عملکرد دانش آموزان، دانشگاه علوم پزشکی، نتایج تحلیل مسیر

 

مدل‌های اثربخشی تلاش می کنند تا با ادغام یافته های پژوهش‌های «مدرسه موثر» و تحقیقات اولیه در دیدگاه درون داد- برون داد به ارائه ی مدلی ترکیبی در زمینه ی « اثربخشی آموزشی» بپردازد. در این مدل متغیرها در سه سطح مدرسه (کیفیت قوانین، فرصت و زمانی که مدرسه برای یادگیری دانش آموزان فراهم می سازد)، کلاس (کیفیت تدریس معلم و فرصت و زمانی که معلم برای یادگیری در اختیار دانش آموزان قرار می‌دهد)، و دانش آموز (وضعیت اقتصادی- اجتماعی، استعداد و انگیزش) مطرح می‌باشد.
محققان نشان داده اند که بهترین معلمان معمولاً اشتیاق و حرارت فراوان در تدریس خود دارند، نسبت به پیشرفت تک تک دانش آموزان حساس هستند، روابط مثبت، انگیزش بالا و تعهد زیاد دارند (ای اس آر سی، ۲۰۱۰).
الیوت (۲۰۱۰) نیز نشان داد از بین ویژگیهای معلمان، حرفه ای بودن آنان نقش عمده ای در مؤثر بودنشان در کلاس درس دارد.
۲-۳-۴- مفهوم و تعریف ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ
ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ اﻧﺪﻳﺸﻪ‌ای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎت آﻣﻮزﺷﻲ از دودﻫﻪ ﭘﻴﺶ ﮔﺴﺘﺮش ﻳﺎﻓﺘﻪ اﺳﺖ .اﮔﺮﭼﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان روﺷﻲ ﺧﺎص ﺗﻮﺻﻴﻒ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ وﻟﻲ آن ﻣﺴﺘﻠﺰم اﺳﺘﻔﺎده ازﻣﺤﺘﻮا و ﺗﻜﻨﻴﻜﻬﺎی آﻣﻮزﺷﻲ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮای ارﺗﻘﺎی ﻇﺮﻓﻴﺖ ﻳﺎدﮔﻴﺮی دانش آموزان ﻣﻲ‌ﺑﺎﺷﺪ.در ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ، ﺗﺪرﻳﺲ وﻳﺎدﮔﻴﺮی ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی اﻧﺘﻘﺎل وﺗﻜﺮارداﻧﺶ ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻠﻜﻪ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ اﻳﺠﺎد ﺷﺮاﻳﻄﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻫﻢ دانش آموزان و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن و ﻫﻢ معلمان و اﺳﺎﺗﻴﺪ ﻓﻌﺎل ﻫﺴﺘﻨﺪ و ﺑﻪ ﻃﻮر اﺳﺎﺳﻲ در اﻳﺠﺎد داﻧﺶ ﻣﺸﺎرﻛﺖ دارﻧﺪ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻓﺮاد اﻧﺴﺎﻧﻲ رﺷﺪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻛﺮد . ﭼﻨﻴﻦ ﻓﺮاﻳﻨﺪی ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺑﺎﻋﺚ ﺗﺎﻣﻴﻦ ﻧﻴﺎزﻫﺎی ﭘﻴﺸﺮﻓﺘﻪ روﺣﻲ ، ﻫﻴﺠﺎﻧﻲ ، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ،روﺣﺎﻧﻲ و….. در دانش آموزان و داﻧﺸﺠﻮﻳﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ. (لوات و تومی، ۲۰۰۷)
هنسون( ۲۰۰۳ ) معتقد است که کیفیت مطلوب تدریس برایند کیفیت مطلوب یادگیری قلمداد و در مراکز آموزش عالی اصولا ارتقای فرصتهای یادگیری موثر برای دانشجویان تعریف می شود. هدف از آموزش همانا تسهیل یادگیری دانشجویان است.
ریچاردسون ( ۲۰۰۵ ) کیفیت تدریس را به عنوان داشتن احساس وظیفه (هنر تدریس ) و احساس موفقیت (یادگیری دانشجو) میداند ، احساس وظیفه تدریس زمانی که بخوبی حاصل شود به عنوان تدریس خوب است و زمانی که احساس موفقیت تدریس ایجاد می شود تدریس موفق نامیده می شود وزمانی که هردوحس حاصل شود کیفیت تدریس اتفاق می افتد.(فنسترماچر و ریچاردسون، ۲۰۰۵)
کر(۲۰۰۵) تاکید می‌کند که تدریس خوب و با کیفیت به توسعه بینش ، درک ، قضاوت و حساسیت بستگی دارد.وی استدلال می کند که علاوه بر شایستگیهای ضروری در مهارت‌های تدریس و یادگیری و تکنیک‌های مدیریت کلاس درس ، بعد بین فردی در کیفیت تدریس وجود که مستقل از فن است درحقیت تدریس شایسته بدون کسب این مهارت‌ها رخ نمی‌دهد.
۲-۳-۵- ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﻮﺛﺮ ﺑﺮ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﺗﺪرﻳﺲ
شاخص‌های موثر برکیفیت تدریس را به صورت حیطه هایی کلی شامل اجرای تدریس (ارائه در کلاس درس، دانش مدرس از موضوع درسی، مهارت در موضوع درس)، طراحی درس(طراحی دوره، اهداف عینی و مشخص، روشن بودن مواد آموزشی، سازماندهی درس، روش تدریس مختلف)، ارزشیابی تدریس (ارزیابی از آموزش، ارزیابی تکوینی و پایانی، بررسی تکالیف ونمره گذاری، حجم تکالیف تعیین شده)، روابط بین فردی(دانشجویان را آماده نمایند، آن‌ ها را تحریک و حساس نمایند، توسعه اجتماعی در آن‌ ها ایجاد و تفاوتهای فردی را شناسایی کنند، اشتیاق برای کمک به دانشجویان و کمک به توسعه آنها، مشارکت دادن دانشجو، ارتباط اثربخش، انگیزش دانشجو، اشتیاق برای کمک به دانشجویان و کمک به توسعه) می باشند. (نامی، صفری،۱۳۹۰).
۲-۴- پیشینه پژوهش
۲-۴-۱- تحقیقات داخلی
* مجتهدی(۱۳۸۳) تحقیقی تحت عنوان”بررسی عوامل استرسزای شغلی و رابطه آن با سلامتی عمومی معلمان دوره راهنمایی و متوسطه استان همدان” انجام داده است نتایج تحقیق منجر به شناسایی شدن ۹ عامل استرسزا در بین معلمان شده است که به ترتیب اهمیت عبارتند از: عوامل استرسزای ناشی از سیاستهای کلان حاکم بر سازمان، عوامل استرس زای ناشی از فرایندهای سازمانی، عوامل استرسزای ناشی از وضعیت فیزیکی محیط کار، عوامل استرسزای ناشی از ساختار سازمان، عوامل استرسزای ناشی از مدیران و مسئولین، عوامل استرسزای ناشی از ماهیت شغل معلمی، عوامل استرسزای ناشی از دانش آموزان، عوامل استرسزای ناشی از همکاران، عوامل استرسزای ناشی از ناتوانایی در مهارتهای شغلی(مجتهدی،۱۳۸۳).
*خوشبخت و لطیفیان (۱۳۹۰) مطالعه ای با عنوان بررسی رابطه بین ویژگیهای معلم، تدریس معلم و عملکرد ریاضی دانش آموزان انجام دادند. نتایج تحلیل مسیر با بهره گرفتن از آزمون رگرسیون چندمتغیری سلسله مراتبی نشان داد که عملکرد دانش آموزان هم در انجام محاسبات و هم در حل مسایل ریاضی از طریق فرصت و زمان یادگیری توسط تجربه و تحصیلات معلم پیش بینی شده اند. به عبارت دیگر فرصت و زمان یادگیری نقش واسطه ای در ارتباط بین ویژگی های معلم با عملکرد ریاضی دانش آموزان دارد.
*یگانه و والیزاده(۱۳۸۱) تحقیقی با عنوان” شناسایی استرسهای شغلی معلمان استان لرستان” انجام دادند. نتایج منجر به شناسایی ۵ عامل استرسزا در بین معلمان شده است که عبارتند از:استرسهای مربوط به مسائل فیزیکی و زمان، است
رسهای مربوط به مسائل مالی، استرسهای مرب
وط به مدیریت آموزشگاه و همکاران، استرسهای مربوط به سازمان و اجتماع، استرسهای مربوط به والدین و دانش آموزان( یگانه و والیزاده،۱۳۸۱).در این تحقیق میزان اهمیت عوامل ذکر نشده است و بعضی از عوامل در بر دارنده عامل دیگری هم هستند مانند عامل پنجم که شامل عامل والدین و دانش آموزان است که دو عامل مجزا هستند، یا عامل چهارم که شامل دو عامل سازمان و جامعه هستند که از هم تفکیک نشده است.
*باغانی، دهقان نیشابوری (۱۳۹۱) تحقیقی با عنوان تاثیر اضطراب معلمان بر کیفیت تدریس را انجام دادند. نتایج نشان می دهد که اضطراب معلم تا حد زیادی بر کیفیت تدریس تاثیرگذار است. در مولفه های روابط بین فردی و انجام تدریس، تفاوت معنی داری بین معلمان مضطرب و غیرمضطرب وجود دارد، اما در مولفه های انجام ارزشیابی و طرح درس، تفاوتی میان معلمان مضطرب و غیرمضطرب مشاهده نمی شود.
*اله پولادی ری شهری(۱۳۷۹) پژوهشی با عنوان “شناسایی عوامل استرس روانی آموزگاران دبستانهای اهواز و بررسی ارتباط این عوامل با خشنودی شغلی آنان” به انجام رساندند. نتایج زیر به دست آمده است. ۵ عامل استرس شغلی معلمان این شهرستان عبارتند از: فشارهای مربوط به ساختار درون شغلی، فشارهای مربوط به روابط با دانش آموزان، فشارهای مربوط به فرایند آموزشی، فشارهای مربوط به نظام اداری، فشارهای مربوط به مشکلات خارج از مدرسه(پولادی ری شهری، ۱۳۷۹).در این تحقیق، محقق عواملی را که به عنوان عوامل استرسزا نام برده است، به صورت کلی آورده است، برای مثال مشکلات خارج از مدرسه شامل عوامل فراوانی میشوند که محقق مشخص نکرده است که منظور از مشکلات خارج از مدرسه چیست. یا نظام اداری شامل فرایندهای مختلفی میشود که هرکدام جداگانه باید بررسی شود.
*نوبخت و رودباری (۱۳۹۰) تحقیقی با عنوان ارزیابی دانشجویان از کیفیت تدریس اساتید در دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام دادند. در این مطالعه کیفیت آموزش در کلاس بافت شناسی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران مورد بررسی قرار گرفت. این تحقیق توصیفی مقطعی در سال ۱۳۹۰ بر روی ۱۰۳ دانشجوی پزشکی شرکت کننده در درس بافت شناسی انجام شد. پرسشنامه طرح مربوط به نظرات دانشجویان در مورد آموزش اساتید شامل ۶۰ سوال چند گزینه ای در سیستم لیکرت در مورد مقررات اداری، آموزشی، روش های اداره و کنترل کلاس، ظواهر فردی و اجتماعی و روابط متقابل استاد و دانشجو بود. نتایج تشان داد که مقررات اداری، ظواهر فردی و اجتماعی و روابط متقابل استاد و دانشجو بیشترین امتیاز ارزشیابی را داشت. امتیاز کسب شده در زمینه کیفیت آموزشی و روش های اداره و کنترل کلاس در مرتبه بعدی ارزشیابی قرار داشت.