مرور ادبیات و سوابق، تحلیل پوششی داده ها، توسعه محصولات جدید

 

مقدمه
در جهان امروزی مقوله ریسک در تمام کشورها استفاده میشود و مدیریت آن برای بانکها تا آنجا دارای ارزش میباشد که آنها در راستای مشتری مداری و جلب اطمینان سهامداران، روش های مورد استفاده خود را در زمینه مدیریت ریسک، عملیات و نتایج بانک به صورت زمانبندی شد، منتشر میکنند(ژورین،۲۰۰۳). این بانکها مدیریت ریسک را به کمیتهای واگذار کرده و با مدیریت اعضای هیات مدیره بر این کمیته، لزوم اجرای تصمیمات این کمیته را برای کل سازمان لازم الاجرا مینمایند(جاگی و همکاران،۲۰۰۶). یعنی برای ارزیابی منطقی و تصمیمگیری در مورد یک مشتری، ابتدا وی را در بانک خودش، سپس در بین دیگر بانکهای داخل کشور و در آخر در سطح جهانی و در مبادلات بین المللی به طور بسیار دقیق ارزیابی مینمایند، تا هرچه بهتر نوع تسهیلات ارائه شده و همچنین قدرت باز پرداخت مشتری را پیشبینی کنند تا درصد مطالبات معوق بانکی نسبت به کل تسهیلات ارائه شده در هر بانک در سطح بسیار ناچیز باقی بماند(فرانسیس و همکاران،۲۰۰۸). ریسک یا خطر، احتمال محقق نشدن پیش بینی های آینده تعریف میشود. به عبارت دیگر ریسک در هر حیطه ای قابلیت مطرح شدن دارد که یکی از مهمترین این حیطهها، بانکها هستند که به علت اهمیت به سزایی که در نظام اقتصادی دارند مورد توجه خاص قرار میگیرند(دافی،۲۰۰۳). زیرا بانکها هر روزه در عملیات گوناگون خود با انواع مختلف ریسک روبه رو میشوند. لذا دلایل وجود ریسک در بانکها را با نوع کارکرد آن میتوان به راحتی توجیه کرد چرا که بانکها از یک سو سرمایه های مردم را که در قبال آن مسئولیت دارند، جمع آوری کرده و از سوی دیگر با بهره گرفتن از این سرمایه ها اقدام به انجام عملیات بانکی و فعالیتهای اقتصادی مینمایند(ابوالحسنی و حسنی مقدم،۱۳۸۸). اگرچه مؤلفه‌های اصلی مدیریت ریسک شامل تشخیص، سنجش و پایش و مدیریت انواع ریسک هستند، اما این هدف‌ها هنگامی اجرایی می‌شوند که نظام کارامد پدید آید(توجه شود پروسه مدیریت ریسک برای انواع ریسک در یک بخش مالی به فعالیت‌ها، اندازه و میزان پیشرفتگی این بخش بستگی دارد). با توجه به پیشنهادها و توافق‌های کمیته بال پروسه مدیریت ریسک در بانک‌ها شامل سه جزء است:
۱٫ اجرای مدیریت ریسک فراگیر و سیاست‌های مناسب؛
۲٫ اطمینان از پروسه سنجش، کاهش و پایش ریسک به‌طور کارا؛
۳٫ کنترل‌های داخلی مناسب(اندسون،۲۰۰۲).
به‌صورت یک نتیجه کلی می‌توان پروسه و فرایند مدیریت ریسک را این‌طور خلاصه کرد:
۱٫ تشخیص ریسک؛
۲٫ اندازه‌گیری ریسک؛
۳٫ بررسی روش‌های مقابله با ریسک و انتخاب بهترین روش؛
۴٫ اجرای روش؛
۵٫ نظارت بر اجرای بهینه مدیریت ریسک(ﻣﯿﭽﺎﻟﺴﮑﯽ، ۲۰۱۱).
۱-۲ بیان مساله پژوهش
مسئله ارزیابی واحدها و کاهش ریسک از دیرباز مورد توجه مدیران بودهاست. امروزه به دلیل پیچیدگی مسائل، حجم بسیار اطلاعات و عملیات، اثرات عوامل خارجی بر عملکرد، رقابت شدید جهانی، تغییرات ناگهانی خط مشی به علت برخورد با مشکلات حاد و در نتیجه اینها افزایش ریسک، همه عواملی هستند که بدون برخورد علمی با آنها راهکارهای مناسبی در جهت بهره وری بهتر عاید نمیشود(ریچاردسون و همکاران،۲۰۰۵). در سالهای اخیر برای ارزیابی عملکرد نهادها و دیگر فعالیتهای رایج در زمینه های مختلف، کاربردهای متفاوتی از تحلیل پوششی داده ها (DEA) شدهاست و علت این مقبولیت نسبت به سایر روشها، آن است که امکان بررسی روابط پیچیده و اغلب نامعلوم بین چندین ورودی و چندین خروجی(معمولا اندازه ناپذیر) در فعالیتهایی نظیر عملکرد بانک وجود دارد(توماس و همکاران،۲۰۰۰). هرگونه اقدامی در جهت بهبود و ارتقا کارایی سیستم بانکداری، موجب خواهد شد که جریان پس انداز، سرمایهگذاری و تخصیص منابع، بهبود یابد و امکانات بالقوه، پراکنده و نهفته در کشور برای پیشرفت و رفاه عمومی به کار گرفته شود(چانگ و همکاران،۲۰۱۰). یکی از مهمترین مباحث در صنعت بانکداری، مبحث کارایی و ریسک میباشد. هر جا که آینده ناشناخته باشد، ریسک وجود دارد. از این رو،کسانی میتوانند آیندهای مطمئن را برای خود و سازمان خویش رقم بزنند که بتوانند با برنامه ریزی و تحلیلهای صحیح، شناخت خود را افزایش دهند. لذا امروزه وقتی در مورد مدیریت ریسک صحبت میشود، هدف از بین بردن ریسک نیست، بلکه شناسایی و تعیین هزینه های ناشی از آن است. این در حالی است که مدیریت ریسک خود به تنهایی معنایی را در بر ندارد زیرا ریسک، متغیری است که میتواند بر دیگر شرایط بنگاه مانند سود، کارایی و… تاثیر بگذارد( دیپانکار و همکاران،۲۰۰۹). مدیریت ریسک در وهله اول مستلزم شناسایی ریسکهای فعالیت بانکی میباشد. ریسکهایی که بانکها با آن مواجه میباشند، به طور عمده به چهار دسته کلی ریسکهای مالی، عملیاتی، تجاری و حوادث تقسیم میشوند(نور واتی،۲۰۱۰). با توجه به ضروریت مدیریت ریسکها در صنعت بانکداری که نقدینگی را برای بانک در پی دارند؛ بر این اساس، توجه بر بهره وری در بانک ها و نیز اهمیت کنترل انواع ریسکها، از اهمیت بسزایی برخوردار است. براین اساس هدف این پژوهش، ارزیابی مدیریت مولفه های ریسک و مدیریت بهره وری در بانک با بهره گرفتن از تحلیل پوششی داده ها است و میکوشد عوامل و متغیرهای موثر در بهره وری را شناسایی و معرفی کند. و این سوال مطرح میگردد که تا چه اندازه استفاده از تحلیل پوششی داده ها(DEA) می تواند این ارتباط را ایجادکند؟ برای پاسخ به این سوال، در این پژوهش به بررسی وضعیت بانک ملی در تابستان سال ۱
۳۹۴پرداخته میشود.
اهمیت و ضرورت انجام پژو
هش
امروزه شرکتها در محیط پیچیده و متغیری فعالیت میکنند. در این شرایط شرکتها برای دستیابی به اهداف خود و کاهش اثر نامطلوب نوسانات، برای مدیریت ریسکهایی که با آن مواجهند، اهمیت زیادی قائل هستند. ماهیت کسب وکار و ارائه خدمات مالی، پذیرش ریسک است زیرا بدون پذیرش ریسک قادر به سودآوری و رشد نیستند. با توجه به ماهیت کسب و کار و ارائه خدمات مالی، مدیریت ریسک برای این نوع شرکتها از اهمیت ویژهای برخوردار است. در واقع، این موسسات باید ریسکهایی را که میپذیرند، مدیریت کنند(کوچ و همکاران،۲۰۱۱). شرکتهای ارائه دهنده خدمات مالی مانند بانکها، با ریسکهای بزرگی همچون ریسک بازار(مانند ریسک نرخ ارز، نرخ بهره و قیمت سهام)، ریسک نقدینگی(مالی)، و ریسک عملیاتی(مانند ریسک IT، نیروی انسانی و قوانین) مواجهند. پیچیده و متنوع شدن ریسکها، فقط ناشی از تغییرات سریع در تکنولوژی، سرعت در ارتباطات، جهانی شدن کسب و کارها و تغییر بازارها نیست. امروزه شرکتها در محیطی کاملاً متفاوت نسبت به ۱۰ سال پیش، فعالیت میکنند. منبع ریسکها می تواند در داخل یک شرکت باشد. اتخاذ استراتژیهای توسعهای، مانند تملک، سرمایهگذاری در بازارهای نوظهور، تجدید ساختار سازمانی، برون سپاری فرایندهای اصلی، پروژه های سرمایهگذاری بزرگ و توسعه محصولات جدید ، همگی میتوانند ریسکهای یک شرکت را افزایش دهند(فانگ،۲۰۰۹). مدیریت یکپارچه ریسک، فعالیتی جامع، یکپارچه و مستقل است که به شرکت کمک میکند تا به هدف اصلی خود یعنی حداکثرسازی ثروت سهامداران دست یابد(فرانسیس و همکاران،۲۰۰۸). باتوجه به مدیریت ریسک و ایجاد بهره وری در بانکها، دراین پژوهش سعی میشود با ادبیات موجود، ابتدا متغیرهای موثر در ریسک بانکها را مطالعه و آزمون نمود وسپس به تعیین استراتژیهای کنترل آن پرداخته میشود. در نهایت به این نتیجه دست یابیم که آیا کنترل انواع ریسکهای مورد پژوهش، موجب افزایش بهره وری در بانک ملی شود؟
۱-۴ نوآوری پژوهش
مطالعاتی در زمینه مولفه های ریسک انجام شده که هر کدام از زاویه خاص عامل موثر بر آن را مورد بررسی قرار دادهاند که در بخش مرور ادبیات و سوابق به تعدادی از آنها اشاره شده است، اما با توجه به بررسیهای بعمل آماده در بین پایان نامهها و مقالات انجام شده از طریق سایتهای دانشگاه های کشور و سایت پایگاه اطلاعات علمی و همچنین سایتهای معتبر ایران داک، مقاله یا پایان نامهای با عنوان ارزیابی مدیریت مولفه های ریسک و مدیریت بهره وری در بانک با بهره گرفتن از تحلیل پوششی داده ها دادهه انجام نگردیدهاست. پژوهش حاضر به ارتباط بین ۴ متغیر که در قسمت مدل مفهومی به آن اشاره شدهاست، که در نوع خود جدید بوده وتا بحال پژوهشی کامل و مشابه در این خصوص صورت نگرفتهاست.
اهداف مشخص پژوهش
۱-۵-۱ هدف اصلی: تعیین رابطه بین مدیریت مولفه های ریسک و مدیریت بهره وری در بانک با بهره گرفتن از تحلیل پوششی داده ها.
۱-۵-۲ اهداف ویژه: