طبقه بندی مطالبات، مطالبات غیر جاری، مطالبات سوخت شده

 

ج) ارزﺷﻴﺎﺑﻲ ﻣﺪل ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از دادهﻫﺎی دورانﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ.
ﺑﺮ اﺳﺎس ﻧﻈﺮ ﻛﻤﻴﺘﻪ ‬ ﺑﺎل ﺳﻮﻳﺲ ﻫﺪف ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ رﻳﺴﻚ اﻋﺘﺒﺎری ﺑﻬﻴﻨﻪ ﻛﺮدن ﺑﺎزده ﺗﻌﺪﻳﻞ ﺷﺪه ﺑﺎﻧﻚ ﺑﺮ اﺳﺎس رﻳﺴﻚ‬ اﻋﺘﺒﺎری و ﻫﻢﭼﻨﻴﻦ ﻛﻨﺘﺮل ﺧﻄﺮ رﻳﺴﻚ اﻋﺘﺒﺎری از ﻃﺮﻳﻖ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ ﻗﺒﻮل اﺳﺖ. ‬
اﻣﺮوزه اﻏﻠﺐ ﺑﺎﻧﻚﻫﺎ و ﻣﺆﺳﺴﺎت ﻣﺎﻟﻲ و اﻋﺘﺒﺎری ﻛﻪ ﺑﻪ ﻧﻮﻋﻲ درﮔﻴﺮ اﻋﻄﺎی اﻋﺘﺒﺎر ﻫﺴﺘﻨﺪ، ‬ ﻣﻌﻤﻮلاً ﻳﻜﻲ از روشﻫﺎی ﻣﻮﺟﻮد را ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﻮد و ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﻴﺮاﻣﻮن ﺟﻬﺖ رﺗﺒﻪﺑﻨﺪی ‬ اﻋﺘﺒﺎری ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﻨﺪ، اﻛﺜﺮ اﻟﮕﻮﻫﺎی ﻛﻤﻲ رﻳﺴﻚ اﻋﺘﺒﺎری ﭼﺎرﭼﻮب ﻣﻌﻨﺎﻳﻲ‬ ﻣﺸﺎﺑﻬﻲ دارﻧﺪ اﻣﺎ اﺧﺘلاﻓﺎﺗﻲ را ﻛﻪ در اﺟﺮای اﻳﻦ ﻣﺪلﻫﺎ وﺟﻮد دارد ، ﻧﺎﺷﻲ از ﻃﺮﻳﻘﻪ ﺑﺮاورد ‬ ﭘﺎراﻣﺘﺮﻫﺎی اﺻﻠﻲ از اﻃلاﻋﺎت در دﺳﺘﺮس ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﻓﻨﻮن اﻧﺪازهﮔﻴﺮی رﻳﺴﻚ‬ اﻋﺘﺒﺎری را ﻣﻲﺗﻮان ﺑﻪ دو ﮔﺮوه ﻋﻤﺪه ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪی ﻛﺮد (کیس، ۲۰۰۳). ‬
ﻣﺪلﻫﺎی‬ اﻣﺘﻴﺎزدﻫﻲ اﻋﺘﺒﺎری ﭘﺎراﻣﺘﺮی : ﻣﺪل اﺣﺘﻤﺎل ﺧﻄﻲ، ﻣﺪللاﺟﻴﺖ، ﻣﺪلﭘﺮوﺑﻴﺖ، ﻣﺪلﻫﺎی ‬ ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻣﻤﻴﺰی؛
ﻣﺪلﻫﺎی اﻣﺘﻴﺎزدﻫﻲ ﻏﻴﺮﭘﺎراﻣﺘﺮی: ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی رﻳﺎﺿﻲ، ‬ ﻃﺒﻘﻪﺑﻨﺪی درﺧﺘﻲ (اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢﻫﺎی ﺗﻘﺴﻴﻢﺑﻨﺪی ﺑﺎزﮔﺸﺘﻲ )، ﻣﺪلﻫﺎی ﻧﺰدﻳﻚﺗﺮﻳﻦ ﻫﻤﺴﺎﻳﮕﺎن، ‬ ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﻲ، ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎی ﻛﺎرﺷﻨﺎﺳﻲ(ﺧﺒﺮه)، ﺷﺒﻜﻪﻫﺎی ﻋﺼﺒﻲ ﻣﺼﻨﻮﻋﻲ، اﻟﮕﻮرﻳﺘﻢژﻧﺘﻴﻚ.‬
اﻣﺎ در اﻳﻦ ﻣﻴﺎن روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﻮﺷﺸﻲ دادهﻫﺎ از ﭼﻨﺪ ﺟﻨﺒﻪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ : ‬‬
در اﻳﻦ روﻳﻜﺮد ﻧﻴﺎزی ﺑﻪ اﺧﺘﺼﺎص وزنﻫﺎ ﺑﻪ ﻣﻌﻴﺎرﻫﺎ وﺟﻮد ﻧﺪارد. ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﻮﺷﺸﻲ دادهﻫﺎ‬ ﺑﻪ ﺻﻮرت اﺗﻮﻣﺎﺗﻴﻚ ﺑﺮای ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ وزنﻫﺎی ﻣﺮﺗﺒﻂ را اﻳﺠﺎد ﻣﻲﻛﻨﺪ. ﺣﺬف ﻛﺮدن ﺑﺨﺶ‬ ﺗﺨﺼﻴﺺ وزنﻫﺎ ﺑﻪ ﻓﺮاﻳﻨﺪ ارزﻳﺎﺑﻲ اﻋﺘﺒﺎر ﺷﺘﺎب ﺑﻴﺶﺗﺮی ﻣﻲﺑﺨﺸﺪ(چنگ و همکاران، ۲۰۰۷). ‬‬
ﺑﺮ ﺧلاف روشﻫﺎی ﭘﺎراﻣﺘﺮی ﻛﻪ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻳﻚ ﺗﺎﺑﻊ رﻳﺎﺿﻲ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس آن ﺑﺎ ‬ ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎی ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﺘﻐﻴﺮ واﺑﺴﺘﻪ ﺗﺨﻤﻴﻦ زده ﻣﻲﺷﻮد، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﻮﺷﺸﻲ دادهﻫﺎ ‬ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ آوردن ﺗﺎﺑﻊ ﺗﻮزﻳﻊ و ﻓﺮﺿﻴﺎﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه دارد ﻧﻤﻲﺑﺎﺷﺪ. ‬ ‬‬
ﺑﺮ ﺧلاف روشﻫﺎی ﭘﺎراﻣﺘﺮی ﻛﻪ ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻧﮕﻴﻦ ﺳﺎزی در ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ واﺣﺪﻫﺎ ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ ‬ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻮﺟﻮد در ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ واﺣﺪﻫﺎی ﺗﺤﺖ ﺑﺮرﺳﻲ دﺳﺖ ﭘﻴﺪا ﻣﻲﻛﻨﺪ، ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﻮﺷﺸﻲ دادهﻫﺎ ‬ ﻫﺮ ﻛﺪام از ﻣﺸﺎﻫﺪات را درﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺑﺎ ﻣﺮزﻛﺎرا ﺑﻬﻴﻨﻪ ﺳﺎﺧﺘﻪ و از ﻛﻠﻴﻪ ﻣﺸﺎﻫﺪات ﮔﺮدآوری ‬ﺷﺪه ﺑﺮای اﻧﺪازهﮔﻴﺮی ﻛﺎراﻳﻲ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﻲﻛﻨﺪ .‬‬‬
روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﻮﺷﺸﻲ دادهﻫﺎ، روﻳﻜﺮد ﺳﺎده و آﺳﺎﻧﻲ اﺳﺖ و ﺑﻪ ﺟﻬﺖ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎی ﺧﺎص‬ آن ، اﻳﻦ روش ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ اﺧﺬ ﻳﻚ ﺗﺼﻤﻴﻢ اﻋﺘﺒﺎری درﺳﺖ و ﺑﺮ ﻣﺒﻨﺎی اﻋﺘﻤﺎد ﺷﺪه و ﺑﺎ اﻳﻦ ‬ وﺟﻮد رﺿﺎﻳﺖ ﻣﺸﺘﺮﻳﺎن ﺧﻮد را ﻧﻴﺰ ﺟﻠﺐ ﻛﻨﺪ (مهرگان ، ۱۳۸۳).‬
آﺧﺮﻳﻦ ﻣﺰﻳﺖ اﻳﻦ روش در ﺑﻪ ﻛﺎرﮔﻴﺮی اﻃلاﻋﺎت و دادهﻫﺎی ﺑﻪ وﻗﻮع ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ و ﻋﻤﻠﻲ ‬ اﺳﺖ. ﺑﺮ ﺧلاف روشﻫﺎی ﻣﺸﻬﻮری ﻧﻈﻴﺮ آﻧﺎﻟﻴﺰ ﻣﻤﻴﺰی ﭼﻨﺪﮔﺎﻧﻪ، آﻧﺎﻟﻴﺰ رﮔﺮﺳﻴﻮن ﻟﺠﺴﺘﻴﻚ و‬ ﺷﺒـﻜﻪﻫﺎی ﻋﺼﺒﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈـﻮر رﺗﺒﻪﺑﻨﺪی ﻧﻴﺎزﻣـﻨﺪ دادهﻫﺎی ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﻲﺷﺪه ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ، روﻳﻜﺮد ‬ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭘﻮﺷﺸﻲ دادهﻫﺎ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ دادهﻫﺎی واﻗﻌﻲ و ﻋﻤﻠﻲ ﻣﺘﻘﺎﺿﻴﺎن وام ) دادهﻫﺎ و ﺳﺘﺎﻧﺪهﻫﺎ ( را ‬ﺑﺮای ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ اﻣﺘﻴﺎزات اﻋﺘﺒﺎری آﻧﺎن ﺑﻪ ﻛﺎر ﻣﻲﮔﻴﺮد (مین و لی، ۲۰۰۷). ‬‬
۲-۵ انواع مطالبات
مطالبات خود به دو دسته مطالبات جاری و غیر جاری تقسیم می شوند.
مطالبات جاری؛ مطالباتی هستند که از سررسید آن بیش از دو ماه نگذشته باشد.
مطالبات غیرجاری؛ شامل مطالبات سررسید گذشته، معوق و مشکوک‌الوصول می باشند.
و همچنین، مطالبات سوخت شده: آن بخش از مطالبات بانک یا موسسه اعتبار ی که صرف نظر از تاریخ سررسید به دلایل مختلف از قبیل فوت و یا ورشکستگی بدهکار و یا علل دیگر قابل وصول نبوده و با رعایت ضوابط مربوط به عنوان مطالبات سوخت شده تلقی می‌شود.
همچنین مطالبات اعم از مطالبات ریالی (شامل تسهیلات اعطایی به اشخاص حقیقی و حقوقی، بدهی مشتریان در حساب بدهکاران موقت، بدهی مشتریان در خصوص اعتبارات اسنادی وضمانت‌نامه‌های پرداخت شده و بروات ارزی مدت‌دار پرداخت شده و پیش‌پرداخت در خصوص خرید اموال معاملات، اموال خریداری شده در خصوص عقود، کالاهای معاملات سلف، کار درجریان جعاله و خرید دین) و مطالبات ارزی (شامل تسهیلات از محل حساب ذخیره ارزی، ارز تنخواه صادراتی و تمامی تسهیلاتی که دریافت‌کننده متعهد به بازپرداخت آن به ارز می‌باشد. در مباحث آتی به طور مفصل این مطالبات و تسهیلات بیان می گردد.
۲-۵-۱ طبقه بندی مطالبات غیر جاری