حامل های انرژی، سوبسید مستقیم، اختلاف طبقاتی

 

این سوبسید ناشی ازفروش کالاهای تجاری و یا خدمات به قیمتی کمتر از قیمت خرید یا تمام شده آنها ، همچنین هدایا و کمک های دولت از محل حساب جاری به شرکت های عمومی، از انواع کمک های بلاعوض می باشد و یکی از سیاست های دولت به حساب می آید. ( مرکز آمار ایران ، ۱۳۶۰)
۲-۲-۲ سوبسید های غیرمستقیم :
کمک هایی که براساس ارزش کالای تولید ،صادر یا مصرف شده ،نیروی کار یا زمین به کاررفته و یا سازماندهی آن انجام می پذیرد و یا به کالاهای صادراتی ویژه، جهت پایین نگهداشتن قیمت آن ها تعلق می گیرد و به دو دسته کمک های بلاعوض کالایی، مصرفی و تولیدی تقسیم می شود. (مرکز آمار ایران، ۱۳۶۰)
۲-۳ انواع سوبسید :
در یک تقسیم بندی سوبسید به دو دسته سوبسید مستقیم و غیرمستقیم تقسیم می شود که در قسمت ها ی قبل توضیح داده شده است و از سوی دیگر شامل سوبسیدآشکار و پنهان است .
۲-۳-۱ سوبسید آشکار :
کلیه سوبسیدهایی که جز هزینه های دولت به حساب می آید و تحت عنوان کمک های بلاعوض نامیده می شوند، سوبسید آشکار می باشد. بنابراین کلیه سوبسیدهای مستقیم و غیرمستقیم نیز نوعی سوبسید آشکار می باشند . (رحیمی و دیگران،۱۳۷۱ )
۲-۳-۲ سوبسید پنهان :
امتیازی است که دولت برای بخش هایی در نظر می گیرد، در ایران این نوع سوبسید از زمانی که بین نرخ ارز رسمی و قیمت واقعی آن تفاوت فاحشی به وجود آمد رواج یافت . (رحیمی و دیگران،۱۳۷۱ )
۲-۴ یارانه چیست؟
یارانه عبارتند از کمک های مالی مستقیم دولت برای ایجاد تعادل و تسهیل مبادلات در بازار یک محصول (کالا و خدمات) در راستای اهداف ملی . (عرب مازار، ۱۳۸۳)
اگر بتوان سوبسید (یارانه) را نوعی مالیات منفی نامید، تقسیم هایی که بر روی مالیات (از قبیل مستقیم و غیر مستقیم) صورت می گیرد در مورد سوبسید هم صادق خواهد بود. دولت ممکن است به صورت مستقیم برای کمک به گروه خاصی در جامعه یک نوع مالیات منفی مستقیم وضع کند یا برای کل جامعه به صورت غیرمستقیم وضع کند . در این دیدگاه سوبسید در حقیقت همان یارانه است . (فرهنگ ، چاپ پنجم :۱۲۳۶ )
عموماً یارانه به کمکی گفته می شود که دولت ها برای کمک به مردم کشورشان به آنها پرداخت می کنند و به دو صورت نقدی و غیر نقدی می باشد.
۲-۴-۱ یارانه غیر نقدی:
به یارانه ای گفته می شود که دولت برای پایین آوردن قیمت کالاهای ضروری مانند نان و حامل های انرژی (برق، گاز، بنزین و …) می پردازد. مشکل این روش این است که افراد پردرآمد جامعه که معمولا حدود ۲۰% جمعیت را تشکیل می دهند بیش از ۸۰% یارانه را به خود اختصاص میدهند. (محمّدی، ۱۳۸۹)
۲-۴-۲ یارانه نقدی:
این نوع یارانه به صورت وجه نقد و برای کم کردن اختلاف طبقاتی موجود در جامعه به افراد کم درآمد جامعه پرداخت می شود. (محمّدی، ۱۳۸۹)
۲-۵ طبقه بندی براساس هدف پرداخت یارانه و نحوه روش پرداخت :
به طور کلی انواع یارانه را براساس هدف پرداخت یارانه، نحوه و روش پرداخت آن نیز دسته بندی می کنند. براساس یک دسته بندی که در سال ۱۹۷۵ در یک مدل هفت گانه ارائه شده است، یارانه به هفت گروه تقسیم شده است .که عبارتند از : یارانه نقدی یا کمک های نقدی ،یارانه اعتبارات ،یارانه های مالیاتی،یارانه برابری،یارانه غیرنقدی ،یارانه خرید تضمینی کالا ، یارانه تنظیمی . ( اکبری شهرستانی، ۱۳۸۸)