تحلیل مسیر برقراری روابط علّی در مدل، معیارهای برازش و سطح قابل قبول مدل، مدل سازی معادله ساختاری

 

مدل‌ یابی معادله ساختاری یک تکنیک تحلیل چند متغیری بسیار کلی و نیرومند از خانواده رگرسیون چند‌متغیری است که به پژوهشگر امکان می‌دهد مجموعه‌ای از معادلات رگرسیون را به‌گونه همزمان مورد آزمون قرار دهد (هومن، 1384). مدل سازی معادله ساختاری به عنوان یکی از پیشرفت‌های روش‌شناختی نویدبخش در علوم اجتماعی و رفتاری می‌تواند مدل‌های سنتی را مورد آزمون قرار دهد و در عین حال امکان بررسی روابط و مدل‌های پیچیده‌تری مانند تحلیل عاملی (تاییدی) را فراهم آورد (بنتلر،1980).
3-7-2- تحلیل مسیر برقراری روابط علّی در مدل
در این مرحله، هدف، به دست‌آوردن برآوردهای کمّی از روابط علّی بین متغیرهای تحقیق می‌باشد. بدین منظور لازم است تا در ابتدا نمودارهای درونداد مسیر که معرف روابط علّی پیش‌بینی شده و برمبنای فرضیات تحقیق است، ترسیم کرد.
55
در ترسیم نمودارهای مسیر، نوع ارتباطات علّی بین متغیرها اعم از اثر مستقیم، غیر مستقیم، کاذب و تحلیل نشده تعیین می‌شود. نمودارهای مسیر نقش اساسی در مدل‌یابی ساختاری دارند. معادلات ساختاری با یک نمودار مسیر که روابط نظری مورد آزمون را به نمایش می‌گذارد، شکل می‌گیرد. از معادلات ساختاری تعریف شده بر مبنای نمودار مسیر، برای محاسبه چندین شاخص برازندگی بهره گرفته می‌شود. بررسی پارامترهای برآورد شده و شاخص‌های گوناگون برازندگی نشان می‌دهد که در مدل مورد مطالعه باید چه تغییراتی انجام و در چه مواردی اصلاحات صورت گیرد؟ اصلاحات مدل باید با احتیاط صورت گرفته و از لحاظ نظری با معنا باشد.
3-7-3- برازندگی مدل
داده‌های خام قبل از آن‌که به عنوان درونداد برنامه رایانه‌ای به کار رود، معمولاً ابتدا به یک ماتریس کوواریانس یا همبستگی از روابط بین متغیرهای مشاهده‌شده تبدیل می‌شود. اندازه‌های برازندگی برای یک مدل از طریق مقایسه ماتریس کوواریانس یا همبستگی از روابط بین متغیرهای مشاهده شده تبدیل می‌شود. اندازه‌های برازندگی از طریق مقایسه ماتریس کوواریانس برآورد‌شده برای جامعه با ماتریس کوواریانس نمونه که از روی داده‌ها محاسبه شده است به دست می‌آید. البته برازش مدل‌ها با داده‌ها لزوماً دلالت بر این ندارد که آن مدل درست است. چرا که هنوز ممکن است مدل دیگری وجود داشته باشد که با داده‌ها به همان اندازه و به همان خوبی برازش داشته باشد (کنی،2001).
وقتی یک مدل دقیقاً مشخص شود و دارای ویژگی همانندی باشد و برآورد و آزمون آن امکان پذیر شود، در این صورت برای ارزشیابی برازندگی آن راه‌های زیادی وجود دارد.
اهم شاخص ها در جدول زیر آمده است.
56
معیارهای برازش و سطح قابل قبول مدل تحقیق
معیارهای برازش مدل
سطح قابل قبول
نسبت کای اسکوئر به درجه آزادی( )
هرچه نسبت کمتر باشد بهتر است و نسبت یک نشان دهنده برازش کامل است.( برای مقادیر کمتر از 5 قابل پذیرش است)
برازش هنجارشده (NFI)
0 (عدم برازش) تا 1 (برازش کامل)
ریشه میانگین مربعات خطای برآورد (RMSEA)
کوچک تر 08/0