توسعه میادین نفت و گاز


 

ایران با داشتن بیش از 154.58 میلیارد بشکه ذخیره قابل استحصال هیدروکربور مایع و همچنین 33.62 تریلیون مترمکعب ذخیره قابل استحصال گاز طبیعی، یکی از عمده­ترین کشورهای تامین کننده انرژی جهان است و با توجه به عمر باقیمانده از ذخایر نفت و گاز کشور این جایگاه حفظ خواهد شد. در این میان می توان به سه مشخصه مهم اشاره کرد:
موقعیت ممتاز و استثنایی ایران به لحاظ تأمین امنیت انرژی جهان
قرار گرفتن کشور در مرکز بیضی انرژی (این بیضی شامل 70 درصد منابع نفت و 40 درصد ذخایر گاز جهان می باشد).
قرار گرفتن کشور ایران در محلّ تلاقی سه قاره آسیا، آفریقا و اروپا
در فرایند حرکت به سمت تعالی در صنعت نفت اقدامات زیادی در قالب برنامه های راهبردی ، بلند مدت و میان مدت تدوین شده است که در هر یک به نوعی برای طی شدن این مسیر در حوزه نفت مباحث و سرفصل های مشخصی تعریف گردیده است:
چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در 1404 هجری شمسی
سیاست‌های کلی ابلاغی مقام معظم رهبری در بخش نفت و گاز
چشم انداز صنعت نفت و گاز ایران در افق 1404
اهداف کلی توسعه بخش نفت و گاز در برنامه چهارم توسعه
سیاستهای وزارت نفت در جهت تحقق اهداف سند چشم­انداز
بررسی شاخص های حوزه نفت نشان دهنده آن است که حرکت رو به رشد این صنعت در ابعاد مختلف محقق شده است و می تواند نوید بخش شرایط مطلوب درسالهای آتی باشد.
همزمان با گسترش فعالیتهای اکتشافی و افزایش ذخایر نفت و گاز کشور در سالهای پس از انقلاب اسلامی، تلاش چشمگیر در توسعه میادین نفت و گاز همراه با توجه ویژه به توسعه میادین مشترک با کشورهای همسایه، از طریق عقد قراردادهای بیع متقابل و فاینانس و همچنین از محل منابع داخلی به عمل آمد. با انجام پروژه های نگهداشت توان تولید، اجرای طرحهای توسعه میادین نفتی، احداث و اصلاح کارخانجات نمکزدایی و نیز انجام طرح های تولید صیانتی از مخازن شامل برنامه های تزریق گاز و آب به میادین نفتی، علاوه بر جبران افت طبیعی تولید مخازن، تلاش فراوان در زمینه تولید نفت خام انجام گرفت.
دوران دفاع مقدس و اقدامات انجام شده برای بازسازی ویرانی­های آن, گوشه­ای از کارنامه درخشان صنعت نفت است. با توجه به ویژگی تاسیسات نفتی از نظر کسب درآمدهای ارزی و تامین سوخت و انرژی مصرفی بخش های مختلف اقتصادی، همزمان با شروع جنگ تحمیلی این تاسیسات همواره هدف تهاجم و بمباران های دشمن قرار گرفت و خسارات زیادی به آنها وارد آمد یکی از مقاطع حساس و حیاتی در صنعت نفت، حماسه دوران دفاع مقدس بود که از یک سو وظیفه خطیر تداوم تولید و تامین نیاز مردم و اقتصاد را به محصولات این صنعت برعهده داشت و از سوی دیگر به بازسازی و مقابله با ویرانی های حاصل از حملات دشمن می پرداخت.
در سالهای پس از دفاع مقدس این فرصت حاصل شد که به صورت بنیادی بسیاری از این تخریب ها بازسازی و مرمت شود. به منظور پاسخگوئی به نیازهای فوری ناشی از خسارات وارده، ستاد بازسازی وزارت نفت و به تبع آن ستادهای بازسازی در شرکت های تابعه ایجاد گردید.
این فداکاری­ها باعث شد اکنون با گذشت سه دهه از عمر انقلاب شکوهمند اسلامی, صنعت نفت جمهوری اسلامی ایران یکی از صنایع پیشرو, کارآمد و دارای دانش فنی روز باشد که به فضل الهی و در سایه الطاف حضرت ولی عصر(عج), این روند رو به رشد ادامه خواهد داشت.
2-3-1-2-نفت در مسیر توسعه
چشم انداز آینده اقتصاد جهان، نشانگر افزایش قابل توجه تقاضای انرژی و نقش مسلط نفت و گاز درمجموعه آن است. پیش بینی های به عمل آمده نشان میدهد که تقاضای نفت طی 20 سال آینده، بیش از 2 برابر 20 سال گذشته افزایش پیدا خواهدکرد و گاز طبیعی به عنوان سوخت منتخب قرن حاضر از بیشترین رشد درمجموعه اقلام سبد انرژی برخوردار خواهد شد.
به دلیل همین موقعیت خاص ایران در عرصه بین الملل، اجرای الگوی مناسب توسعه اقتصادی کشور بر مبنای نفت از مدتی قبل آغاز شده است و تا به جایی پیش رفته که هم اکنون بحث تدوین استراتژی انرژی به یکی از اولویت های وزارت نفت تبدیل شده است.
تمرکز فعالیت های اجرایی دولت در میدان های نفتی و گازی در حالی صورت می گیرد که برخی از آنها با کشورهای همسایه همچون عراق، کویت، عربستان، قطر، امارات و عمان مشترک است.
2-3-1-3-اهداف کلان صنعت نفت و گاز ایران در برنامه پنجم توسعه
هدف 1: افزایش سهم و ارتقای جایگاه صنعت نفت، گاز و پتروشیمی درسطح منطقه و جهان، افزایش استحصال و استخراج نفت و گاز با اولویت میادین مشترک با کشورهای همسایه، افزایش ظرفیت پالایشی، افزایش ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی