پایان نامه با کلمات کلیدی درک خطر، رفتارهای پرخطر، کنش های اجرایی، دانشگاه فردوسی مشهد

شدت عواقب جسمانی با 13 سوال شدت عواقب پزشکی ناشی از حادثه در هر موقعیت بود، و در نهایت بخش سوم که همان سوالات را در خصوص عواقب روانی ناشی از حوادث ترافیکی بود، مورد اندازه گیری قرار می داد. این پرسشنامه در یک مقیاس 5 درجه ای (به هیچ وجه احتمال ندارد، احتمال خیلی کم دارد، احتمال کمی دارد، احتمال زیادی دارد و احتمال خیلی زیادی دارد) میزان درک و شدت خطرات در موقعیت‌های مختلف ترافیک را مورد آزمون قرار می دهد. به پاسخ به هیچ وجه احتمال ندارد نمره 1، احتمال خیلی کم دارد نمره 2، احتمال کمی دارد نمره 3، احتمال زیادی دارد نمره 4 و احتمال خیلی زیادی دارد نمره 5 تعلق می گیرد. تمامی سوالات به طور مستقیم نمره گذاری شدند. نمره حداقل به معنای درک خطر کمتر و نمره حداکثر به معنای درک خطر بیشتر به رفتارهای ترافیکی می باشد. روایی پرسشنامه از طریق ترجمه و ترجمه برگردان و تایید مولف اصلی بدست آمد. اعتبار پرسشنامه بوسیله آزمون آلفای کرونباخ برای کل 90/0 و برای هر یک از خرده مقیاسها به ترتیب 88/0، 73/0 و 79/0 بدست آمد.

روش اجرای پژوهش
پس از گرفتن مجوز از سازمان حراست و حفاظت فیزیکی دانشگاه فردوسی مشهد، به دانشکده‌های مختلف مراجعه شد. سپس با کسب رضایت از مسئولین محترم امور اداری دانشکده ها برای شرکت دانشجویان در این پژوهش و اطمینان به آنها در حفظ و محرمانه بودن اطلاعات دانشجویان و کارمندان، درصورت رضایت دانشجویان و کارمندان برای شرکت در پژوهش اطلاعات جمعیت شناسی مربوط به سن، جنسیت، میزان تحصیلات و… خود را تکمیل کردند. پرسشنامه ها در کلاس های دانشکده ها و به صورت انفرادی یا گروهی اجرا شد. همه شرکت کنندگان سه پرسشنامه مربوط به درک خطرات ترافیکی، نگرش نسبت به رعایت/ عدم رعایت سرعت و سبقت در رفتار رانندگی و پرسشنامه رفتارهای پرخطر رانندگی منچستر را کامل کردند. در مجموع 30 تا 40 دقیقه صرف تکمیل سه پرسشنامه برای هر شرکت کننده شد. تمامی پرسشنامه‌ها در یک جلسه ارائه شد. شیوه ارائه برای همه آزمودنی‌ها به ترتیب پرسشنامه درک خطرات ترافیکی، نگرش نسبت به رعایت/ عدم رعایت سرعت و سبقت در رفتار رانندگی و پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر بود. سپس تعداد 11نفر از رانندگان مبتدی که نمرات نسبتا کمتری از دو پرسشنامه درک خطر و نگرش و نمره رفتارهای پرخطر رانندگی بیشتری کسب کرده بودند در گروه آزمایش (که به مدت 5 جلسه تحت آموزش ایجاد درک خطرات ترافیکی، نگرش نسبت به پیامد رفتار، هنجارهای ذهنی، کنترل رفتاری ادراک شده و قصد برای رعایت/ عدم رعایت سرعت و سبقت در رفتار رانندگی و نیز تشریح رفتارهای پرخطر رانندگی قرار گرفتند) و 10 راننده مبتدی دیگر در گروه کنترل قرار گرفتند.
رانندگان هر دو گروه پرسشنامه ها را پاسخ داده بودند، سپس به رانندگان در گروه آزمایش آموزش ایجاد درک خطرات ترافیکی، نگرش نسبت به پیامد رفتار، هنجارهای ذهنی، کنترل رفتاری ادراک شده و قصد برای رعایت/ عدم رعایت سرعت و سبقت در رفتار رانندگی و نیز تشریح رفتارهای پرخطر رانندگی در 5 جلسه 60 دقیقه‌ای داده شد. در آخر بلافاصله پس از اتمام جلسات آموزش، ارزیابی های پس آزمون از هر دو گروه به عمل آمد.
نحوه اجرای هریک از پرسشنامه ها و خلاصه‌ای از برنامه آموزشی به شرح زیر بود.
• دستورالعمل پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر:
دستورالعمل زیر به آزمودنی گفته شد:
“این پرسشنامه رفتارهای مربوط به رانندگی شما را مورد اندازه گیری قرار می دهد. سعی کنید سوالات را با دقت بخوانید و با زدن (×) مشخص نمایید که هریک از موارد تا چه اندازه برای شما اتفاق افتاده است. قضاوت خود را بر پایه آنچه که در مورد رانندگی خود به خاطر می آورید، بگذارید و با صداقت به همه سوالات پاسخ دهید.”
بعد از ارائه پرسشنامه آزمودنی در مکان اجرا تنها گذاشته می شد. اجرا به طور متوسط برای هر آزمودنی 5-7 دقیقه بطول می انجامید.
• دستورالعمل پرسشنامه نگرش نسبت به رعایت/ عدم رعایت سرعت و سبقت در رانندگی
در این پرسشنامه از دو سناریو استفاده شد و دستورالعمل اجرای آزمون بدین گونه شرح داده شد:
“خواهشمندیم سناریوی زیر را با دقت بخوانید. خود را در موقعیت سناریو قرار دهید و سوالات را پاسخ دهید. لطفا شماره ای را که فکر می کنید با ایده شما در این موقعیت مطابقت دارد، انتخاب کنید.”
“سناریو1: شما در حال رانندگی در خیابان های داخل شهر هستید. ساعت 11:30 در یک روز خوب و از نظر آب و هوایی خشک است. محدودیت سرعت در خیابان 45 کیلومتر در ساعت است. اما شما با سرعت 65 کیلومتر در ساعت در حال حرکت هستید.”
“سناریو2: شما در حال رانندگی در یک جاده دو طرفه هستید که محدودیت سرعت در آن 90 کیلومتر در ساعت است. ساعت 11:30 در یک روز خوب و از نظر آب و هوایی خشک است. در این قسمت از جاده که شما در حال رانندگی هستید، چندین گردنه پشت سر هم وجود دارد و همچنین دید شما کم است. در جلوی شما یک کامیون قرار دارد که با سرعت 65 کیلومتر در ساعت در حال حرکت است. حدود 2 کیلومتر است که شما در پشت این کامیون گیر افتاده‌اید و 5 دقیقه است که هیچ راننده دیگری را ندیده اید. وقت شما هرچه بیشتر گرفته می شود. با وجود محدودیت دید، شما از کامیون سبقت می گیرید.”
پاسخ به پرسشنامه برای هر آزمودنی به طور متوسط 20 دقیقه بطول می انجامد.
• دستورالعمل پرسشنامه درک خطرات ترافیکی
دستورالعمل زیر به آزمودنی گفته می شود:
“این پرسشنامه شامل جملاتی درباره میزان احساس خطری است که شما ممکن است در موقعیت های مختلف ترافیکی تجربه کنید. هرجمله را به دقت بخوانید. سپس میزان خطری را که شما در آن موقعیت احساس می کنید و احتمال می دهید که مصدوم شوید را با علامت زدن گزینه مناسب مشخص کنید”
پاسخ به این پرسشنامه برای هر آزمودنی بطور متوسط 15 دقیقه بطول می انجامید.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   منابع پایان نامه ارشد با موضوعامنیت انسانی، پولشویی، جامعه شناسی، فلسفه حقوق

برنامه آموزش:
محتوای جلسات در این پژوهش براساس تئوری رفتار برنامه دار، آیزن (1985، 1991)، کنش های اجرایی بر طبق مدل میکون از رانندگی و باورهای کارآمد و ناکارآمد طراحی گردید. ساختار جلسات در 5 جلسه تنطیم شد.
جلسه اول: ابتدا به ایجاد رابطه بین اعضا گروه و آموزش دهنده از طریق پرداختن به مباحث آزاد در حوزه ترافیک شهری. که شامل ارائه آمار حوادث ترافیکی در جهان و ایران و عوامل موثر در بروز تصادفات ترافیکی و نقش عامل انسانی به عنوان مهم ترین عامل تصادفات جاده ای و شهری و نیز بیان برخی تحقیقات و پژوهش های متعدد انجام شده در حوزه ترافیک.
جلسه دوم: ارائه عناوین کلی آموزش که شامل کنش های اجرایی و رفتار رانندگی، نگرش و الگوی نظریه رفتار برنامه دار در رانندگی، طرح باورهای کارآمد و ناکارآمد در رفتار رانندگی و عوامل شخصیتی مربوط به رفتارهای پرخطر ترافیکی.
جلسه سوم: با توجه به اهمیت نگرش و رفتار رانندگی ابتدا الگوی نظریه رفتار برنامه دار به آزمودنی ها آموزش داده شد که شامل تعریف نگرش، الگوی نظریه رفتار برنامه دار که 4 مولفه قصد انجام رفتار، نگرش نسبت به پیامد رفتار، هنجارهای ذهنی و کنترل رفتاری ادراک شده را در بر می گیرد، و اینکه قصدها در بر گیرنده عوامل انگیزشی که رفتار را تحت تاثیر قرار می دهد (آیزن،1991). نگرش نسبت به پیامد رفتار: به درجه ای که یک فرد پیامد رفتاری را خوشایند یا ناخوشایند ارزیابی می کند اشاره دارد، نگرش یه پیش بینی کننده پایا از قصدها و رفتار است (بک و آیزن، 1991؛ به نقل از سوسان لین و چن، 2011). هنجارهای ذهنی: فشارهای اجتماعی ادراک شده از سوی افراد مهم برای انجام یا عدم انجام رفتار اشاره دارد، هنجارهای ذهنی از طریق باور درباره انتظارات دیگران به وجود می آید و میزان آن از طریق انگیزش افراد برای انجام رفتار مطابق با انتظارات دیگران، مورد سنجش قرار می گیرد (اوانس و نورمن243، 2003). کنترل رفتاری ادراک شده: باور درباره حضور عواملی که ممکن است رفتاری را بازداری یا تسهیل کند و میزان قدرت درک شده از این عوامل (باورهای کنترل) منجر به وجود آمدن کنترل رفتاری ادراک شده می شود، کنترل رفتاری ادراک شده در واقع تصور فرد از آسانی یا سختی انجام یک رفتار را منعکس می‌کند (آیزن، 1991).
جلسه چهارم: بررسی کنش‌های اجرایی و رفتار رانندگی در رفتار ترافیکی. در بررسی کنش های اجرایی به آزمودنی گفته شد که به منظور داشتن یک رانندگی ایمن باید بر دامنه ای از رفتارهایی که توانایی های شناختی را می طلبند مسلط باشد. که بر طبق مدل میکون از رانندگی (به نقل از استولیک، کارلتون، تریگس، لنسک و برادشاو، 2006) و اینکه سه سطح از رفتار رانندگی وجود دارد. سطح راهبردی شامل طراحی و برنامه‌ریزی رانندگی که اعمالی همچون انتخاب مسیر و زمان حرکت را در بر می‌گیرد. سطح تاکتیکی یا ماهرانه: شامل مهارت‌های رانندگی برای تنظیم و سازگاری رفتارهای رانندگی گوناگون در حین رانندگی رانندگی است. آن ها شامل مهارت هایی همچون، نظارت بر فاصله وسایل نقلیه و تنظیم سرعت است. سطح عملیاتی: شامل رفتارهای رانندگی ثانیه به ثانیه ، همچون حفظ موقعیت مسیر و واکنش به موانع می باشد این رفتارها لحظه‌ای و تحت فشار زمانی هستند و تحت تاثیر توانایی و سرعت پردازش اطلاعات و مهارت‌های ادراکی-دیداری244 قرار می گیرند.
جلسه چهارم: بررسی باورهای آزمودنی ها در مورد رفتار های رانندگی و ترافیکی شخصی آنها و دیگران. در این زمینه بیشتر باورهایی در مورد سرعت بررسی شد و اینکه باورها در مورد سرعت به سه دسته تقسیم می شوند: باورهای معطوف به پیامدهای سرعت رانندگی، باورهای معطوف به عرف جامعه و باورهای معطوف به توانایی خود. باورهایی که اشخاص در هریک از این حیطه ها دارند ممکن است ناسالم باشد و منجر به رانندگی با سرعت غیرمجاز شود و یا اینکه باورها می توانند سالم باشند و منجر به رانندگی با سرعت مجاز شوند. و در نهایت به یادگیری باورهای سالم با ارائه جدولی از باورها به آزمودنی ها، جلسه خاتمه یافت.
جلسه پنجم: جمع جلسات گذشته و ختم آموزش. ارائه پرسشنامه ها به آزمودنی ها.

روش تجزیه و تحلیل دادها
اطلاعات حاصل از پرسشنامه های درک خطر، نگرش و رفتارهای پرخطر رانندگی در دو بخش توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم افزار Spss مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته شد. در بخش توصیفی محاسبه میانگین و انحراف استاندارد هریک از متغیرها (نمره کلی درک خطر، نگرش و رفتارهای پرخطر) برای هر دو گروه مبتدی و باتجربه (برای هدف اول پژوهش حاضر) و دو گروه آزمایش و کنترل در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون (برای هدف دوم پژوهش حاضر) محاسبه شد. در بخش استنباطی برای هدف اول پژوهش که مقایسه دو گروه مبتدی و باتجربه بود از تحلیل واریانس استفاده شد. برای هدف دوم که بررسی اثربخشی آموزش درک خطرات ترافیکی، نگرش و رفتارهای پرخطر رانندگی بود، از آزمون تحلیل کواریانس (آنکوا) استفاده شد.

فصل چهارم: یافته‌های پژوهش

مقدمه
اهداف پژوهش حاضر الف- بررسی درک خطر، نگرش و رفتارهای پرخطر ترافیکی در رانندگان مبتدی و باتجربه و ب- بررسی اثربخشی آموزش بر درک خطر و نگرش و رفتارهای پرخطر رانندگی مبتدیان بود. برای دستیابی به این هدف نمونه ای 100 نفری از دانشجویان و کارکنان دانشگاه فردوسی مشهد انتخاب شد و از میان نمونه‌های مبتدی 20 نفر در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. در پژوهش حاضر جمع آوری اطلاعات از طریق گزارش‌های شخصی و پاسخ دادن آزمودنی‌ها به پرسشنامه ها صورت گرفت. برای آزمون فرضیه‌ها از آزمون تحلیل کواریانس استفاده شد. آموزش اثربخشی درک خطر، نگرش و رفتار رانندگی بر اساس تئوری رفتار برنامه دار در 5 جلسه 60 دقیقه ای برگزار شد.
در این فصل یافته های پژوهشی در دو بخش ابتدا یافتههای

Author: mitra--javid

دیدگاهتان را بنویسید