن کشور منافات نداشته باشد، وجود ندارد. (سعیدی،1381، 111 )
چنانچه روزانه 170 میلیون متر مکعب گاز به میدان های نفت تزریق شود تنها می توان از افت تولید مخازن جلوگیری کرد. اگر این میزان گاز به میدان ها تزریق نشود ، هر سال تولید نفت کشور حدود 5/3 درصد کاهش خواهد یافت . پیش بینی شده است در صورت اجرای این طرح با فرض نفت بشکه ای 50 دلار ، در مدت 23 سال، سود خالص از اجرای طرح به 110 میلیارد دلار برسد. این رقم برای طرح تزریق 480 میلیون متر مکعب گاز در روز ، که سبب برداشت اضافی از مخزن های نفت خواهد شد، 327 میلیارد دلار سود خالص نصیب کشور خواهد ساخت . در حالیکه برآورد شده صادرات گاز به هند و پاکستان ، در مدت 30 سال ، و بر مبنای هر متر مکعب گاز 2/8 سنت ، 54 میلیارد دلار درآمد نصیب کشور سازد.( مصلح ، پیشین، 227-217 )
در این محاسبات ، برداشت دوباره گاز تزریق شده محاسبه نشده است.
در حالیکه بعد از دوره 20ساله تزریق 480 میلیون مترمکعب گاز در روز ، مجموع برداشت اضافی نفت ، به 2/9 میلیارد بشکه خواهد رسید.(همان ، 244)
ضریب بازیافت مخازن نفت در ایران حدود 25 درصد است که به لحاظ استاندار متوسط جهان (حدود 35 درصد)پایین است.بخشی از علت پایین بودن بازیافت مخازن ایران به ویژگی خود مخازان بازمی گردد و البته با سرمایه گذاری و تزریق گسترده گاز می توان ضریب بازیافت را افزایش داد.
در ایران، تولید نفت وگاز باید به صورت مکمل هم عمل کنند و بخش مهمی از تولید گاز کشور باید صرف تزریق به مخازن نفت گردد. متأسفانه با وجود اذعان مسئولان به این نیاز اقدام کافی در این باره صورت نگرفته است. علت اصلی این مسأله کمبود سرمایه گذاری و کمبود گاز برای تزریق عنوان شده است.مجموع تزریق روزانه گاز به مخازن کشور در سالهای اخیر حدود 70 تا 90 میلیون متر مکعب در روز بوده است که با میزان برآورد شده مورد نیاز تفاوت زیادی دارد.
  براساس نتایج حاصل از مطالعات جامع ارزیابی اقتصادی طرح های مصرف گاز ، اولویت   زیر برای گاز طبیعی کشور فراتر از مصارف بخش خانگی ، تجاری و نیروگاههای برق پیشنهاد شده است .1- تزریق گاز به مخازن نفت .2- تأمین خوراک پتروشیمی .3- صادرات گاز. ( همان، 5 )ایران هم اکنون روزانه 240 میلیون متر مکعب گاز از میدان مشترک پارس جنوبی برداشت می کند این میدان قرار است در 24 فاز توسعه یابد و تاکنون(1390) تقریباً 10 فاز آن به بهره برداری رسیده است.به طور طبیعی بهتر است بخش مهمی از تولید آتی گاز از میدان پارس جنوبی، برای تزریق به مخازن نفت مورد استفاده قرار گیرد.
در چارچوب برنامه پنجم توسعه تا پنج سال آینده صنعت نفت و گاز باید به هدف تولید پنج میلیون بشکه نفت و 140میلیون مترمکعب گاز دست پیدا کند. برای این منظور به 150 میلیارد دلار سرمایه گذاری نیاز است. از این میزان سالانه 20 میلیارد دلار باید از منابع غیر از شرکت ملی نفت 10 میلیارد دلار از منابع داخلی شرکت تأمین گردد.با توجه به عملکرد سال های قبل در جذب سرمایه گذاری، هدف گذاری جذب سالانه 20 میلیارد دلار سرمایه گذاری در بخش نفت وگاز، بلندپروازانه به نظر می رسد و امکان تحقق آن اندک است. بنابراین احتمالاً با راه اندازی شماری دیگر از فازهای پارس جنوبی تولید گاز ایران، به میزان در خور توجهی افزایش خواهد یافت اما به سادگی امکان افزایش تولیدنفت کشور به فراتر از 4 میلیون بشکه در روز وجود نخواهد داشت. حتی شماری از کارشناسان بر این باورند شرایط مخازن نفت کشور به گونه ای است که امکان تولید بیش از 4 میلیون بشکه را فراهم نمی کند.بنابراین می توان انتظار داشت در خلال 10 سال آینده، تولید گاز ایران، حدود دو برابر افزایش یابد اما در میزان تولید نفت،تغییر محسوسی رخ ندهد.
گزارش مرکز پژوهش های مجلس حاکی از آن است که برای جلوگیری از کاهش صادرات کشور در بخش نفت، باید سالانه 5/4 میلیارد دلار سرمایه گذاری صورت گیرد. در این شرایط با فرض ثابت بودن صادرات کشور، سهم 5/12 درصدی ایران در سال 1386 در اوپک، تا سال 2030 میلادی به 7/5 درصد کاهش خواهد یافت.(دنیای اقتصاد،2/8/1388)
گزارش های رسمی حاکی از آن است که به سبب جریان طبیعی افت فشار مخازن نفتی کشور، هر سال حدود 300 هزار بشکه از ظرفیت تولید نفت کشور کاسته می شود و جز با سرمایه گذاری گسترده در هر دو بخش نفت وگاز نمی توان این روند نزولی را جبران کرد.
صادرات نفت ایران
ایران در سال 2010 حدود 2.2 میلیون بشکه در روز نفت صادر کرده است. صادرات نفت خام حدود نیمی از درامد دولت ایارن ار تشکیل می دهد. از صادرات نفت در سال 2010 حدود 73 میلیارد دلار درامد برای ایران به همراه داشته است، این در حالی است که صادرات نفت خام و مشتقات آن 80% از صادرات نفت ایران را به خود اختصاص داده است. برا ساس داده های ارائه شده در شش ماهه نخست امسال چین، هند، کره جنوبی و ترکیه واردات خود را از ایران افزایش داده اند و این رویه تا پایان سال ادامه خواهد یافت. اینها کشورهایی هستندکه تحریمهای سخت گیرانه کمتری در مورد خرید نفت ایران بر آنها وارد شده است و در مقابل حجم صادرات ایران به کشورهایی چون انگلستان و ایتالیا قطع یا کاهش یافته است.
صادرات نفت ایران همچنین بواسطه تحریم ها تاثیر پذیرفته است. در سال 2011، ایران مشکلات مشخصی را بواسطه دریافت پول جهت صادرات خود به هند تجریه کرد، زمانیکه  بانک مرکزی هند جهت دور زدن و خنثی کردن تحریمها مکانیسمی را جهت پرداخت به ایران در پیش گرفت. یکی از این مکانیسمها، پرداخت از طریق بانک ترکیه و امارات می باشد. به تازگی شرکت ملی نفت ایران اعلام کرده است که هند تمام بدهی خود را از طریق بانک گاز پزوم به ایران پرداخت کرده است. 7
میزان وابستگی ایران به درآمدهای حاصل از صدور نفت
درخلال دو دهه پس از جنگ، به طور متوسط میزان وابستگی بودجه دولت به درآمدهای نفت حدود 60 درصد بوده است. (هفته نامه برنامه، 1390، 4) همچنین در این مدت در آمدهای نفت حدود 70 تا 80 درصد از درآمدهای ارزی کشور را تشکیل داده است. بنابراین براساس این معیار می توان گفت با توجه به وابستگی همچنان بالای بودجه و اقتصاد کشور به درآمد نفت ، امکان مانور ایران در بهره گیری از نفت به عنوان ابزار چانه زنی محدوده های مشخص پیدا می کند چرا که فرضاً هر نوع اقدام برای کاهش تولید به عنوان ابزار فشار به طرف مقابل، متضمن تحمل تنگناهای شدید برای خود ایران نیز هست و بنابراین در عمل امکان بهره گیری از این ابزار یا صرف تهدید به آن ، کارای
ی خود را تا حدودی از دست می دهد.
  میزان کمّی نفت صادراتی : توان صادرات نفت کشور نسبت به دوره پیش از انقلاب در دهه 1350، به کمتر از نصف کاهش پیدا کرده است. ایران در خلال ده سال گذشته حدود 4/2 تا 7/2 میلیون بشکه نفت در روز صادر کرده است . باید توجه داشت که ایران در اواسط دهه 1350، با تولید حدود 6-5/5 میلیون بشکه در روز ، ده درصد تولید نفت جهان را در اختیار داشت در حالیکه امروز با حدود 4 میلیون بشکه در روز ، کمتر از 5 درصد تولید نفت جهان را تولید می کند. براین پایه می توان گفت که توانایی ایران در سال های پس از انقلاب در بهره گیری از این عامل ، تا میزان زیادی کاسته شده است. شاهد این مدعا را می توان در خلال دوره جنگ تحمیلی پیدا کرد . در این زمان متوسط صادرات نفت ایران از 5/1 میلیون بشکه در روز فراتر نفت که کمتر از یک سوم حجم

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   دانلود پایان نامه درموردمصرف مواد، دختران نوجوان، پیامدهای رفتاری، بزهکاری نوجوانان

Author: mitra--javid

دیدگاهتان را بنویسید