حساب های دریافتنی

 

سومین عملکرد سیستم حسابداری ارائه خدمت به شاغلین در واحد و دیگر اشخاص و مؤسساتی است که با واحد داد و ستد یا مناسبات تجاری دارند . این جنبه از عملکرد سیستم حسابداری به ایجاد نظم و اطمینان در دریافت‌ها و پرداخت‌ها و روابط تجاری واحد با اشخاص دیگر منتج می‌شود. بدین ترتیب ، حسابداری به عنوان فعالیتی‌خدماتی نیز برشمرده شده است . (مرکز تحقیقات حسابداری و حسابرسی، ۱۳۸۳،۲۰)
۲-۳-۲ : انواع حسابداری
الف- تقسیم بندی بر اساس ماهیت گزارش‌های تهیه شده
براساس ماهیت گزارش‌های تهیه شده ، حسابداری را معمولاً به حسابداری مالی و حسابداری مدیریت تقسیم می‌کنند .
حسابداری مالی : آن بخش از حسابداری است که به تشخیص ، ثبت ، طبقه بندی ، تلخیص ، گزارش و تجزیه و تحلیل وضعیت مالی و نتایج عملیات واحد های اقتصادی می پردازد . (ابوالحلاج،۱۳۷۹،۲۷) در این حسابداری ، گزارش‌های مورد استفاده گروه‌های خارج از سازمان مانند سرمایه‌گذاران ، اعتباردهندگان ، مقامات مالیاتی و دیگران تهیه می شود . البته این گزارش‌ها و اطلاعات مندرج در آن مانند سود خالص ، سود هر سهم و نسبت‌های مالی ، مورد استفاده مدیریت نیز قرار می‌گیرد . امّا به طور کلی می‌توان گفت که گزارش‌های حسابداری مالی بدواً برای انجام الزامات و تأمین نیازهای اطلاعاتی برون سازمانی تهیه می‌شود . (مهدوی، ۱۳۸۴،۲۳۲)
حسابداری مدیریت : آن بخش از حسابداری است که اطلاعات مورد نیاز مدیریت را برای برنامه ریزی ، اداره و کنترل عملیات یک سازمان فراهم می آورد . (ابوالحلاج، ۱۳۷۹، ۲۸) گزارش‌های حسابداری مدیریت برای تأمین نیازهای اطلاعاتی مدیران و مسئولان درون سازمان ، طرح‌ریزی شده است . به طور دقیق‌تر ، این گزارش‌ها برای مسائلی خاص ، تصمیماتی معین و یا وضعیت‌های ویژه ، اطلاعات لازم را تأمین می‌کند . ویژگی دیگر گزارش‌های حسابداری مدیریت تفصیلی بودن آن در مقایسه با گزارش‌های مالی است . ویژگی سوم گزارش‌های حسابداری مدیریت تعدد دفعات تهیه آن در یک دوره مالی است . (مهدوی، ۱۳۸۴، ۲۳۳)
ب – تقسیم بندی بر اساس نوع سازمان
حسابداری دولتی : حسابداری دولتی شاخه ای از حسابداری است که به شرح اصول ، تشخیص ، ثبت ، تجزیه و تحلیل و گزارش وضعیت مالی و نتایج عملیات مربوط به دولت ، سازمان های دولتی و انجام عملیات بعدی برای پیش بینی صحیح اعتبارات در بودجه کل کشور می پردازد . هم چنین می توان گفت مجموعه عملیاتی است که با توجه به قوانین و مقرات مالی دولت و با رعایت اصول و فنون حسابداری ، اسناد مالی را تنظیم و دفاتر روزنامه ، کل و معین را ثبت نموده و گزارش ها و اطلاعات مالی را استخراج و تجزیه و تحلیل می نماید .
موارد استفاده در حسابداری دولتی با آنچه در حسابداری مالی و انتفاعی مطرح است متفاوت می باشد .
حسابداری صنعتی (حسابداری بهای تمام شده ) : آن بخش از حسابداری است که به تشخیص ، ثبت ، تجزیه و تحلیل و گزارش بهای تمام شده محصولات یا فعالیت های معین می پردازد . این قسم از حسابداری چون نخستین بار در صنعت مورد استفاده قرار گرفت ، بدان حسابداری صنعتی نیز می گویند . در این حسابداری ضمن رعایت استاندارد های پذیرفته شده حسابداری ، فرایندی را در نظام حسابداری تعبیه نموده است که منطبق با فرایند تولید یا ارائه خدمت می باشد و از این انطباق میزان هزینه های جذب شده در یک واحد خدمت را شناسایی و محاسبه می نماید . استقرار حسابداری بهای تمام شده در واحد ها به نحو موثری می تواند در افزایش کارایی واحد های تولیدی و خدماتی موثر واقع گردد . (ابوالحلاج، ۱۳۷۹، ۳۱)
۲-۳-۳ : مبناهای حسابداری
هدف از بکارگیری مبنای حسابداری انتخاب زمان شناسایی و ثبت درآمدها و هزینه ها در دفاتر حسابداری است . از نقطه نظر حسابداری زمان ثبت درآمدها و هزینه ها از اهمیت قابل ملاحظه ای برخوردار است و می تواند در سیستم حسابداری موثر واقع شود و استفاده از هر مبناء حسابداری دارای تبعاتی می باشد . بطور کلی مبناهای حسابداری به پنج دسته به شرح ذیل تقسیم می گردند :
الف – مبنا نقدی
حسابداری نقدی یک سیستم حسابداری است که اساس آن بر دریافت و یا پرداخت وجه نقد استوار است . به عبارت دیگر در سیستم حسابداری نقدی هر گونه تغییر در وضعیت مالی موسسه مستلزم مبادله وجه نقد است . در این سیستم درآمدها و هزینه ها زمانی شناسایی و در دفاتر ثبت می شوند که وجه نقد آنها دریافت و پرداخت گردد . (باباجانی، ۱۳۷۴، ۱۶) در این روش حساب های دریافتنی ، حساب های پرداختنی ، پیش دریافت و پیش پرداخت نداریم . در نتیجه قسمت اعظم رویدادهای مالی در دفاتر ثبت نشده و در صورت های مالی منعکس نمی شود لذا اطلاعات و گزارشات مالی گویا و واقعی به این روش تهیه نمی شود .
اهم محاسن :
ثبت و نگهداری حساب در دفاتر و صورت حساب ها ساده و مختصر انجام می گیرد .
نیاز کمتری به نیروی انسانی متخصص و مجرب داشته و ضمناً در وقت صرفه جویی می شود .
شناخت و اندازه گیری درآمد ها و هزینه ها به سهولت انجام می گیرد .