معایب ناشی از به کارگیری سرمایه اجتماعی، اهمیت سرمایه اجتماعی در سازمان، نظریه پردازان سرمایه اجتماعی

 

(کلمن،جیمز،۱۳۷۷)
۲-۱۱ تهدیدات سرمایه اجتماعی :
هرچه اعتماد و حس ارزشمند بودن افراد در جامعه ای بالاتر باشد،جامعه پویاتر شده و فعالیت،مشارکت و گذشت در آن جامعه بیشتر خواهد شد،لکن متاسفانه در جامعه ما مشاهده می شود که بعضی از افراد دچار نوعی انزوای اجتماعی شده اند که این امر نشانه رکود سرمایه اجتماعی است.
هرچه سرمایه اجتماعی بالاتر باشد،آستانه تحمل افراد نسبت به بزهکاری ها و انحراف ها بالاتر می رود و جامعه سالم تر و پاک تر خواهد شد.
در سازمانی که سرمایه اجتماعی بالا باشد،مدیران جهت رسیدن به اهداف طراحی شده دارای همکاری و مشارکت بیشتری با یکدیگر هستند.مردم نیز اغلب دارای رضایت مندی و حمایت هستند که این مسئله خود به خود باعث افزایش اعتماد مردم نسبت به یکدیگر و مدیران جامعه است. این مسئله جای بسی تفکر و اندیشیدین دارد،زیرا مردم به رفتار نخبگان و مدیران کاملا توجه داشته و از رفتار آنها تاثیر می پذیرد.
در سازمانی که سرمایه اجتماعی دچار رکود شود،هرکس به دنبال این است که فقط جایگاه خود را بالاتر ببرد و توجه او نسبت به دیگر افراد جامعه بسیار کاهش می یابد،به طوری که این حس خود به خود باعث گسست و انفصال اجتماعی می شود.
با توجه به نکات ذکر شده،در می یابیم که بدون سرمایه های اجتماعی اعم از (پیوند)،(اعتماد) و در صورت های مختلف آن،پایداری نظم اجتماعی نیز غیر ممکن است و باعث بی نظمی و شکستن هنجارها و در هم آمیزی ارزش ها و ضد ارزش ها در هم می شود:به طوری که رفع نیازهای ناشی از آن نیاز به فرصتی در حد یکی دو نسل خواهد داشت. (کاویانپور، جلیل، ۱۳۸۶)
۲-۱۲ مزایای سرمایه اجتماعی
مزیت اصلی و عمده سرمایه اجتماعی، در اختیار گذاشتن اطلاعات زیادی با هزینه پایین و زمان اندک برای بازیگرانی است که نقش اصلی را در سرمایه اجتماعی ایفا می کنند.سرمایه اجتماعی علاوه بر در اختیار قرار دادن سرمایه، زمینه های تحلیل و ارزیابی آن را نیز فراهم می کند. به عنوان مثال ، کلمن نشان داد که پیوند های موجود در شبکه محوری تئوری سرمایه اجتماعی،امکان ارزیابی اطلاعات مربوط به فرصت های شغلی را به اعضاء می دهد و آنها را در انتخاب شغل مورد نظر کمک می کند. شبکه های میان سازمانی،که حاصل کار و سرمایه اجتماعی مزایای مختلفی برای سازمان داردکه ازجمله کسب مهارت ها و دانش جدید از سوی اعضای شبکه ها مزیتی است که می تواند در سازمان های چند بخشی کاربرد داشته باشد. تحقیقات دیگری نشان داد که شرکت های چند ملیتی برای تبادل اطلاعات و تسریع در جریان ارتباطات می توانند از این تئوری استفاده ببرند،کسب قدرت و نفوذ از مزایای دیگر سرمایه اجتماعی است.کلمن در نوشته های خود اشاره به واژه کلوپ نمایندگان مجلس دارد،که در واقع منظور ثبت قدرت است،برخی نمایندگان قدرت بیشتری نسبت به نمایندگان دیگر دارند، چرا که تعهدات متفاوت با سایر نمایندگان برای خودایجاد کرده اند.و از اعتبار این تعهدات برای مشروعیت بخشیدن به رفتار خود استفاده می کنند.یک چنین قدرتی به بازیگر اصلی (در سرمایه اجتماعی) اجازه می دهدکه اهداف خود دست یابد. مزیت دیگر سرمایه اجتماعی،ایجاد یکپارچگی در اعضاء است؛ هنجارها و باورهای محکم موجب ایجاد شبکه های قوی می شود که در برگیرنده آداب و رسوم و قوانین خاصی است و این هنجار جایگزین کنترل های رسمی می شود.
۲- ۱۳معایب ناشی از به کارگیری سرمایه اجتماعی
سرمایه اجتماعی توام با هزینه است و می تواند در برخی مواقع به عنوان ابزار مخرب محسوب می شود.تحقیقات زیادی در ارتباط با مزایای حاصل از به کارگیری سرمایه اجتماعی انجام شده است.اما به خطرات آن کمتر پرداخته شده است.اولین اشکال به بازیگرانی که در سرمایه اجتماعی نقش اصلی و محوری دارند، مربوط می شود.ایجاد و نگهداری سرمایه اجتماعی در یک سازمان نیازمند صرف سرمایه مالی قابل توجه به منظور حفظ و نگهداری روابط میان اعضاء است. در برخی مواقع مزایای حاصل از سرمایه کمتر از هزینه نگهداری روابط میان اعضاء است.
دومین عیب ناشی از به کارگیری سرمایه اجتماعی به پیوندهای قوی بوجود آمده در سازمان مربوط می شود؛به این صورت که سرمایه اجتماعی گرایش به تقویت روابط میان اعضاء و استحکام این روابط دارد،اما تحقیقات انجام شده نشان داده است،که سازمان و تیم هایی که که دارای پیوند قوی با سایر واحدها هستند،برای انجام وظایف خود نسبت به تیم هایی که پیوند ضعیف تری دارند،کندتر عمل می کنند.
به عبارتی، پیوند و ارتباط قوی که حاصل سرمایه اجتماعی است؛ دارای اثربخشی کمتری نسبت به پیوندهای ضعیف است و تیم هایی که دارای پیوند ضعیفی با واحدها هستند کار سریعتر و بهتر انجام می دهند.
ایراد دیگر سرمایه اجتماعی به مزیت یکپارچگی مربوط است؛ این مزیت که در قسمت قبلی به ان اشاره شد ممکن است، در برخی موارد نتیجه عکس برای بازیگران اصلی به شمار آید.داشتن اتحاد ویکپارچگی بیش از اندازه با اعضاء یک گروه ممکن است بازیگران را مشغول روابط و ارتباط با آنان ساخته و از توجه به اهداف و ماموریت های اصلی بکاهد و در برخی مواردحتی جا به جایی هدف و وسیله صورت می گیرد.به این صورت که حفظ روابط میان اعضاء جایگزین اهداف و ماموریت های سازمان می شود. علاوه بر امکان جابه جایی اهداف،تقویت روحیه یکپارچگی می تواند موجب کاهش افکار جدید در سازمان، تنبلی و کوته نظری اعضاء شود. همانگونه که پایول متذکر می شود که پیوندهایی که موجب وسعت دید و تقویت بین اعضاء در سازمان می
شود. ممکن است ت
بدیل به پیوندهایی شود که موجب کوری و نابینایی آنان شود.(سید مهدی الوانی،۱۳۸۰)
۲-۱۴ اهمیت سرمایه اجتماعی در سازمان
موج ادغام ها،خرید ها،مشارکت ها،شکست ها در عرصه کسب و کار و بحران ها،تمرکز روز افزون بر دانش به عنوان منبع اصلی سازمان ها،سرعت بسیار زیاد عملیات در اقتصاد شبکه ای و آنچه که کوهن و پروساک،چالش مجازی کردن،(انجام کارها در طی یک فاصله زمانی و مکانی) می نامند. اهمیت درک بهتر و استفاده از نیروهای موجود در روابط اجتماعی افراد و گروه ها را آشکار ساخته اند.نظریه پردازان سرمایه اجتماعی اساسا سرمایه اجتماعی را به عنوان منبع ایجاد و انسجام روابط اجتماعی در نظر می گیرند،که تحقق اهدافی که دستیابی به آنها دشوار یا بسیار گران خواهند بود، را ممکن می سازد.
از آنجا که بسیاری ازروابط افراد و گروه ها به دلیل علاقه متقابل و یا تجانس بین آنها ایجاد شده و توسعه می یابند، شبکه های اجتماعی در سازمان ها اتفاق خواهند افتاد. یا اینکه موجب سرمایه اجتماعی خواهند شد. از دیدگاه سازمانی،سرمایه اجتماعی مجموعه ای از منابع اعم از بالفعل یا بالقوه است که برای یک فرد در سازمان از طریق روابط اجتماعی آن فراهم می شود. و نیل به اهداف را تسهیل می کنند.
همچنین ناهاپیت و گوشال (۱۹۹۸) بحث می کنند که سرمایه اجتماعی در سطح سازمانی، نه تنها یک منبع حیاتی است که بلکه تنها عاملی است که می تواند فراهم کننده مزیت های سازمانی پایدار باشد.