بورس اوراق بهادار تهران، روش تحلیل پوششی دادهها، روش تجزیه و تحلیل داده

 

: کل داراییها.
این متغیر در پژوهشهای باقرزاده (۱۳۸۲)، نمازی و شیرزاده (۱۳۸۴)، سینایی (۱۳۸۶)، ستایش و همکاران (۱۳۸۷)، کیمیاگری و عینعلی (۱۳۸۷) و کردلر و شهریاری (۱۳۸۸) نیز بهعنوان معیار سودآوری استفاده شده است.
۳-۴- جامعه و نمونه آماری
دوره موردمطالعه یک دوره زمانی ده ساله بر اساس صورتهای مالی سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۱ است. شرکتهای پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، جامعه آماری پژوهش حاضر را تشکیل میدهند. در این پژوهش از نمونهگیری آماری استفاده نمیشود؛ اما شرایط زیر برای انتخاب نمونه قرار داده شد:
سال مالی شرکت منتهی به پایان اسفندماه هر سال باشد.
شرکت طی سالهای ۱۳۸۲ تا ۱۳۹۱، تغییر سال مالی نداده باشد.
اطلاعات مالی موردنیاز به منظور استخراج داده های موردنیاز در دسترس باشد.
تا پایان سال مالی ۱۳۸۱ در بورس اوراق بهادار تهران پذیرفته‌شده باشد.
با توجه به بررسیهای انجام‌شده، تعداد ۱۶۱ شرکت در دوره زمانی ۱۳۸۲ الی ۱۳۹۱ حائز شرایط فوق بوده و موردبررسی قرارگرفته است.
۳-۵- روش گردآوری داده‌ها
در این پژوهش برای جمع‌ آوری داده‌ها و اطلاعات، از روش کتابخانه‌ای و میدانی استفاده می‌شود. برای نگارش و جمعآوری اطلاعات موردنیاز بخش مبانی نظری از مجلات تخصصی داخلی و خارجی، و برای گردآوری سایر داده‌ها و اطلاعات موردنیاز عمدتاً از طریق بانکهای اطلاعاتی سازمان بورس اوراق بهادار تهران و نرمافزار تدبیر پرداز گردآوری‌شده است.
۳-۶- روش تجزیه و تحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها
در انجام این پژوهش، از روش های آمار توصیفی و آمار استنباطی استفاده‌شده است که در ادامه به‌تفصیل تشریح می‌شود. پس از جمعآوری اطلاعات، نخستین گام محاسبه آماره‌های توصیفی از متغیرهای مورداستفاده می‌باشد. این آماره‌ها شامل میانگین، انحراف استاندارد و سایر اطلاعات مورداستفاده است. پس از بررسی آماره‌های توصیفی، فرضیه های پژوهش با بهره گرفتن از روش آمار استنباطی رگرسیون خطی چندمتغیره و تحلیل واریانس تکعاملی که در ادامه به این روشها اشاره می‌شود، مورد آزمون قرار میگیرند. لازم بهذکر است که در این پژوهش در خصوص تجزیه و تحلیل داده ها، ابتدا با بهره گرفتن از نرمافزار Excel-2007 متغیرهای پژوهش از روی‌داده‌های خام آماده میشود. سپس با توجه به خروجی های به‌دست‌آمده از نرمافزار DEA Frontier و تحت الگوی تحلیل پوششی داده ها نمره کارایی مدیران محاسبه و پس‌ازآن با بهره گرفتن از نرمافزارهای آماریSPSSنسخه۲۰ و Eviews-7 تجزیه و تحلیل انجام‌شده است.
۳-۶-۱- روش تحلیل پوششی داده ها (DEA)
در حالتی که واحدهای موردبررسی دارای چندین ورودی و خروجی هستند، روش های اقتصادسنجی نمیتوانند بهگونهای مناسب کارایی مربوط به این واحدها را ارزیابی و اندازه گیری کنند. تکنیک تحلیل پوششی داده ها یک روش برنامه ریزی ریاضی است، که بهعنوان یک روش ناپارامتریک، برای اندازه گیری کارایی بهگونهای مناسب، در این شرایط میتواند مورداستفاده قرار گیرد. این روش در سال ۱۹۷۸ بهوسیله “چارنز، کوپر و رودز” توسعه یافت. آنها به دیدگاه غیر پارامتریک “فارل” که در سال ۱۹۵۷ برای ارزیابی کارایی واحدهای تصمیمگیری با دو نهاده و یک ستاده مطرح شده بود، استفاده از برنامه ریزی ریاضی را اضافه کردند. روشی که “چارنز، کوپر و رودز” برای ارزیابی مدارس استفاده کردند به مدل CCR معروف شد (داینس و همکاران؛ ۲۰۰۳).
در ایران تحلیل پوششی داده ها با رساله “دکتر علیرضایی” تحت سرپرستی “دکتر جهانشاهلو” و “پروفسور ون دی پن” شروع گردید. بهدنبال آن در ارزیابی عملکرد شرکتهای توزیع برق، نیروگاه ها، شرکتهای بیمه، ادارات کل راه و ترابری، بانکها و … از این تکنیک استفاده شد ( نقل از: آذر و صفری؛ ۱۳۸۳).
تعریف
تحلیل پوششی داده ها عبارت است از یک روش ناپارامتریک که با بهره گرفتن از برنامه ریزی ریاضی به اندازه گیری کارایی کمک میکند، این روش جایگزینی برای روش رگرسیون محسوب میشود (رای؛ ۲۰۰۴).
هدف
هدف تحلیل پوششی داده ها تعیین کارایی یک سیستم یا واحد تصمیمگیری از طریق فرایند چگونگی تبدیل ورودیها به خروجی ها است، به عبارت دیگر، هدف شناسایی واحدهایی است که بیش‌ترین میزان خروجی را از کمترین میزان ورودی به دست میآورند، چنین واحدی که دارای کارایی مساوی یک باشد واحد کارا و دیگر واحدها که کارایی بین صفر و یک دارند واحدهای ناکارا شناخته میشوند (راماناتان، ۲۰۰۴).