مدل ویژگی های رهبری خدمتگزار، تئوری رهبری خدمتگزار اسپیرز، متغیرهای مداخله گر

 

راستگویی
۸-حضور وقابل دسترس بودن
تشخیص وصداقت
۹-یاددهندگی
۱۰-تفویض اختیار
۱۱-حمایت وقوت قلب
ویژگیهای لازم شامل ویژگیها و خصوصیات متمایز و کیفیتهای عملی است که به رهبران تعلق دارد وازطریق رفتارهای بخصوص درمحیط کار مشاهده می گردد. ویژگیهای لازم رهبری خدمتگزار شامل خصوصیات موثر و اثربخشی آنهاست، هرچند که ویژگیهای لازم از هم مجزا هستند ولی باهم درارتباطند و دربیشتر موارد این ویژگیها به طورمتقابل درهم اثر می گذارند.
ویژگیهای ملزوم رهبری خدمتگزارمکمل و فزون بخشی ویژگیهای لازم هستند و آنها ماهیتا ویژگیهای ثانویه نیستند بلکه مکمل یکدیگرند. و دربعضی موارد پیش نیازهایی برای رهبری خدمتگزار اثربخش محسوب می گردند. . (Russel and Stone,2002)
2-9. مدل ویژگی های رهبری خدمتگزار
سبک رهبری خدمتگزار می تواند بسیاری از مشکلاتی را که سازمان های قرن بیست و یکم با آن روبرو هستند را حل وفصل کنند. در سبک رهبری خدمتگزار، به جای آن که پیروان به رهبر خدمت کنند، رهبران از طریق ایجاد مهارت درکارکنان، از بین بردن مشکلات و موانع، تشویق به خلاقیت و نوآوری و ایجاد توانمندی درکارکنان به آنها خدمت می کنند.
رهبران بزرگ در درجه اول، خدمتگزارانی بزرگ بوده اند و این حقیقت ساده کلید عظمت و بزرگی آن ها به شمار می رود. رهبری خدمتگزار روش مناسب برای نگاه به ایده های کهنه و قدیمی به شکلی جدید و نو می باشد. مدل رهبری خدمتگزار زنگ خطر را برای سازمان ها به طور اخص و برای جوامع به طور اعم به صدا درآورده است. رهبری خدمتگزار مدلی نسبتا ساده است. رهبر در ابتدا خدمتگزار پیروان خود به شمار می رود. او تاکیدش را درابتدا بر توسعه افراد و خادمیت قرار می دهد. وی ابتدا تمرکزش را بر چیزهایی قرار می دهد که هم به نفع سازمان و هم به نفع سایر افراد درسازمان می باشد. دراکر معتقد است که سازمان هایی که درآن ها به کار بردن اصطلاحات رئیس و مرئوس کاربرد چندانی نخواهد داشت و به جای آن سازمان ها به شکل تیم های همکاری کننده سازماندهی خواهند شد.
مدل رهبری خدمتگزار، اعضای سازمان را بعنوان افر ادی که دارای توانایی های کمتری نسبت به مدیر خود هستند توصیف نمی کند، بلکه به کارکنان نیز ارزش هایی همانند مدیران سازمان ها می دهد. اعضای سازمان همگی از شان و منزلت یکسانی برخوردار هستند و همگی به شکلی فعال در مدیریت و تصمیم گیری های سازمانی مشارکتی فعال دارند. بکارگیری اصول رهبری خدمتگزار می تواند ابزار مناسبی برای تاسیس سازمان هایی باشد که مناسب قرن بیست ویکم هستند. گرین لیف انگیزه خود را برای مطرح کردن تئوری رهبری خدمتگزار، تاثیر بر جامعه می داند به عقیده او سازمان ها آن طور که باید وشاید به جوامع خدمت نمی کنند. لذا وی هدف خود را از بیان تئوری رهبری خدمتگزار تشویق رهبران به خدمت رسانی بیان کرده است. (Horsman,2001)
به هرحال آن چه که مهم است توجه به این نکته است که در مدل گرین لیف خدمت رسانی تنها به معنای انجام کارها برای دیگران نمی باشد بلکه هدف رهبران خدمتگزار این است که افرادی که به آن ها خدمت شده است شایستگی کلیدی و انگیزش بیشتری برای خدمت به جوامع و سازمان ها بدست خواهند آورد. گرین لیف معتقد است که مدل رهبری خدمتگزار تنها برای سازمان های بزرگ نمی باشد، بلکه آن را می‎توان درتمامی سطوح سازمان به کار برد. به طوری که او حتی استفاده از این مدل را برای پدران و مادران نیز توصیه کرده است. رهبری خدمتگزار می تواند جایگزین مناسبی برای مدیریت توازن بین قدرت و مسئولیت باشد ومی تواند جایگاه بسیاری از افراد سازمان را بهبود بخشد.
چشم انداز گرین لیف از جامعه خدمتگزاران وسوسه انگیز می باشد. جامعه ای را تصور کنند که خدمتگزاری به دیگران همواره اولین انتخاب باشد. ابتدا به دیگران خدمت کنید و سپس نیازهای خود را برآورده سازید. دراین جامعه حرص و طمع جایی نخواهد داشت. جامعه ای که بسیاری از نیازها توسط دیگران برآورده می گردد و درآن افراد می توانند زمان بیشتری را به فعالیت هایی بپردازند که با توانایی ها و قابلیت های آنها سازگاری بیشتری دارد. تئوری گرین لیف را می توان از جمله تئوری های انسان محور به شمار آورد (Horsman,2001).
به طورکلی ۹ ویژگی لازم و ۱۱ ویژگی ملزوم از رهبری خدمتگزار ارائه شد. این ویژگیها پایه واساس مدل رهبری خدمتگزار ا تشکیل می دهند. مدل لازم از این جهت ارزشمند است که پایه ای برای درک، کاربرد، تحقیق و توسعه مفهوم رهبری خدمتگزار را ارائه می دهد. ویژگیهای شناختی رهبران نکته آغازین مدل رهبری خدمتگزار را تشکیل می دهند. بیشترین نویسندگان ادعا می کنند که ویژگیهای رهبری خدمتگزار از ارزشها و اعتقادات خود رهبران نشات می گیرند. متغیر ارزشها درمدل رهبری متغیر مستقل است. متغیر وابسته رهبری خدمتگزاراست. همچنین ویژگیهای لازم توصیف کننده، متغیر وابسته رهبری خدمتگزار هستند که اثربخشی رهبری خدمتگزار را شکل می دهند. علاوه براینها ویژگیهای ملزوم بر انتقال ارزشها به ویژگیهای لازم اثر می گذارند. رهبری خدمتگزار متغیر قابل کنترلی است که بر سازمانها اثر می گذارد. نتیجتا رهبری خدمتگزار خود درنهایت یک متغیر مستقلی می گردد که بر متغیر وابسته بعدی اثر می گذارد مثل عملکرد سازمانی. هرچند که متغیرهای مداخله گر وتعدیل گرهایی مثل فرهنگ سازمانی و نگرش افراد ممکن است براثربخشی رهبری خدمتگزار اثر بگذارند. مثلا سیستم های ارتباطی معمول سازمان ممکن است فرایند خدمتگزاری را تسهیل ساز
د. . (Russel and St
one,2002)
2-9-1. تئوری رهبری خدمتگزار اسپیرز
تئوری رهبری خدمتگزار اسپیرز دارای ۱۰ ویژگی می باشد که عبارتند از : ۱- گوش دادن ۲- همدلی ۳- بهبود بخشی ۴- آگاهی ۵- تشویق و ترغیب ۶- مفهوم سازی ۷- آینده نگری ۸- خادمیت ۹- تعهد به رشد افراد ۱۰- ایجاد گروه.
گوش دادن : گوش دادن به معنای توجه محترمانه به آن چه گفته می شود و یا گفته نمی شود است. گرین لیف معتقد است که یک رهبر خدمتگزار درصورتی می تواند پاسخگوی مشکلات باشد که ابتدا یک شنونده خوب باشد. زیرا بدین وسیله یک رهبر می تواند تیم کاری خود را تقویت کرده و کارهایی را که بایستی انجام گردد برنامه ریزی و سازماندهی می کند. همچنین گوش دادن یکی از راه های اساسی است که رهبران احترام و قدردانی خود را به دیگران نشان می دهند( حسن پور، ۱۳۸۳). درادبیات رهبری گوش دادن شامل فرایندی است که درآن رهبر قادراست تفکرات درونی پیرامونش را تشخیص داده و نظرات وایده های آن‎ها را مورد توجه قرار دهد و از آن ها آگاهی کامل داشته باشد. رهبران به وسیله گوش دادن می توانند احترام و قدردانی خود را به دیگران نشان دهند.
همدلی : یک رهبر خدمتگزار توسط همدلی خودش را به جای پیروانش قرار می دهد. همدلی واکنشی آگاهانه است که سبب می گردد رهبران نقاط ضعف و مشکلات پیروان را درک کرده و همواره تلاش کنند که آن مشکلات را برطرف نمایند. رهبران خدمتگزار ضعف پیروان را پذیرفته و همواره درصدد یافتن راه حلی برای این ضعف ها می باشند. رهبر خدمتگزار روحیه پیروان خود را به وسیله همدلی به سمت تعالی هدایت می کند واز این طریق روحیه اعضای تیم خود وتمایل آن ها را برای همکاری با خودش بالا می برد. . (Washington,2006)
بهبود بخشی : یک رهبر خدمتگزار می تواند به کمک بهبود بخشی دیدگاه های متضاد به وجود آمده میان پیروان خویش را به شکلی اثربخش حل نماید. وی روابط بین فردی سالم را میان پیروان خود تقویت می‎کند و هنگامی که وی بتواند محیطی گرم، عاطفی و التیام دهنده برای پیروانش فراهم کند، پیروان نیز به وی اطمینان کرده و هرگاه با مشکلی مواجه می شوند از کمک و مشورت او استفاده خواهند کرد.