فرصتهای شغلی، مدل فرآیندی، رضایت شغلی

 

هـ ) رفتارهای آنی و بی مقدمه
شکل ۲ ـ۲ ) مدل فرایندی ترک خدمت
خانه A نشان دهنده فرایند ارزیابی شغل فعلی یک فرد می باشد در حالیکه خانه Bنمایانگر حالت احساس مبنی بر میزان رضایت یا عدم رضایت فرد از شغل فعلیش می باشد . مدلهای مختلفی به منظور تشریح روابط درونی بین خانه های Aو B ارائه گردیده اند که می توان از مدل شکاف بین ارزش ـ ادراک(۱) و مدل انتظارات تحقق یافته(۲) نام برد .
خانه Cنشان می دهد که یکی از پیامدهای عدم رضایت ، برانگیختن فرد به تفکر پیرامون ترک خدمت است. البته واضح است که انواع دیگر کناره گیری از سازمان که نسبت به ترک خدمت از اهمیت کمتری برخوردارند (نظیر غیبت یا انجام رفتارهای منفی شغلی) نیز می توانند از پیامدهای احتمالی عدم رضایت باشند.
خانه D نشان می دهد که مرحله بعدی در فرایند کناره گیری عبارتست از ارزیابی منافع مورد انتظار حاصل از جستجو و هزینه های ناشی از خروج از سازمان. این منافع مورد انتظار شامل برآورد احتمال یافتن یک شغل جایگزین ، ارزیابی مطلوبیت آلترناتیوهاو هزینه های ناشی از انجام جستجو (نظیر مسافرت،گرفتن مرخصی جهت یاتن شغل و …) می باشد . هزینه های ناشی از خروج نیز شامل ملاحظاتی نظیر از دست دادن ارشدیت،ازدست رفتن مزایای مقرره و نظایر اینهاست، این خانه مفهوم سهولت حرکت را که در مدل مارچ و سایمون (۱۹۵۸) بیان شده در بر می گیرد.
اگـر هزینه هـای ناشی از خروج بالا باشد و یـا منافع مورد انتظار حاصل از جستجو پایین بـاشد فـرد

ـ۱ Value – Percept Discrepancy (Locke 1969,1976) ـ۲ Met-expectations model (Porter & steers ,1973)
ممکن است شغل فعلیش را مورد ارزیابی مجدد قرار دهد (که همین امر نیز منجر به تغییر در رضایت شغلی خواهد شد)،تفکر پیرامون خروج از سازمان را تضعیف کرده و یا فرد را وادار می سازد تا به انواع دیگر رفتارهای مبتنی بر کناره گیری نظیر غیبت بپردازد.
علیرغم موارد فوق چنانچه فرد تصور نماید شانسی برای یافتن یک شغل جدید وجود دارد و چنانچه هزینه هـای ناشی از خروج بازدارنـده نباشد ،مرحله بعدی (خانه E) تمایل رفتاری بـه جستجو جهت یافتن یک فرصت یا فرصت های شغلی جایگزین می باشد .همانگونه که در شکل نیز نمایش داده شده، عوامل غیر مرتبط بـا شغل نیـز می توانند بـه ایجاد تمایل در فـرد بـه جستجو جهت یـافتن مشاغل
جایگزین منجر شوند کـه می توان به مواردی نظیر انتقال همسر به محل دیگر یا مسایل بهداشتی و دسترسی بـه امکانات مجهزتر پزشکی اشاره نمود. تمایل بـه جستجو منجر بـه جستجوی عمـلی توسط فـرد خواهد شد (خانه F). چنـانچه هیچ آلترنـاتیوی پیدا نشود فـرد ممکن است همچنان به جستجوی خود ادامه داده، منافع مـورد انتظار حـاصل از جستجو را مـورد ارزیـابی مجدد قـرار دهـد، شغـل فعلی را
مجدداً ارزیابی کند، یا به سادگی وضع فعلی را بپذیرد، یا کمتر به خروج از سازمان فکر نماید و یا به سایر رفتارهای مبتنی بر کناره گیری از سازمان نظیر غیبت و رفتارهای شغلی منفی اقدام نماید .
امـا چنانچه فرصت هـای شغلی جایگزین وجود داشته باشد، که در برخی موارد این امر شامل کناره گیری از بازار کار نیز می شود، فـرد اقدام بـه ارزیابی آلترناتیوهای موجود می نماید (خانه G). فرض می شود که این فرایند ارزیابی نیز مانند ارزیابی است که در مرحله Aصورت گرفته است. به هر صورت عوامل شغلی خاصی که افراد در ارزیابی شغلی فعلی و آلترناتیوها در نظر می گیرند متفاوت است. جدای از مراحل پیش گفته وجود فرصتهای شغلی خیلی جذاب و غیر منتظره نیز می تواند افراد را به انجام این ارزیابیها ترغیب نماید .
ارزیابی آلترناتیوها به مقایسه شغلی و آلترناتیوهای موجود می انجامد (خانه H). اگر در این مقایسه مشخص شود که شغل فعلی نسبت به مشاغل جایگزین از مزیت های بیشتری برخوردار است فرد می تواند باز هم بهع جستجو جهت یافتن مشاغل جایگزین جدید ادامه داده،مجدداً ارزیابی نماید، یا به سادگی وضع موجود را بپذیرد، کمتر به فکر خروج از سازمان باشد و یا به سایر رفتارهای مبتنی بر کناره گیری بپردازد .
نهایتاً، قسمت (هـ) یعنی رفتارهای آنی و بی مقدمه شناختی نسبت به این واقعیت در ما به وجود می آورد که برای برخی افراد تصمیم به ترک خدمت می تواند یک اقدام ناگهانی و بی مقدمه باشد و یا فقط چند مرحله از مراحل ذکر شده در این مدت را طی نماید .