در حقوق ایران، جنگ جهانی دوم، جنگ جهانی اول

 

بررسی تاریخ نشان میدهد که در امپراطوری بابل، بردگی به صورت وسیعی وجود داشته است که در این زمان بردگان خانگی یافت میشدند. در روم باستان و همچنین یونان باستان نظام بردهداری پدیدهای اجتناب ناپذیر بوده است که اوج بردهبرداری در قدیم را میتوان در یونان در قرنهای 4 و 5 پیش از میلاد دانست. در سراسر یونان رسمی بود که به پدر و مادر اجازه میداد که کودکان خود را بفروشند . در یونان باستان ، افراد به علل مختلف آزادی و حریت خود را از دست میدادند و در خیل بندگان در میآمدند هر شخصی که از والدین بنده متولد میشد، خود به خود بنده بود.
پس از جنگ جهانی اول و با تشکیل جامعه ملل جلوگیری از خرید و فروش سفید پوستان جزء وظایف جامعه ملل شد. در تاریخ 30 سپتامبر 1921 قرار دادی به منظور رفع ابهامهای قراردادهای قبلی منعقد گردید. از اوائل هزاره دوم میلادی بحث قاچاق انسان در سطح جهانی مورد توجه قرار گرفت. در زمان نزدیکتر به عضر حاضر، یعنی قبل از جنگ جهانی دوم، تجارت انسان با عنوان «خرید و فروش زنان سفید پوست» شناخته شده بود که در آن زمان زنان سفید پوست اروپایی به خصوص زنان فرانسوی به روسپی خانههای آمریکای جنوبی هدایت میشدند.
ویلیام دورانت در کتاب تاریخ تمدن خود مینویسد:
شاید در نتیجه قرنها بردگی است که نسل ما سنین رنجبری را اکتساب کرده و قابلیت کارکردن را به دست آورده، زیرا هیچ کس حاضر نیست از روی رضای خاطر عمل دشواری را انجام دهد، مگر آن که ترس آن را داشته باشد که به علت عدم انجام کار مزبور دچار مجازات بدنی و یا زیان اقتصادی و یا اجتماعی میشود.
البته قاچاق انسان از زمان خاتمه جنگ سرد و با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در ابتدا دهه 1990 و گشایش مرزها توسعه و گسترش یافته و شکل خاص و ابعاد پیچیده و جدیدی به خود گرفت. به طوری که این معضل و تجارت مافیایی به صورت یک جرم سازمان یافته و فراملی شکل حاد به خود گرفته و به تجارتی سودمند و پر منفعت تبدیل شد.
کلیه کشورهای متمدن اروپایی که امروز به این پایه ترقی و تمدن رسیدهاند، بدون استثناء از مرحله تاریخی بردگی عبور کردهاند و دوران بردهداری و بردگی هزاران سال طول کشیده است. اکثریت عمده مردم کشورهای نیمکره باختری نیز در دوران بردگی به سر بردهاند و هنوز هم آثار بردگی در میان برخی از اقوام و قبائل دیده میشود. میتوان گفت که الغاء این عمل غیرانسانی بردگی با مجاهدتها، کوششها، کنفرانسها، معاهدات و قراردادهای کشورهای بزرگ همراه است و جنبه بینالمللی آن کمتر از معاهدات صلح بعد از پایان جنگها نمیباشد.
2-پیدایش بردگی در ایران و اسلام
در ایران باستان نیز مانند دیگر کشورهای بزرگ بردگی وجود داشت و بردگان که به علت اسارت در جنگها به بردگی افتاده بودند، در مزارع و منازل اغنیاء کار میکردند ولی در ایران برخلاف قوانین روم به علت عدم پرداخت دین بدهکار به بردگی نمیافتاد.
ایرانیان با اسیران و غلامانی که به امور نظامی، کشاورزی و کارهای خانه اشتغال داشتند، خوش رفتاری میکردند و به همین جهت بعد از این که آزاد میشدند حاضر به بازگشت به میهن خویش نبودند.
مفهوم برده به عنوان موجودی که میتواند قانوناً به تملک کسی درآید و مورد استفاده قرار گرفته و دوباره فروخته شود مفهومی قدیمی و تقریباً جهانی است. اکثر کشورها از جمله ایران میثاقها، کنوانسیونها و مقاولهنامههای بینالمللی راجع به الغای بردگی را پذیرفتند و متعهد شدهاند که تمام مظاهر بردهبرداری را ریشهکن کنند. افزون بر اسنادی که بنا به ماهیتشان به بردگی پرداختهاند قرارداد منع و مبارزه با بردگی مصوب 25 سپتامبر 1926 ژنو که هدفش منع بردگی بود و قرارداد منع بردگی و برده فروشی و عملیاتی که مشابه بردگی است (مصوب 1956) مهمترین اسناد راجع به بردگی به شمار میآیند.
در حقوق ایران قبل از پیوستن به قرارداد منع بردگی و بردهفروشی و عملیاتی که مشابه بردگی است برای اولین بار ماده واحده قانون منع خرید و فروش در بهمن ماه 1307 به تصویب رسید. این قانون که تحت تاثیر قرارداد بردگی مصوب 1926 به تصویب رسید هیچ تعریفی از بردگی ارائه نداده بود. بنابراین اگرچه به لحاظ منسوخ بدون علمی بردهداری در ایران در زمان تصویب این ماده واحده، نتیجه علمی از آن تصویب قابل تصور نبود.
در سال 1337 ماده 960 قانون مدنی به تصویب رسید و براساس آن سلب حریت از اشخاص ممنوع شد. سپس در سوم اسفند ماه سال 1337 قانون الحاق ایران به قرار داد تکمیلی منع بردگی و بردهفروشی و عملیاتی که مشابه بردگی است به تصویب رسید. با تصویب این قانون و پیوستن ایران به این سند مهم جهانی نقص ماده قبلی برطرف شد و برخی از رویههای مشابه بردگی ممنوع اعلام گردید.
ماده 7 این قانون در تعریف بردگی میگوید:
بردگی به نحوی که قرارداد بردگی مورخ 1926 تعریف شده است به معنی حال یا وضع کسی است که اختیارات ناشیه از حق مالکیت کلاً یا جزئاً نسبت به او اعمال میشود و برده کسی است که در چنین حال یا وضعی باشد.
دولت ایران در مورد بردگی جز در موارد محدودی به پیوستن صرف به قرارداد مذکور بسنده کرده است. بنابراین از این منظر دولت ایران در تخمین مبارزه موثر با بردهداری و حمایت از قربانیان آن قصور ورزیده است. آخرین مصوبه قانونی در حقوق ایران در رابطه با بردگی ، ماده واحده قانون تصویب کنوانسیون ممنوعیت و اقدام فوری برای محو بدترین اشکال کار کودک و توصیهنامه مکمل آن مصوب 8/8/1380 است.
در هر حال زمانی که بردهبرداری از منظر جوامع ممنوع نشده بود قاچاق انسان در
معنای وسیع کلمه و تحت عنوان بردهبرداری مشروع بوده است.
در دوران پیش از اسلام و در اسلام بردگی وجود داشته است و از مجموع احکام و آیات چنین بر میآید که اسلام بردگی را با شرایط خاص جایز شمرده است ولی خرید و فروش بردگان را امری مکروه دانسته است .پس از پیروزی در جنگها فرماندهان سپاه مسلمان میتوانستند کلیه اسیران را به استثناء پیران و بیماران زمینگیر و کودکان را به قتل رسانیده، یا با اجازه و موافقت خلیفه برده خود سازند و یا آنان را آزاد کرده فدیه دریافت دارند .این اسیران جنگی که میان سربازان تقسیم میشدند به مالکیت آنان در میآمدند و صاحبان برده حق داشتند آنان را فروخته ، گرو گذاشته یا برای تکثیر غلامان برای آنان زن گرفته ، اولادشان را به بردگی بکشانند.
آنچه باید یادآوری کرد این است که بردگی در اسلام فقط به زمان جنگ بر میگردد و این بردگی با بردگی موسوم در دوران روم و یونان و ایران باستان شباهتی ندارد.
هر چند اسلام بردگی را در شرایط جنگ مورد قبول دانسته است لیکن تلاشهای جدی در خصوص الغاء آن نیز داشته است. در خصوص آزاد کردن بنده و غلام، آیات و روایات بسیار زیادی آمده است به طوری که با اکثریت این روایات به این نتیجه میرسیم که اسلام بردگی را به رسمیت نمیشناسد و بردگی را در واقع یک امری موقت میدانسته است به طوری که در روایات نقل شده از پیامبر اکرم(ص) آمده است که:
جبرئیل همیشه سفارش بردگان را میکردند فکر کردم به زودی از طرف خداوند مدتی معین میشود که در آن سررسید، همه آزاد میشوند.

                                                    .
این نوشته در متفرقه ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.