فرآیند خلاقیت، شناخت نیاز، ناخودآگاه

 

مرور ومطالعه ناخودآگاه
کشف ناگهانی
بینش
صورت بندی منطقی یا اثبات قضایا: بینش مستلزم این است که یا با استدلال منطقی و یا از راه آزمایش عملی به آزمون گذارده شود.
مورهد وگریفین معتقدند که طرح گستردهای از فرایند خلاقیت که مورد پذیرش همگانی قرار گرفته مطابق زیر است (به نقل از معمارزاده ودیگران،۱۳۸۴):
آمادگی: فرد ازطریق تحصیلات، تجربه، آموزش وفعالیتهای مستمر دیگرخود را آماده تفکر خلاق مینماید.
نهفتگی: در این مرحله نوبت تراوش فکر، تفکر وتأمل(اغلب ناخودآگاه)فرا میرسد.
بینش: عاملی است که به عنوان نتیجه مراحل آمادگی ونهفتگی تحقق مییابد.شکوفا شدن خلاقیت را به هر شکل که صورت پذیرد به اصطلاح بینش مینامند.
تحقق وممیزی: در این مرحله فرد اعتبار بینش ایجاد شده را ممیزی میکند.
جیت اس چاندان مراحل زیر را برای خلاقیت بر میشمارد (به نقل از مقیمی،۱۳۸۸):
آمادگی: شامل توجه دقیق ومتمرکز بر روی مسأله تحت بررسی وشاخصهای مختلف آن به منظور حل مسأله است.
نهفتگی: عبارت است از زمان تفکر و واکنش.
اصرار و پافشاری: دوره نهفتگی الزاماً منجر به خلاقیت نمیشود. بعضی از اوقات تلاش مصرانه مورد نیاز است تا نتایج مختلف وجدیدی ایجادگردد.
بینش و بصیرت: این مرحله نتیجه مراحل قبل است در این مرحله فرد ایدهای را مییابد که همواره در جستجوی آن بوده ولی قبلاً از آن غافل بوده است.
رسیدگی وتحقیق: بینش یا ایدهجویی برای اطمینان از اینکه معتبر و مناسب است مورد آزمون قرار میگیرد. این مرحله بسیار حیاتی است. چرا که اگر ایدهای به کار برده شود بدون آنکه مطلوبیت بالقوه آن مورد سنجش قرارگیرد ممکن است منجر به زیانهای جبران ناپذیری گردد.
انسان خلاق تا ظهور خلاقیت در زمینهای خاص چه مراحلی را طی می کند؟ شش مرحلهای که در زیر به آن اشاره شده است از نظر عدهای ازمحققان میتواند پاسخگویی به سؤال مورد نظر باشد (رضاییان، ۱۳۷۵):
کسب دیدگاه ونگرشی موافق نسبت به فکرها(ایده های نوین): برای اینکه استعداد خلاقیت بالقوه فرد کاملاً از حالت نهفتگی خارج شده وآشکار شود لازم است انسان به آزادی فکرنگرش مثبت داشته باشد.
حساسیت داشتن نسبت به مسأله: شناخت وآگاهی داشتن به وجود مسأله و موانعی که فرد را از طراحی برنامه بهتر باز میدارد. از بارزترین نشانه های مسلم حساسیت یک فرد خلاق نسبت به مسأله است.صرف جستجو برای فکرهای نوین بدون شناخت نیازها وتعیین هدف کار عبثی است.
آمادگی برای خلاقیت از طریق کسب مواد خام: فکرها از خزاینی سر چشمه میگیرد که به طور عمده شامل دانش فرد، اندیشه های دیگران وتجربیات گذشتهاند و این منابع از طریق مطالعه، مشاهدات شخصی، گفتگو با اشخاص آگاه، رسانه های گروهی و مسافرت فراهم میشود. نکته مهم طبقهبندی ودسته بندی کردن مواد خام تفکر است.