رفتارهای شهروندی سازمانی، رفتار شهروندی سازمانی، رفتارهای شهروندی

 

رفتارهای تعاملی (رفتارهای پاداش‌ده‌ی و تنبیهی اقتضایی و غیر اقتضایی)
رفتارهایی که با تئوری رهبری مسیر هدف (رفتارهای تشریح کنندگی نقش، مشخص کردن رویه‌ها یا رفتار رهبری حمایتی) و یا تئوری رهبری مبادله‌ی رهبر – عضو مرتبط هستند.
پودساکف و همکارانش (۲۰۰۰) اعتقاددارند که رفتارهای رهبری تحول‌آفرین با هر پنج مؤلفه‌ی رفتارهای شهروندی سازمانی، ارتباط معنادار مثبتی دارد. از میان رفتارهای رهبری تعامل‌گرا، دو نوع از این رفتارها دارای رابطه‌ی معناداری با عناصر پنج‌گانه رفتار شهروندی سازمانی هستند، رفتار پاداش‌ دهی اقتضایی ارتباط مثبت دارد، رفتار تنبیهی غیر اقتضایی ارتباط منفی دارد. از میان ابعاد تئوری رهبری مسیر – هدف رفتار رهبری حمایتی با همه‌ی مؤلفه‌های رفتار شهروندی سازمانی، دارای ارتباط مثبت است و تشریح نقش رهبر فقط با مؤلفه‌های نوع‌دوستی، نزاکت، وظیفه‌شناسی و جوانمردی رابطه معنادار مثبت دارد. نهایتاً تئوری مبادله‌ی رهبر – عضو با تمامی مؤلفه‌های رفتار شهروندی سازمانی دارای ارتباط معنادار مثبت است.
درنهایت با توجه به مطالعه و بررسی متغیرها و مؤلفه‌های اثرگذار بر رفتار شهروندی سازمانی، همان‌گونه که در شکل شماره ۲ نشان داده‌شده است مهم‌ترین متغیرها و مؤلفه‌های آن عبارتند از
رضایت شغلی
تعهد سازمانی
عدالت سازمانی
سبک رهبری
ویژگی‌های شخصیتی کارکنان
ویژگی‌های شغلی
ویژگی‌های سازمانی
شکل شماره (۲) متغیرها و مؤلفه‌های اثرگذار بر رفتار شهروندی سازمانی
پیامدها و نتایج رفتار شهروندی سازمانی:
رفتار شهروندی سازمانی بهره‌وری کارکنان و گروه‌های کاری، ارتباطات، همکاری و کمک‌های بین کارکنان را افزایش می‌دهد، کار تیمی را تشویق می‌کند، نسبت اشتباهات را کاهش می‌دهد و مشارکت و درگیر شدن کارکنان را در مسائل سازمان افزایش می‌دهد و به‌طورکلی جوسازمانی مناسبی را فراهم می‌آورد. رفتار شهروندی سازمانی از طریق اثرگذاری بر عوامل درون‌سازمانی از قبیل جوسازمانی، بهبود روحیه، افزایش تعهد سازمانی، رضایت شغلی، کاهش نیات ترک شغل، کاهش غیبت و رفتارهای مخرب شغلی و نیز با تأثیرگذاری بر بهبود عوامل برون‌سازمانی هم چون رضایت شغلی، کیفیت خدمات و نیز وفاداری مشتریان، موجب تعالی کیفیت عملکرد کارکنان می‌شود.
جوهره‌ی کلیدی در تعریف اورگان از رفتار شهروندی سازمانی، این است که چنین رفتاری، اثربخشی سازمانی را افزایش می‌دهد. مطالعات تجربی مختلفی که در این زمینه انجام‌شده. ضمن تائید مطالب فوق، دلایل مختلفی را که رفتار شهروندی سازمانی ممکن است بر اثربخشی سازمانی تأثیرگذار باشد، بیان می‌کنند. با توجه به این مطالب می‌توان برخی از زمینه‌هایی را که رفتار شهروندی سازمانی به موفقیت سازمانی کمک می‌کند، در قالب موارد زیر خلاصه نمود:
افزایش بهره‌وری مدیریت و کارکنان
آزاد نمودن منابع سازمانی که می‌توانند برای مقاصد مولدتری مورداستفاده قرار گیرند
کاهش نیاز اختصاص منابع کمیاب به وظایفی که صرفاً جنبه‌ی نگه‌دارندگی دارد