بورس اوراق بهادار تهران، حاکمیت شرکتی در ایران، شرکتهای پذیرفته شده


 

با بررسی متون موجود در زمینه حاکمیت شرکتی و تحقیقات صورت گرفته در بازار سرمایه سایر کشورها و همچنین بهره گیری از نظرات متخصصان این زمینه تعدادی از شاخص ها و سازوکار های حاکمیت شرکتی در سطح شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار به عنوان شاخص های ساختار حاکمیت شرکتی به عنوان متغیرهای مستقل برای بررسی های لازم در نظر گرفته شده است. سعی می شود متغیرهایی که برای سنجش سطح حاکمیت شرکتی مورد استفاده قرار می گیرند از لحاظ نظری به نحو مؤثری با نحوه عملکرد ساختار حاکمیت شرکتی در ایران در ارتباط بوده و به علت عدم اطلاع رسانی کافی و مناسب بتوان این شاخص ها را از اطلاعات موجود و ارائه شده از سوی شرکتها و سازمان بورس اوراق بهادار تهران اندازه گیری و کمی نمود(حساس یگانه و احمدی¸ 1392).
شاخص های G-index
حضور مدیر عامل در هیأت مدیره (ceo). این متغیر نسبی بیان می دارد که آیا مدیر عامل عضو هیأت مدیره هست یا خیر. اگر جواب مثبت باشد، این متغیر مقدار صفر را به خود اختصاص می دهد و در غیر این صورت، عدد 1 را می پذیرد.
درصد مدیران غیرموظف در هیأت مدیره OutD) ). این متغیر نشان دهنده درصد اعضاء غیرموظف در هیأت مدیره است.
میزان درصد سهام بزرگترین سهامدار شرکت T1) ). این متغیر نشان دهنده درصد سهام تحت تملک و یا اختیار بزرگترین سهامدار شرکت می باشد.
ساختار توزیع سهام شرکت( SSD ). این شاخص حاصل جمع درصد سهامداری سهامداران بالای1 درصد به غیر از سهامدار اصلی )سهامدار اصلی و سایر سهامداران وابسته به سهامدار اصلی( است.
درصد سهام شناور شرکت در بورس( Flo) . میزان سهام شناور شرکت که توسط شرکت بورس گزارش می شود، سهام در اختیار مالکانی است که جدای از سهامداران اصلی و عمده شرکت بوده و در آینده نزدیک سهام خود را برای فروش عرضه خواهند.
درصد مالکیت و نفوذ دولت بر شرکت ( Gov) . اگر در شرکتی سهامدار عمده¸ دولت و یا نهادهای وابسته به دولت باشد این متغیر نشان دهنده درصد سهامداری دولت بود می باشد. منظور از نفوذ دولت نیز مالکیت مستقیم دولت، وزارتخانه ها )به خصوص وزارت اقتصاد و دارایی) سازمانهای وابسته به دولت و کارگزاری سهام عدالت است.
کیفیت افشا و اطلاع رسانی( Cle ) . این متغیر نشان دهنده رتبه شرکتها بر اساس امتیاز کسب شده از نظر کیفیت افشا و اطلاع رسانی مناسب که توسط سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام گردیده است، می باشد.
3-7-2-2)رقابت بازار محصول
در این پژوهش رقابت بازار محصول متغیر مستقل است که یک متغیر موهومی می باشد.برای محاسبه سطح رقابت بازار محصول از شاخص هرفیندال-هریشمن(HHI ) استفاده شده است.
HHI=∑ik=1 S ijt ˆ 2
که در ان Sijt سهم بازار شرکت i در صنعت j در سال t می باشد. سهم بازار از طریق داده های فروش شرکت به دست می آید.در صورتی که HHI پایینتر از مقدار میانه باشد شرکت ارزش یک می گیرد. شرکتی که ارزش یک می گیرد در بازارهای رقابتی تر هستند.
3-7-3)متغیرهای کنترلی
به منظور کنترل سایر متغیرهایی که به نحوی در تجزیه وتحلیل مساله پژوهش موثرند¸ متغیرهای کنترلی لازم تعیین شدند.
1)اندازه شرکت(size): اندازه شرکت از طریق لگاریتم کل داراییهای شرکت به دست می آید.
Size= log(total assets)
2)سودآوری شرکت(profit): برای محاسبه سودآوری شرکت از بازده داراییها استفاده می شود.
Profit: ROA
3)بازده/ترکیب سرمایه(RE/TA): برای محاسبه از تقسیم درآمد باقیمانده به دارایی کل استفاده شده است.(دآنگلو و استولز‚ 2006)