روزنامه وقایع اتفاقیه

 

دهه ۱۹۳۰
نشریات + رادیو ولی با نفوذ اندک
رکود اقتصادی و کاهش تبلیغات در حوزه تجاری و توسعه نقش اجتماعی تبلیغات ، افزایش مجلات زرد و عامه پسند .
دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰
رادیو + تلویزیون
توسعه مجدد تبلیغات در حوزه سیاست ، ظهور تبلیغات سیاسی و رونق اقتصادی.
دهه های اخیر
تلویزیون و اینترنت
آگهی های جهانی و فرامرزی ، مسئله جهانی شدن و تبلیغات مجازی در فضای اینترنت.
(باهنروهمایون،۱۳۸۸: ۴۳-۷۳ )
۲٫۵٫۱- پیشینه تبلیغات تجاری در ایران
۱٫۲٫۵٫۱- آغاز تبلیغات تجاری در روزنامه‌ها
آغازتبلیغات تجاری در روزنامه ها، در اروپا به اوایل قرن نوزدهم بازمی‌گردد اما در ایران با یک سده تاخیر شروع می‌شود. آغاز تبلیغات تجاری در ایران به دوران قاجاریه باز می‌گردد و پیشگامان اصلی انجام این مهم نیز روزنامه‌ها بودند. اولین گام تبلیغات تجاری کالا در روزنامه وقایع اتفاقیه برداشته شد که به معرفی حرفه‌ها و مشاغل ایران می‌پرداخت. افزایش ورود کالاهای خارجی به کشور، تاجران داخلی را به تکاپو واداشت، آنها برای بازاریابی اجناس داخلی و مقابله با کالاهای خارجی اقدام به تاسیس شرکت‌هایی با عنوان اسلامیه کردند، روزنامه‌ی حبل المتین از روزنامه‌هایی بود که به تبلیغ محصولات شرکت اسلامیه می‌پرداخت (عرفانیان،۱۳۸۸: ۵۲). از دهه ۱۳۲۰ شمسی به بعد، آگهی‌های تجاری مطبوعات از رشد نسبی برخوردار شد تقریبا تمامی کارخانه‌ها، شرکت‌ها، وارد کنندگان و صادر کنندگان کالا برای معرفی محصولات و خدمات خود به تبلیغات روی آوردند، در دهه پنجاه شمسی با رشد قدرت خرید اقشار متوسط جامعه و افزایش خوانندگان روزنامه‌ها و نشریه‌ها، تبلیغات تجاری در نشریه‌ها به اوج خود رسید وروزنامه‌ها قسمت اداری ویژه‌ای به نام سازمان آگهی‌ها یا نیازمندی‌ها به وجود آوردند که هدایت گر تبلیغات تجاری بود. (باهنروهمایون ، ۱۳۸۸: ۹۷-۹۵ ).
۳٫۲٫۵٫۱- تبلیغاتی تجاری در رادیو و تلویزیون
با تاسیس رادیو در ایران (۱۳۱۹) و بعدها تلویزیون (۱۳۳۵ به صورت آزمایشی) و فراگیر شدن این رسانه‌ها، تبلیغات تجاری به این دو رسانه نیز راه یافت. رادیو از ابتدای تاسیس یک حرکت ملی و دولتی بود اما تلویزیون از آغاز با اهداف تجاری راه‌اندازی شد. با گسترش فعالیت تلویزیون و افزایش ساعت‌های پخش برنامه‌ها، تبلیغات تجاری در قالب آگهی‌های تلویزیونی (تیزر) آغاز شد (روستا، ۱۳۸۷: ۴۹). علاوه بر تیزرها، تبلیغات تجاری در قالب دیگر برنامه های تلویزیونی نظیرسریال، مسابقه‌های تلویزیونی و برنامه‌های سرگرم کننده نیز ارائه می شد که در آن برنامه‌ها بینندگان شاهد تبلیغ یک یا چند نوع کالای خارجی بودند در حال حاضر نرخ آگهی‌ تلویزیونی بر اساس شبکه، ساعت پخش و هم زمانی با فیلم‌ها و سریال‌های پر بیننده و یا پخش مستقیم فوتبال متفاوت است (عرفانیان ، ۱۳۸۸: ۵۳).
۴٫۲٫۵٫۱- محتوای تبلیغات تجاری در ایران
در آغاز تبلیغات تجاری اولیه درباره‌ی مجموعه‌‌ای از کالاهای وارداتی بود؛ بیشترین این کالاها پس از آنکه چند سال و یا چند دهه از تولیدشان در غرب می‌گذشت، با تبلیغات وسیع در مورد ویژگی‌ها و کاربری‌های آنها به بازار مصرف ایران سرازیر می‌شد. از اواخر دهه‌ بیست شمسی جامعه‌ی ایرانی به سمت مصرف کالاهای خارجی سوق داده شد که این مورد در دهه‌ های بعد و در دهه‌ های پنجاه به اوج خود رسید (صدرمحمدی،۱۳۸۵: ۱۰۹). در بسیاری از مواقع آثار تبلیغی ایرانی شبیه‌سازی یا ترجمه‌ی فارسی همان آثار در رسانه‌های آمریکایی یا اروپایی بود. با افزایش شرکت‌های تولید کننده آگهی‌های تبلیغاتی و افزایش انواع و میزان کالاهای وارداتی و افزایش کارخانه‌های تولیدی داخلی، رقابت‌های تبلیغاتی (تجاری) زیاد شد و بر این اساس شعارهای تبلیغاتی فریبنده پایه واساس تبلیغات تجاری را تشکیل داد، استفاده از عنوان‌های “بهترین…، منحصر به فردترین…، تنهاترین…، ایده‌آل‌ترین…،” تا جایی پیش رفت که بعدها استفاده از صفت‌های عالی برای تبلیغ کالا ممنوع اعلام شد. رقابت‌های تبلیغاتی در بسیاری از مواقع سالم نبود و علاوه بر تبلیغ کالایی خاص، سعی در تخریب کالاهای مشابه را نیز داشت. در این خصوص فیلم تبلیغاتی درباره‌ی یکی از محصولات کارخانه ارج را می توان مثال زد، کارخانه رقیب ارج در آن سال‌ها کارخانه‌ی آزمایش بود، در قسمتی از تیزرتبلیغاتی ارج این چنین بیان می شود: «آزمایش ثابت کرده است که ارج بهترین است…!». استفاده از چهره‌های ورزشی و هنرپیشه‌ها در تبلیغات از دیگر تمهیدات تبلیغی بود. حضور این چهره‌ها به تبلیغات رنگ و بویی خاص داد و توانست مصرف کننده را به کالای تبلیغ شده نزدیک تر نماید. حضور هنر پیشه ها و ورزشکاران در تبلیغات تجاری در مواقعی مستقیم و در بسیاری مواقع دیگر غیر مستقیم بود(سلطانی،۱۳۸۵: ۶۲).
۵٫۲٫۵٫۱- تبلیغات تجاری در ایران بعد از انقلاب اسلامی
با پیرزوی انقلاب اسلامی، تبلیغات رنگ و بویی سیاسی به خود گرفت و تا مدتها تبلیغات تجاری به حاشیه رانده شد، تلویزیون به عنوان یکی از کانون‌های تبلیغات تجاری، با تغییر جهتی ۱۸۰ درجه ای تبلیغات تجاری را بطور کلی حذف کرد. ولی با پایان جنگ و افزایش تولیدات کارخانه‌های داخلی و تسهیلات ایجاد شده در جهت ورود کالاهای خارجی به کشورضرورت تبلیغات تجاری کالا سبب شد در سازمان صدا و سیما بخشی به نام اداره‌ی بازرگانی عهده دار تبلیغات تلویزیونی (تیزر) شود و عنوان آگهی‌ها
ی تلویزیونی هم به پیام‌های بازرگانی تغییر یافت (باهنروهمایون،۱۳۸۸: ۹۶
). در شرایط بعد از انقلاب در تیزرهای پخش شده در مواقعی که نیاز به حضور بازیگر در معرفی کالا و خدمات بود وظیفه‌ی بازیگری به کودکان خردسال و آقایان محول شد و بعدها زنان نیز با حفظ ارزش‌های جامعه به جمع بازیگران تیزرها اضافه شدند، سفارش دهنده‌های آگهی‌ نیز مجموعه‌ای از تولید کنندگان و وارد کنندگان کالا و ارائه دهنده‌های خدمات ویژه و عمومی بودند. با رشد نقدینگی در جامعه و فعالیت گسترده‌ی بانک ها در جذب نقدینگی و ارائه‌ انواع وام‌ها، تبلیغات بانک‌ها جای ویژه‌ای در این مجموعه تبلیغات تجاری پیدا کرد که همچنان ادامه دارد. زمان آگهی‌ها نیز به دلیل تولید برنامه‌های زیاد و افزایش حجم سفارش دهنده‌های آگهی‌ و گرانی نرخ پخش آگهی‌ها، بسیار محدود شد تا جایی که در مواقعی به کمتر از ده ثانیه هم رسیده است. ارزانی تبلیغات تجاری در روزنامه‌ها موجب شد تا تقریبا تمامی صاحبان مشاغل و حرف و تولید کنندگان و وارد کنندگان کالا برای معرفی کالا و خدمات خود به روزنامه‌ها روی آورند(همان منبع : ۹۷).
۶٫۲٫۵٫۱- شیوه های تبلیغات تجاری امروزی در ایران