طرح های هادی روستایی، سکونتگاه های روستایی، توسعه پایدار روستایی

 

۲-۱-۳-۴- طرح هادی روستایی
طرح هادی عبارت است از تجدید حیات و هدایت روستا به لحاظ ابعاد اجتماعی ، اقتصادی و فیزیکی ( رضوانی ، ۱۳۸۷ : ۱۵۵ ).
طرح هادی یا به عبارتی طرح جامع توسعه روستایی ، راهنمای مصوبی برای هدایت عملیات سازندگی و آبادانی در روستاها ، با آگاهی از وضعیت فرهنگی ، اقتصاد و اجتماعی آن است ( شهبازی ، ۱۳۸۹ : ۲۲۵ ).
در واقع طرح هادی طرحی است که ضمن ساماندهی و اصلاح بافت موجود ، میزان و مکان گسترش آتی و نحوه استفاده از زمین برای عملکردهای مختلف را بر حسب مورد در قالب مصوبات طرح هادی ساماندهی فضا و سکونتگاه های روستایی با طرح های جامع ناحیه ای تعیین می نماید ( غفاری و همکاران ، ۱۳۸۹ : ۶۸ ) .
طرح هادی روستایی در بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و بر اساس ضوابط و شرایط تعیین شده در برنامه های توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی از سوی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در سطح کل استان های کشور و از جمله استان گیلان تهیه ، تصویب و اجرا می شود ( مولائی هشجین ، ۱۳۷۹ : ۴۵ ).
۲-۱-۳-۴-۱ -اهداف تهیه و اجرای طرح هادی روستایی
مهم ترین هدف طرح هادی روستایی تجدید حیات روستا به لحاظ ابعاد فیزیکی ، اقتصادی و اجتماعی روستاها است و ساماندهی و اصلاح بافت موجود ، میزان و مکان گسترش آتی و نحوه استفاده از زمین برای عملکردهای مختلف در روستا سه محور اصلی در طرح هادی به شمار می روند . طرح هادی روستایی در سه مرحله تهیه ، تصویب و اجرا می شود که از انتخاب روستاهای واجد شرایط و تصویب آنها در کمیته برنامه ریزی شهرستان ها ، برگزاری جلسات کمیته فنی و کارگروه تصویب طرح تا اجرای طرح هادی فرایند نسبتا پیچیده ای را طی می کنند ( مولائی هشجین ، مقاله تحلیلی ، ۱۳۷۹ ، ۴۵ ).
از اهداف تهیه طرح هادی می توان به ایجاد زمینه توسعه و عمران روستاها با توجه به شرایط فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی ، تامین عادلانه امکانات از طریق تسهیلات اجتماعی ، تولیدی و رفاهی ، هدایت فیزیکی روستاها ، ایجاد تسهیلات لازم جهت بهبود مسکن روستاییان و خدمات محیط زیستی و عمومی ، ارتقاء وضعیت اقتصادی روستا و دستیابی به بهینه های معیشتی روستا با هماهنگی ارگان های ذیربط ، بهبود کیفیت بافت روستا در چارچوب اقدامات پیش بینی شده در طرح و تلاش برای ایجاد فضای مناسب تر سکونت و فعالیت در آن ، ایجاد تناسب منطقی بین جمعیت و عملکردهای مختلف مسکونی ، تولیدی ، خدماتی موردنیاز در محیط روستا ، کنترل و نظارت بر روند توسعه کالبدی روستا از طریق برنامه ریزی و تعیین نحوه استفاده از زمین در محدوده بافت مسکونی موجود و پیشنهادی ، ایجاد بستر لازم جهت فراهم شدن زمینه صدور سند مالکیت املاک واقع در بافت مسکونی روستا اشاره نمود . بنابراین اهداف طرح هادی روستایی به بهبود شرایط موجود در روستا و در نتیجه بهبود کیفیت زندگی اهالی روستا منجر می شود و این نشانگر اهمیت زیاد تهیه و اجرای این طرح در فضای روستایی می باشد.
توسعه پایدار روستایی با عنایت به مدیریت و حفاظت منابع طبیعی پایه گذاری می شود که بتواند نیازهای انسان و نسل های کنونی را تامین نماید و این همان واقعیتی است که از طرح هادی انتظار می رود.
بر اساس ماده ۷ اساسنامه بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مورخ ۱۶/۱۰/۱۳۶۶ تهیه طرح های هادی و اصلاح معابر در روستاها با هماهنگی دستگاه های ذیربط و اجرای آن با مشارکت مردم از اعتبارات مصوب واگذاری دولت بر عهده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی است . ( بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ، ۱۳۶۶ : ۴ )
لذا تهیه طرح های هادی از سال ۱۳۶۲ ابتدا در روستاهای همدان آغاز شده و از زمان شروع گسترده این فعالیت در سال ۱۳۶۷ تاکنون برای روستاهای قابل توجهی از کشور طرح هادی تهیه شده است. بر این اساس تهیه و اجرای طرح های هادی روستایی به عهده این سازمان است . ( بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ، ۱۳۸۲ : ۱۰ )
۲-۱-۳-۴-۲- ضرورت های تهیه و اجرای طرح هادی روستایی
از ضرورت های تهیه و اجرای طرح هادی می توان به گزینه های زیر اشاره نمود:
نابسامانی وضع کالبدی و کیفیت نامناسب مساکن روستایی
الزام اصلاح و بهسازی بافت فیزیکی روستاها
نبود یک سیستم مناسب هدایت آبهای سطحی ، دفع فاضلاب و زباله
لزوم گسترش شبکه های زیر بنایی و خدمات رفاهی در روستاها
رواج وسایل نقلیه موتوری در روستاها
لزوم حفظ کاربری اراضی کشاورزی به منظور تداوم تولید
ضرورت کاهش خسارتهای ناشی از بلایای طبیعی
الزامات بهسازی و مقاوم سازی ابنیه و مسامن روستایی