تکنیک های MADM

 

راه حل ایده آل
معیارهای موجود در یک مساله MADM به دو دسته تقسیم می شوند: معیارهایی که از جنس هزینه هستند (Input) و معیاهایی که از جنس سود هستند (output) . یک راه حل ایده آل برای مسائل MADM ، راه حلی است که همه معیارهای هزینه را مینیمم و همه معیارهای از جنس سود را ماکزیمم کند. البته این راه حل در اکثر مواقع برای یک مسئله MADMبه علت تعارضات موجود در بین شاخص ها وجود نخواهد داشت.
راه حل غیر مسلط
اگر برای یک مسئله راه حل ایده آل وجود نداشته باشد، DM به دنبال راه حل غیر مسلط می گردد. یک آلترناتیو زمانی آلترناتیو مسلط نامیده می شود که آلترناتیو دیگری وجود داشته باشد که حداقل در یک شاخص از آن بهتر باشد و در دیگر شاخص ها، با این آلترناتیو هم ارزش باشد. آلترناتیوی را غیر مسلط گویند که توسط هیچ آلترناتیو دیگری تحت تسلط قرار نگیرد.
راه حل رضایت بخش
راه حل های رضایت بخش زیر مجموعه ای از راه حل های امکان پذیر هستند که این راه حل ها، مقاصد از قبل تعیین شده برای تصمیم گیری را بیش از حد مورد نیاز تامین می نمایند. این گونه راه حل ها ممکن است از راه حل های مؤثر نبوده اما سادگی آنها با رفتار DM مطابقت دارد.
گروه بندی تکنیک های MADM
گروه بندی های مختلفی از دیدگاه های مختلف بر روی تکنیک های MADM صورت گرفته است؛ که در ادامه به سه نوع گروه بندی اشاره میشود.
گروه بندی بر اساس امکان تبادل در بین شاخص ها:
دو دسته عمده از روش های مختلف در این گروه یکی روش های منشعب از مدلی مشهور به مدل غیر جبرانی بوده و دسته دیگر منشعب از مدل دیگری معروف به مدل جبرانی می باشد.
۱- روش های غیر جبرانی
این روشها شامل روش هایی می شوند که در آنها مبادله در بین شاخص ها مجاز نیست؛ یعنی نقطه ضعفی در یک شاخص توسط مزیت موجود از شاخص دیگر جبران نمی شود. بنابراین هر شاخص در این روشها به تنهایی مطرح می باشد و مقایسات بر اساس شاخص به شاخص انجام می پذیرد.
مزیت روش های متعلق به این مدل سادگی آنهاست که با رفتار DM و محدود بودن اطلاعات او مطابقت دارد؛ به طوری که حتی در برخی از این روشها ممکن است نیازی به کسب اطلاعات از DM نباشد. مثالهایی از این روشها شامل:
* روش تسلط:
این روش کلیه آلترناتیوهای تحت تسلط را حذف میکند. راه حلهایی که توسط این روش ارائه می شود ممکن است بیش از یک راه حل باشد. البته لازم به ذکر است بی مقیاس کردن شاخص ها در این روش مورد نیاز نیست.
* روش مینی ماکس:
این تکنیک توسط یک محقق به نام «سویچ» پیشنهاد شده است و بر مبنای استفاده از تعریف « فرصت از دست رفته» استوار است؛ بدان معنی که « فرصت از دست رفته» عبارت است از زیان وارده به علت عدم انتخاب مناسبترین استراتژی در تصمیم گیری.
در این روش ابتدا فرصت های از دست رفته را به ازای وقوع هر متغیر قابل کنترل ( هر شاخص)، از یک ماتریس تصمیم گیری، به طور جداگانه محاسبه نموده و سپس کمترین فرصت از دست رفته از بین بیشترین فرصتهای از دست رفته موجود، برای آلترناتیوهای مختلف، را انتخاب می نمائیم (مینی ماکس یعنی، انتخاب کمترین از بین بیشترین ها).
بنابراین به منظور استفاده از این تکنیک برای حل یک مسئله باید علاوه بر « ماتریس تصمیم گیری» یک ماتریس دیگر به نام « ماتریس فرصت های از دست رفته» تشکیل شود و سپس مناسبترین آلترناتیو، با بهره گرفتن از معیار « مینی ماکس» انتخاب گردد.
به منظور محاسبه فرصت های از دست رفته برای هر ستون از ماتریس (برای هر شاخص) باید از رابطه زیر استفاده کرد: