روانشناسی ملاک های تشخیصی DSM_IV_TRبرای وابستگی به مواد

می 29, 2020 by بدون دیدگاه

نیاز به افزایش مقدارماده واسه رسیدن به مسمومیت یا تاثیر دلخواه

کاهش قابل ملاحضه اثرات ماده با مصرف همیشگی مقادیر برابری از اون

حالت ترک که به یکی از دو شکل زیر خودنمایی می کنه:

سندرم ترک مشخص واسه اون ماده

همون ماده (یا ماده ای مشابه اون) واسه رفع یا جلوگیری از علایم ترک مصرف شه.

ماده بیشترً به مقادیری بیشتر و واسه دوره های طولانی تر از چیزی که لازمه مصرف می­شه.

میل دائمی واسه کاهش یا کنترل مصرف ماده هست ویا تلاشای ناموفقی در این مورد صورت می­گیرد.

زمان زیادی در فعالیتای لازم واسه گرفتن ماده (مثلاً مراجعه به اطباء زیاد یا رانندگی های طولانی)، مصرف ماده (مثلاً تدخین پشت سر هم) یا خلاص شدن از آثار ماده صرف می­شه.

فعالیتهای مهم اجتماعی، شغلی، وتفریحی بخاطر مصرف ماده کنار گذاشته می شه.

ادامه مصرف بر خلاف باخبر شدن از مشکلات روانشناختی یا جسمی دائمی یا برگشت کننده ای که شایدً از مصرف ماده ناشی شده و یا در نتیجه اون شدید شدن می شن (مانند ادامه مصرف کوکائین بر خلاف وجود افسردگی به وجود اومده توسط کوکائین، یا ادامه مصرف الکل بر خلاف شناخت این موضوع که زخم گوارشی یا ادامه مصرف اون شدت می یابد) (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه با ارزش و همکاران، ۱۳۹۰).

افسردگی

والبته باید مشخص شه که :

با وابستگی فیزیولوژیک : دلایل تحمل یا ترک (یعنی یکی از موارد ۱ و ۲ هست).

بدون وابستگی فیزیولوژیک : از دست دادن دلایل تحمل یا ترک (یعنی هیچ کدوم ازموارد ۱ و۲ وجود نداره) (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه با ارزش و همکاران، ۱۳۹۰).

 

۲-۱-۴ سوء مصرف مواد

 

مشکلات مربوط به سوء مصرف مواد گسترش بالایی داشته و مشکلات زیادی رو ایجاد می­ کنن. طیف درمان­های دارویی و روان درمانی مربوط به این مشکلات رو به گسترشه. پیچیدگی عوامل زیست شناختی ژنتیک  و اجتماعی – محیطی در ایجاد این مشکلات، هر فردی رو لازمه داشتن مهارت های خاص با این بیماران می کنه.مشکلات مربوط به سوء مصرف مواد باعث ناتوانی های زیادی در درصد بالایی از مردم می­شن. سوء مصرف مواد غیرقانونی بر زمینه های زیاد کارکرد افراد تاثیرگذاشته و تشخیص همزمان بیماریهای دیگه در ۶۰ تا ۷۵ درصد بیماران گرفتار به اختلالای مربوط به مواد دیده می­شه. حدود ۴۰درصد جمعیت آمریکا دست کم یه بار از یه ماده غیرقانونی استفاده کردن و در بیشتر از ۱۵درصد جمعیت بالای ۱۸ سال، تشخیص این اختلالها دیده می­شه. سندرم­های به وجود اومده توسط مصرف مواد می تونن تابلوی کامل مریضی­های روانپزشکی از جمله مشکلات اساسی خلقی، روانپریشی، و اضطرابی رو تقلید کنن (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه با ارزش، رضایی و فغانی جدیدی، ۱۳۹۰).سوء مصرف یعنی استفاده معمولاً سر خود، از هر دارو یا ماده می گن که مخالف با الگوهای مورد تایید جامعه یا علم طب باشه.

اضطراب

 

 ۲-۱-۴-۱ملاکای تشخیصی واسه سوء مصرف مواد به توضیح زیره:

الف) الگوی غیر انطباقی مصرف مواد که موجب ناراحتی یا تخریب قابل ملاحضه بالینی شده و با یک یا چند علامت از علایم زیر که در طول یه دوره ۱۲ ماهه روی میدن خودنمایی می کنه :

مصرف تکراری مواد که منتهی به ناتوانی در برآوردن تعهدات کلی مربوط به نقش فرد در کار، مدرسه یا خونه می شه(مانند غیبت های تکراری یا کارکرد ضعیف شغلی مربوط به مصرف ماده؛ غیبت تعلیق یا اخراج از مدرسه به دلیل مصرف مواد ؛ مسامحه نسبت به فرزندان وخانه).

مصرف تکراری مواد در موقعیت هایی که در اونا مصرف ماده از نظر فیزیکی خطرناکه (مثلاً رانندگی یا کار با ماشین آلات تحت تاثیر مواد).

مشکلات قانونی تکراری مربوط به مواد (مثلاً دستگیری به دلیل رفتارای نادرست مربوط به مصرف مواد).

مشکلات

مصرف همیشگی مواد بر خلاف مشکلات تکراری یا برگشت کننده اجتماعی یا بین فردی که به وجود اومده توسط اثرات ماده بوده یا بر اثر اون شدید شدن شده ان (مانند دعوا با همسر در مورد یافته های مسمومیت، نزاع فیزیکی)

ب) نشونه های فوق هیچ وقت دارای ملاک های وابستگی به این خونواده از مواد نبوده­ان (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰؛ ترجمه با ارزش و همکاران، ۱۳۹۰).

تشخیص سوءمصرف مواد ،از وابستگ به مواد فرق داره .در سوءمصرف مواد به تعداد کمتری از ملاکای تشخیص نیازمندیم ،امادر تشخیص وابستگی به مواد ،ملا کهای تحمل وعلایم قطع دارو (ترک) واسه تشخیص لازمه. کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰؛ ترجمه با ارزش و همکاران، ۱۳۹۰).

۲-۱-۵ قطع مصرف یا ترک مواد

قطع مصرف یا ترک مواد، یه سندرم مربوط به مواد که پس از قطع یا کاهش مقدار دارو یا ماده ای که بطور مرتب تو یه دورهی طولانی مصرف می شده ، روی میده . این سندرم تشکیل شده از علایم ونشانهای جسمی همراه با تغییرات روانشناختی مثل اشکال در تفکر ،احساس ورفتاره. به اون سندرم دوری هم می گن .

۲-۱-۵-۱ ملاکای DSM_IV_TRبرای ترک مواد:

الف)پیدایش یه سندرم مختص ماده ای خاص در نتیجه قطع (یا کاهش) مصرف زیاد وطولانی یه ماده

ب)سندرم مخصوص ماده ناراحتی قابل ملاحضه بالینی ایجاد کرده یا موجب تخریب کارکرد اجتماعی ،شغلی یا بقیه بخش های مهم عمکرد می شه .

پ)نشونه ها به وجود اومده توسط یه مریضی طبی عمومی نبوده وبر پایه یه مشکل روانی دیگه توجیه نیستن(کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه با ارزش و همکاران، ۱۳۹۰).

مراحل وابستگی به مواد

روند تشکیل وابستگی به مواد درزمان سه مرحله اتفاق می افته که این مراحل عبارتنداز :

مرحله آشنا یی با مواد اعتیاد آوره که مصرف کننده س در اثر مسامحه  یا تشویق یا میل به انجام یه کار تفریحی یا کنجکاوی یا علل دیگری مثل دستیابی به لذت ،شروع به مصرف مواد میکنه

اعتیاد

مرحله میل به افزایش مواد مصرفیه چون در این مرحله بدن مصرف کننده هرروز به مواد بیشتری نیاز پیدا می کنه .در واقع ،بعداز یه مدت استفاده بی نظم از مواد افیونی شخص دچار شک وتردید  شده وبرای خلاص شدن از اون با امیال وهوسای خودش دست به مقابله می زنه

مرحله وابستگی به مواد ،مرحله ایه که بعد از شک ودودلی ویا حتی ترک اعتیاد ،در آخر شخص به مواد وابسته می شه.هم اینکه،استفاده بی نظم از مواد افیونی ،کاهش وبا قطع یهویی اونا باعث می شه علایم ونشانگان محرومیت در شخص بروز پیدا کنه (ولپی سلی [۳] ،۲۰۰۱).

۲-۱-۶همه گیر شناسی

در همه گیرشناسی­ مشکل روانی مشکلات مربوط به سوء مصرف مواد در بین مردان بالاترین گسترش داره و اطلاعات حاصله از مطالعه موسسه ملی زمینه یابی مصرف مواد و سلامت  (NSDUH) نشون داد که  ازنظر سنی اولین مصرف مواد، در آدمایی که مصرف مواد رو در سن پایین تری شروع کردن (۱۴سال یا پایین تر) احتمال اعتیاد بیشتر از افرادیه که در سن بالاتری شروع می کنن. این قضیه در مورد تموم مواد مورد سوء مصرف صدق می کنه از بین بزرگسالان ۱۸سال به بالایی که در سن ۱۴ سالگی یا پایین تر مصرف الکل رو شروع کرده بودن، ۹/۱۷ در صد الکلی حساب می شدن که این اندازه در مورد بزرگسالانی که اولین مصرف اونا درسن ۱۸ سالگی یا بالاتر بود ۱/۴ درصد گزارش شده . در این مطالعه اندازه سوءمصرف مواد برحسب سن هم متفاوت بود اندازه وابستگی یا سوء مصرف در سن ۱۲ سالگی ۳/۱ درصد بوده و این میزانا عموماً با افزایش سن افزایش نشون می دهد و درسن ۲۱ سالگی به بالاترین حد خود (۴/۲۵) می رسید. پس از ۲۱ سالگی اندازه مصرف و وابستگی با افزایش سن کاهش می یابد تا سن ۶۵ سالگی فقط ۱ درصد افراد در طول یه سال گذشته یه ماده غیر قانونی مصرف کرده بودن که با این مشاهده بالینی مطابقت داره که معتادین با افزایش سن طاقتشان بریده و تعدادشون کم می شه. خلاصه ای از اطلاعات مردم شناختی افراد مصرف کننده مواد غیر قانونی نشون می دهد که تعداد مصرف کنندگان مرد بیشتر از زنونه (سادوک وسادوک، ۲۰۰۷؛ ترجمه رضاعی، ۱۳۸۷). با در نظر گرفتن پیچیدگی عوامل دلیل ساز در سوء مصرف مواد نیازمند شناخت عوامل موثر درگرایش آدما به سوء مصرف مواد هستیم تا با شناخت بهتر این عامل ها پیشگیری و درمان مناسبی انجام بشه (کاپلان وسادوک، ۲۰۱۰، ترجمه با ارزش و همکاران، ۱۳۹۰).

[۱] – Co Morbid

[۲]- Withdrawal

[۳] -Wolpe clee

[۴]- Epidemiology