مدل های ارزیابی عملکرد، سیستم ارزیابی عملکرد، اندازه گیری عملکرد

 

شاخص کل یا نهایی اثربخشی سازمان نیز می تواند به عنوان معیار بهره وری کل از نسبت ستاده به انرژی، سرمایه، مواد نیروی کار حاصل می گردد، مطرح شود. توضیح اینکه هیچ معیار واحدی به تنهایی برای اندازه گیری عملکرد واحدهاییک سازمان وسیع و پیشرفته مناسب نیست و روش خاص و مناسب اندازه گیری باید با توجه به سطح سازمانی و استفاده ای که از آن روش به عمل می آید، تعیین گردد (کاپلان و نورتون،۲۰۰۱).
۲-۱-۹-مدل های ارزیابی عملکرد
از زمان آغاز شکل گیری علم مدیریت و تکامل مفاهیم تقسیم کار و سازمان، واژه های کنترل و نظارت در ادبیات مدیریت پیوسته به کار گرفته شده است اگر چه علم نوین مدیریت امروزه ناقض فرایندهای کنترل و نظارت به شیوه سنتی نیست، ولی دگرگونی مفاهیم اساسی و اثر متغیرهای مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی جهان، معادلهای لغوی و اصطلاحی جدیدی را جایگزین کرده است
امروزه مفاهیم نظارت و کنترل، خود در قالب یک موضوع تخصصی به چندین موضوع متنوع نظیر بازرسی، حسابرسی، ممیزی، ارزیابی، خودارزیابی، نظارت، پایش، گزارشگری و تحلیل عملکرد تفکیک می گردد که در بسیاری از موارد انتخاب واژگان مناسب و الگوبرداری معانی به درستی صورت نگرفته است.
ارزیابی و یا اندازه گیری عملکرد در همه عصرها وجود دادشته است تحقیقات بسیار زیادی در سالهای اخیر در مورد ماهیت و روش شناسی اندازه گیری عملکرد در سازمانها انجام گردیده است نتایج این تحقیقات از این جهت ارزشمند است که می توان وضعیت سازمان را درک نموده و همچنین چالشهای آینده سیستم را با اندازه گیری عملکرد مورد بررسی قرار داد.
اندازه گیری عملکرد یکی از وظایف اصلی مدیریت در سازمانهاست که با دیگر وظایف عمومی تر مدیریت مانند برنامه ریزی، سازماندهی، انگیزش و کنترل ادغام می گردد از اینرو اندازه گیری عملکرد به مباحث استراتژیک که توسط مدیران جهت کنترل و هدایت سازمان به کار گرفته می شود ارتباط پیدا می کند به هر حال واژه عملکرد یکی از وظایف اصلی مدیریت در سازمانهاست که با دیگر وظایف عمومی تر مدیریت مانند برنامه ریزی، سازماندهی، انگیزش و کنترل ادغام می گردد از اینرو اندازه گیری عملکرد به مباحث استراتژیک که توسط مدیران جهت کنترل و هدایت سازمان به کار گرفته می شود ارتباط پیدا می کند به هر حال واژه عملکرد بیانگر پارامترهای از قبل تعریف شده بوده و اندازه گیری بیانگر توانایی کنترل فعالیتهای به طریق معنادار می باشد(شاه بندرزاده،۱۳۸۶).تاکنون مدلها و الگوهای مختلفی در خصوص ارزیابی عملکرد ارائه شده است که می توان آنها را در سه دسته زیر دسته بندی کرد:
۱- مدلهای مبتنی بر زمان و هزینه که تاکید بر ارزیابیهای مالی و فرایندهای ساخت و تولید داشته و مبتنی بر کنترل زمان و هزینه مصرف شده می باشد
۲- مدلهای برتری سازمانی و خودارزیابی، که تاکید بر ارزیابیهای حوزه مدیریت و فرایندهای ساخت و تولید داشته و مبتنی بر ارتقا کیفیت فرایندها و نتیجه گیری می باشد
۳- مدلهاییکپارچه، که تاکید بر ارزیابیهای حوزه مدیریت فرایندهای ساخت و تولید مالی و نیروری انسانی داشته و میتنی بر اجرای استراتژی می باشد (ابن رسول و همکاران،۲۰۰۷).
۲-۱-۹-۱- مدل سینک و تاتل (۱۹۸۹)
مدل سینک و تاتل (۱۹۸۹)یکی از رویکردها به سیستم ارزیابی عملکرد مدل «سینک و تاتل» است که در شکل (۲-۲) نشان داده شده است در این مدل عملکرد یک سازمان ناشی از روابط پیچیده بین هفت شاخص عملکرد به شرح زیر است:
۱- اثربخشی که عبارت است از «انجام کارهای درست، در زمان مناسب و با کیفیت مناسب» در عمل اثربخشی با نسبت خروجی های واقعی بر خروجی های مورد انتظار معرفی می شود.
۲- کارایی که معنای ساده آن «انجام درست کاراها» است و با نسبت مصرف مورد انتظار منابع بر مصرف واقعی تعریف می شود.
۳- کیفیت که مفهومی گسترده دارد و برای ملموس تر کردن مفهوم کیفیت ، آن را از شش جنبه مختلف بررسی و اندازه گیری می کنند.
۴- بهره وری که با تعاریف سنتی نسبت خروجی به ورودی معرفی شده است.
۵- کیفیت زندگی کاری که بهبود آن کمک زیادی به عملکرد سازمان می کند
۶- نوآوری که یکی از اجزای کلیدی برای بهبود عملکرد است
۷- سودآوری که هدف نهایی هر سازمانی است
اگر چه نسبت به زمان ارائه این مدل تغییرات بسیاری در صنعت رخ داده است، اما همچنان این هفت شاخص از اهمیت بالایی در عملکرد سازمان برخوردارند با این وجود این، این مدل داراییکسری محدودیت های اساسی نیز هست. به عنوان مثال در این مدل به «انعطاف پذیری» که یکی از ضروریات بازارهای دهه اخیر است ، توجه نمی شود. همچنین محدودیت دیگر مدل بی توجهی به مشتریان سازمان است. (تانگن،۲۰۰۴: ۷۳۰).