منابع آب زیرزمینی، قلمرو مکانی تحقیق، قلمرو زمانی تحقیق

 

۱-۶-۱- فرضیه اصلی
فرضیه اصلی این پژوهش این است که رابطه معنی داری بین ویژگی های فردی کشاورزان و تمایل به مدیریت پایدار منابع آبی وجود دارد.
۴-۶-۲- فرضیه های فرعی
فرضیه های فرعی این پژوهش عبارت است از:
۱- رابطه معنی داری بین عوامل اقتصادی ، اجتماعی و آموزشی – ترویجی و مشارکت جوامع محلی در مدیریت پایدار منابع آب وجود دارد؟
۲- از دیدگاه کشاورزان حمایت های دولتی تاثیر معنی داری بر بهبود مدیریت پایدار منابع آب دارد.
۳- بین سطح دانش و اطلاعات کشاورزان از برنامه های مدیریت پایدار منابع آب با بهبود مدیریت پایدار منابع آبی رابطه معنی داری وجود دارد.
۱-۷- قلمرو زمانی تحقیق
قلمرو زمانی تحقیق خرداد ۱۳۹۲ تا مهر ۱۳۹۲ می باشد.
۱-۸- قلمرو مکانی تحقیق
در این پژوهش ، قلمرو مکانی تمامی شالیزارهای شهرستان رشت می باشد

۲-۱-مقدمه
رشد جمعیت و گسترش سطح زیر کشت آب ی در سه دهه اخیر بهره برداری از منابع آب در سراسر جهان را افزایش داده و موجب پیشی گرفتن تقاضا بر عرضه جهانی و نها یتا کم ی ابی منابع آب شده است (Hellegers P. 2002). بطوریکه برخی معتقدند در آ ینده ای نزد یک رفاه جمعیت جهان بطور قابل توجه ی به بهره برداری بهینه و پایدار منابع آب های زیر زمینی و سطحی بستگی خواهد داشت (Bear J., Cheng A.H.D.,، ۲۰۰۰ و Minciardi R.,، ۲۰۰۷). در داخل کشورنیز طی سالهای گذشته به دلایل متعددی نظیراستحصال بی رویه و غیر منطقی از منابع آب موجود بویژه آبهای زیر زمینی، بروز مشکلاتی نظیر خشکسالی و عدم رعایت اصول حفاظت در بهره برداری از منابع آبی، برخی از منابع آبی کشور نابود شده و یا در معرض خطر نابودی قرار گرفته اند (زارع مهرجردی م ۱۳۸۶٫). این مسئله در بخش کشاورزی که بیش از ۹۰ درصد حجم آب مصرفی کشور را به خود اختصاص می دهد شر ایط حادتری را ا یجاد نموده و عامل آب به عنوان یکی از مهمترین عوامل محدود کننده این بخش تبدیل شده است (زیبایی م . ۱۳۸۶). در میان مدت یکی ازراهکارهای حل مشکل کم بود آب با توجه به عرضه محدود و متغیر آن مدیریت تقاضای منابع آب و بهره گیری از ابزارها ی مدیریتی همسو شامل سیاست های قیمت گذار ی آب و سیاست های متناسب در بخش کشاورزی است. برخی از محققین معتقدند که اگر چه سیاستهای نادرست سازمان ی باعث بهره برداری غیر بهینه از منابع آب می گردد ، اما قیمت پایین منابع آب و عدم پرداخت زارعین بر ای بهره برداری از آن منشا اصل ی ناکارآمدی در بهره برداری از منابع آب دربخش کشاورزی و تخریب آن است (Dinar A. 2000). منابع آب زیرزمینی که در حدود یک چهارم آب شیرین زمین را تشکیل می دهند، در اغلب نواحی خشک و نیمه خشک بعنوان تنها منبع برای مقاصد شرب و آبیاری در دسترس بهره برداران قرار دارند (Minciardi R., Robba M., Roberta S. 2007).
مدیریت صحیح آبیاری و کنترل عمق آب در سراسر فصل رشد می تواند موجب بهبود عملکرد برنج شود. فاکون (۱۸)، توسعه کشت ارقام پرمحصول ، بهبود مدیریت زراعی ، تغییر تاریخ کاشت، استفاده موثر از آب باران، کاهش مصرف آب در زمان آماده سازی زمین، تغییر در روش های کشت برنج، استفاده از زهاب در آبیاری برنج، کاهش مصرف آب در طول دوره رشد گیاه و استفاده از آبیاری تناوبی را موجب افزایش بهره وری مصرف آب در اراضی شالیزاری می داند. افزایش بهره وری به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه منابع آب و افزایش تولیدات کشاورزی ، نقش مهمی در بهبود سطح رفاه انسان ها ایفا می کند. در شرایط بحران خشکسالی ، بهره برداری بهینه از واحد حجم آب، عدول از موازین کلاسیک تعیین نیاز آبی گیاه را اجتناب ناپذیر نموده است. در چنین شرایطی با هدف تدوین الگوی مدیریت کارآمد آبیاری گیاهان، شناسایی ارتباط بین پارامترهای هیدرولوژیکی نظیر تبخیر، تعرق، تلفات عمقی و مطالعه فیزیولوژی گیاه و مرفواوژی خاک ضروری به نظر می رسد.
آبیاری شالیزار از مهمترین عملیاتی است که باید در زراعت برنج بدقت انجام شود. مقدار آب مورد نیاز برای برنج به عوامل متعددی نظیر روش کاشت، ابعاد کرت، تراکم بوته، مقدار مصرف کود، نوع و بافت خاک، شرایط زهکشی و اقلیمی و اکولوژیکی و رقم بستگی دارد. بحرانی ترین مرحله از نظر نیاز آبی در برنج در حدود ۱۰روز قبل از گلدهی تا هنگام گلدهی میباشد. تنش خشکی موجب افزایش درصد عقیمی بعلت عدم توانایی دانه های گرده در نفوذ به تخمدان و کاهش عملکرد دانه می شود. از آنجا که عقیمی پدیده ای غیرقابل برگشت می باشد تأمین آب پس از مرحله بحرانی اساساً بی تأثیر خواهد بود. تنش آب در مرحله رویشی نیز موجب کاهش ارتفاع گیاه، تعداد پنجه ها و سطح برگ میشود. اما در صورت تأمین آب و وجود زمان کافی تا گلدهی، گیاه خود را ترمیم خواهد کرد (اصفهانی، ۱۳۷۷).
برنج در شرایط آبیاری شده (اراضی ست) و یا تغذیه با ابرندگی ( اراضی مرتفع) می تواند رشد کند. در حدود ۷۵% از کل برنج جهان در زمین های پست تحت آبیاری تولید می شود. برای تولید ۱ کیلوگرم دانه برنج، کشاورزان مجبورند که ۲ تا ۳ برابر آب بیشتر در مزارع برنج نسبت به سایر غلات استفاده کنند. لازم است راه های جهت ذخیره آب و افزایش حاصلخیزی و بهره وری از آب (water productivity) برای تولید برنج جستجو شود (Tuong, T.P. Bouman, B.A.M., Mortimer, m.,2005).