شهرداری در ایران

 

با نسخ قانون مذکور در سال ۱۳۰۹ هـ. ش قانون دیگری با ضوابط جدید و متناسب با افزایش اعتبارات و امکانات مالی شهرداری‌ها تصویب شد و وزارت کشور، سرپرستی ادارات بلدیه را بر عهده گرفت؛ و در سال ۱۳۱۲ (هـ. ش) وزارت کشور برای اینکه اصلاحات شهری به‌خوبی انجام شود و کلیه امور فنی و شهرسازی شهرها زیر نظر مهندسین مجرب و با برنامه صحیح انجام گیرد با تقدیم لایحه‌ای به مجلس شورای ملی موجبات تشکیل اداره کل فنی را در وزارتخانه فراهم نمود و بعد از سال ۱۳۲۰ هـ. ش اداره مزبور به اداره کل امور شهرداری‌ها تبدیل گردید. سپس بر اساس قانون ۱۳۲۸ (هـ. ش) با اعطای اختیاراتی به انجمن شهر، ازنظر سیاسی و اجتماعی تحولاتی در وضع شهرها به وجود آمد.
به دنبال گسترش شهرها و افزایش جمعیت و به‌تبع آن تنوع نیازها و احتیاجات شهروندان، وظایف و فعالیت شهرداری‌ها نیز تنوع و گسترش بیشتری یافت، به‌گونه‌ای که امروزه از شهرداری‌ها به‌عنوان بزرگ‌ترین و متنوع‌ترین سازمان خدماتی شهری نام می‌برند. شایان‌ذکر است نخستین شهرداری در ایران در سال ۱۲۸۶ (هـ. ش) در تهران تأسیس گردیده و درمجموع تا پیش از انقلاب اسلامی تعداد ۴۵۳ شهرداری در کشور تأسیس گردید که بیشترین تعداد شهرداری، در استان‌های اصفهان و مازندران (هرکدام ۴۶ شهرداری) و کمترین تعداد شهرداری در استان کهکیلویه و بویر احمد (۴ شهرداری) وجود داشت و در حال حاضر ۷۰۰ شهرداری در کشور فعال هستند.
 شهرداری ازنظر لغوی از دو کلمه «شهر» و «داری» تشکیل گردیده که «داری» به معنی اداره و مدیریت و «شهر» پس از ۱۳۶۲ به‌جایی که دارای شهرداری باشد اطلاق می‌گردید. بنابراین ازنظر لغوی شهرداری را می‌توان سازمان اداره شهر دانست و در اصطلاح، شهرداری به واحدی گفته می‌شود که به‌منظور اداره امور محلی و ارائه خدمات عمومی موردنیاز شهروندان در یک مرکز جمعیتی با خصایص شهری تشکیل می‌شود.
 شهرداری‌ها بر اساس مدیریت شهری، ارائه خدمات و رفع نیازمندی‌های شهروندان تشکیل‌شده‌اند و ازآنجاکه شهروندان و ساکنان هر محل بیش از سایرین، امکان تشخیص و درک نیازها، امکانات و احتیاجات آن شهر یا محل رادارند، لذا می‌بایست با مشارکت یکدیگر و با انتخاب افرادی که مسئولیت رفع این نیازها را بر عهده می‌گیرد به تأسیس شهرداری اقدام نمایند. 
شرح وظایف واحدهای شهرداری
آتش‌نشانی و خدمات ایمنی
–  شرکت در عملیات امداد و نجات سوانح و اطفاء حریق با توجه به تقسیم‌کار از طرف مافوق
–  شرکت در آموزش ضمن خدمت به‌منظور بالا بردن اطلاعات فنی، حرفه‌ای، اداری و عقیدتی
–   استفاده از وسایل و تجهیزات استحفاظی و ایمنی فردی در محل حادثه و حریق
– استفاده از لباس فرم و نصب پلاک سینه و درجات و علائم منطبق با سمت توأم بانظافت کامل
– شرکت در ورزش عمومی و دسته‌جمعی به‌منظور حفظ قوت بدنی و تندرستی لازم برای انجام وظایف
–  آشنایی کامل با موتورپمپ‌ها، کف‌سازها یا پودر پاش‌ها، مانیتورها و سایر تجهیزات و ابزار
–   حسن استفاده از تجهیزات و ابزار قطعات و وسایل و ماشین‌آلات و مراقبت در نگهداری از آن
–  انجام سایر وظایف محوله طبق دستور مافوق
امور اداری و مالی
–  بررسی مکاتبات و مراقبت در حسن انجام امور اداری و تهیه گزارش‌ها لازم پیرامون مسائل مختلف شهرداری جهت مقامات مافوق
–   نظارت در تأمین احتیاجات شهرداری ازلحاظ وسایل و لوازم اداری و برآورد هزینه آن‌ ها با همکاری واحدها و در نظر گرفتن اعتبارات مصوب
–  بررسی امکانات رفاهی، ورزشی، بیمه و بازنشستگی کارکنان
–  نظارت در تأمین ارتباط اداری شهرداری با مؤسسات و اشخاص اعم از حقوقی و حقیقی ازلحاظ مکاتبات و مراجعات
–  تهیه گزارش‌های مالی و تفریغ بودجه و ترازنامه سالانه شهرداری