رویکردها و معیارهای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها، ارزش افزوده اقتصادی تعدیل شده، نرخ بازده حقوق صاحبان سهام

 

پیشینه پژوهش
بخش اول
مبانی نظری تحقیق
بخش اول
مبانی نظری تحقیق
۲-۱) بخش اول: مبانی نظری تحقیق
مقدمه
برای اتخاذ تصمیم‌های اقتصادی، تخصیص بهینه منابع محدود و ارزیابی عملکرد شرکت، نیازمند اطلاعاتی صحیح و مربوط هستیم. دیر زمانی است که اطلاعات خروجی سیستم حسابداری سنتی این نقش را بر عهده گرفته و از مهمترین پارامترها در تصمیم گیری‌های اقتصادی، بازیگران بازارهای مالی و سرمایه محسوب می‌شوند. از طرفی همگام با بزرگتر شدن بنگاه‌های اقتصادی و رشد فزاینده بازارهای تجاری، حجم اطلاعاتی که از سیستم‌های حسابداری استخراج می‌شود، افزایش چشم گیری داشته و اغلب استفاده کنندگان گزارش‌های مالی توانایی تجزیه و تحلیل این حجم عظیم از اطلاعات مالی را ندارند و ناگزیر به چند قلم با اهمیت تر صورت‌های مالی نظیر: درآمد هر سهم، برای اخذ تصمیم‌های خود متوسل می‌شوند. این معیارها، شاخص‌ها و نسبت‌های مالی حاصل از ارقام حسابداری نیز تحت تاثیر روش‌های حسابداری اتخاذ شده خواهد بود و بنابراین نخواهد توانست اطلاعاتی صحیح و مربوط به سرمایه‌گذاران را انتقال دهد. در این شرایط نیازمند معیاری هستیم که بتواند سرمایه‌گذاران را با ارزش واقعی شرکت آشنا سازد. یکی از جدیدترین معیارهایی که سهامداران برای ارزیابی عملکرد شرکت و پاداش دهی به مدیریت مورد استفاده قرار می‌دهند، ارزش افزوده اقتصادی است (سعیدی و اکبری، ۱۳۸۷).
ارزش افزوده اقتصادی سود پس از کسر همه هزینه‌ها از جمله هزینه سرمایه بوده و به عنوان یکی از سیستم‌های مدیریت مالی به حساب می‌آید. سیستمی که هدف اصلی آن، افزایش ثروت سهامداران است و به عنوان مبنایی برای تعیین اهداف، بودجه بندی سرمایه‌ای و طرح‌های انگیزشی (پاداش) محسوب می‌شود. این معیار به جای سود یا جریانات نقدی عملیاتی به عنوان یک معیار داخلی و خارجی برای سنجش عملکرد به کار می‌رود (Bolek et al., 2012).
2-1-1) رویکردها و معیارهای ارزیابی عملکرد شرکت‌ها
رویکردهای موجود در زمینه سنجش عملکرد از دید حسابداران
رویکرد حسابداری: در این رویکرد از ارقام مندرج در صورت‌های مالی و داده‌های حسابداری استفاده می‌شود. نظیر: فروش، سود، نرخ بازده دارایی‌های شرکت و نرخ بازده حقوق صاحبان سهام
رویکرد تلفیقی: در رویکرد تلفیقی سعی می‌شود تا از تلفیق ارقام صورت‌های مالی و ارزش بازار در نسبت‌هایی نظیر: P/E و نسبت ارزش بازار دارایی‌ها به ارزش دفتری آنها به منظور تجزیه و تحلیل عملکرد استفاده شود.
رویکرد مدیریت مالی: در این رویکرد از مدل‌های مطرح مدیریت مالی نظیر مدل ارزشیابی دارایی‌های سرمایه‌ای جهت ارزیابی و پیش بینی بهره، استفاده می‌شود.
رویکرد اقتصادی: در این رویکرد از مفاهیم اقتصادی استفاده می‌شود و عملکرد شرکت با توجه به قدرت کسب سود دارایی‌های موجود و سرمایه‌گذاری بالقوه و با عنایت به نرخ بازده و نرخ هزینه سرمایه ارزیابی می‌گردد. مانند ارزش افروده اقتصادی، ارزش افزوده بازار و ارزش افزوده اقتصادی تعدیل شده (نایب زاده و همکاران، ۱۳۹۰).
سنجس عملکرد، جزء اصلی فرایند کسب و کار و وظایف مدیریت است که در نظام‌های کنترلی مدنظر قرار می‌گیرد. ارزیابی عملکرد، پیش نیازی در جهت تخصیص منابع و مقایسه مبالغ پیش بینی و واقعی است. همچنین از نتایج آن، می‌توان جهت جبران خدمت نیز استفاده نمود. انجام دقیق، موثر و کارآمد ارزیابی و سنجش عملکرد است. اندیشمندان مدیریت، معیارهای عملکرد را در ابعاد مختلف طبقه بندی نموده اند که از جمله‌ی آنها می‌توان به نظریه «فوستن» اشاره کرد. وی ابعاد عملکرد را در پنج بعد مهم دسته بندی کرده و شاخص‌های مهم سنجش آن را نیز معرفی نمود:
بعد رقابت شاخص سنجش آن عبارت از سهم بازار، رشد فروش و غیره است
عملکرد مالی شاخص سنجش آن عبارت از سودآوری، نقدینگی، کارایی، ساختار یا بافت مالی می‌باشد.
کیفیت خدمات شاخص سنجش آن عبارت از سهولت دسترسی، امکانات، تضمین ها، ارتباطات و … است.
انعظاف‌پذیری شاخص سنجش آن عبارت از میزان انعطاف پذیری، انعطاف پذیری در سرعت و … است.