مفهوم و تعریف سلامت عمومی، سازمان بهداشت جهانی، بخش بهداشت و درمان

 

2-3-2- مفهوم و تعریف سلامت عمومی
از آنجا که فرایند تولید نیروی انسانی ناسالم و پریشان حال، بخشی از آفات سازمانی است به همین دلیل، هیچ پدیده ای به اندازه سلامت روان، برای کارکنان دارای اهمیت نمی باشد، بنابراین برنامه ریزی تأمین بهداشت روانی کارکنان از سویی به سلامت روانی- اجتماعی کارکنان و از سوی دیگر به اهداف توسعه صنعتی و تولید بهتر کمک می نماید (بیان زاده، 1378). مفهوم سلامت روان شامل احساس درونی خوب بودن و اطمینان از کارآمدی خود، اتکاء به خود، ظرفیت رقابت، وابستگی بین نسلی و خود شکوفایی توانایی های بالقوه فکری و هیجانی و غیره می باشد. البته با در نظر گرفتن تفاوت های بین فرهنگ ها، ارائه تعریف جامع از سلامت روان غیر ممکن می نماید (عبدی ماسوله و همکاران، 1386، 65).
یکی از مؤلفه های سلامت، سلامت روان است و بر اساس یافته های موجود اختلالات روانی به عنوان یکی از مهمترین اجزای بار کلی بیماری ها هستند و پیش بینی می شود که تا سال 2020 ، سهم اختلالات روانی حدود 50 درصد از بار کلی بیماری ها افزایش یابد. کارکنان بیمارستان ها به دلیل اینکه به طور مستقیم و نزدیک با همه اقشار اجتماع در ارتباط هستند، مسئولیت آنها را در قبال سلامت و زندگی افراد دو چندان کرده است. مشکلات شغلی و شرایط سخت کاری یکی از عوامل زمینه ساز اختلالات روانی هستند (بدری زاده و همکاران ، 1392، 62).
منظور از سلامت روان درجه ای از تعادل است که فرد در مواجهه با مشکلات اجتماعی و سازگاری اجتماعی با محیط پیرامون خود، بین رفتارهای خویش برقرار می کند و رفتار منطقی از خود نشان می دهد (نوابی نژاد، 1378‌).
سازمان بهداشت جهانی سلامت عمومی را سلامتی کامل بدنی، روانی و اجتماعی و نه فقط فقدان بیماری یا ناتوانی تعریف می کند. همچنین سلامت عمومی را معادل کلیه روش ها یا تدابیری می داند که برای جلوگیری از ابتلاء به بیماری روانی به کار می رود (غفوری آذر، 1386).
طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت روان عبارت است از احساس خوب بودن و اطمینان از کارآمدی خود، اتکاء به خود، ظرفیت رقابت، تعلق بین نسلی و خود شکوفایی توانایی‏های بالقوه فکری، هیجانی و غیره (گزارش جهانی سلامت، 2001 به نقل از حدادی کوهار و همکاران، 1386). سلامت روان گویای رفتار هماهنگ با جامعه، شناخت و پذیرش واقعیت‏های اجتماعی و قدرت سازگاری با آن‏ها و شکوفایی استعدادهای ذاتی می‏باشد، بطوری که ارتقاء سلامت روان در جامعه موجب بهبود کیفیت زندگی می‏شود. صرف نظر از دیدگاه‏ها و به تبع آن تعاریف مختلف درباره سلامت روانی، مشخص شده است که عوامل متعددی وجود دارند که می‏توانند مستقیم یا غیرمستقیم و به طور مثبت یا منفی بر آن اثر بگذارند (باباپور و همکاران، 1382).
2-3-3- ابعاد سلامت عمومی
سلامت عمومی هم چنان که از نام آن پیداست یک مفهوم کلی است که جنبه های جسمانی و روانی را در بر می گیرد. سلامتی عمومی مفهومی است که دور بودن و عاری بودن از بیماری را در ذهن تداعی می کند و کلیه تلاش های پزشکان و روان شناسان در جهت حفظ این سلامتی و جلوگیری از بروز اختلال در جسم و روان بوده است. سلامتی در تحقیق حاضر مؤلفه های جسمانی، روابط اجتماعی، اضطراب و افسردگی را شامل می شود. به این معنی که فرد در این مؤلفه ها، آیا در حد بهنجار قرار دارد یا این که به ناهنجاری متمایل است.
بنابراین ابعاد سلامت عمومی شامل ناسازگاری جسمی، اضطراب ، اختلال در کارکرد اجتماعی و افسردگی می باشد.
علائم جسمانی
شامل مواردی درباره احساس افراد نسبت به وضع سلامت خود و احساس خستگی آنهاست و نشانه های بدنی را دربر می گیرد. بعد جسمی سرگیجه ،کمردرد و خستگی مفرط حواس پرتی و بی دقتی را شامل می گردد.
اضطراب
شامل عواملی است که با اضطراب و بی خوابی مرتبط اند. مواردی همچون نگرانی های مفرط، فشار های روانی، مشکلات در خواب راحت و مداوم، بد خلقی های مکرر، فشار عصبی زیاد، احساس هراس و بیم، احساس این که کارها بیش از حد توانایی فرد است. عوامل استرس زا در پرستاران شامل کارکردن شیفتی، تعارض نقش، نارضایتی کاری، ترس از دست دادن کار، تماس با مرگ بیماران و مسئولیت های حرفه ای نامشخص می باشد.
اختلال در کارکرد اجتماعی
گستره توانایی افراد را در مقابله با خواسته‌های حرفه‌ای و مسایل زندگی روزمره می سنجد و احساسات آنها را درباره چگونگی کنار آمدن با موقعیت های متداول زندگی آشکار می کند .
افسردگی
مواردی چون احساس بی ارزشی در مقایسه با دیگران، احساس نا امیدی و یأس، فکردن به پایان زندگی را شامل می شود.
2-3-4- سلامت در پرستاران
یکی از مهمترین حوزه های توسعه سلامتی در جوامع، بخش بهداشت و درمان می باشد که ارتباط مستقیمی با سلامت انسان ها دارد و در این بین کادر شاغل در بیمارستان ها خصوصاً گروه پرستاری به عنوان یک گروه شغلی پر استرس در نظر گرفته می شود(لامبرت، 2007).