منابع آب زیرزمینی

 

نیترات از کودهای شیمیایی و تجزیه مواد آلی به وجود می آید که گیاهان آن ر ا مصرف می کنند و گاهی اوقات این ماده غذایی به آبهای سطحی و زیرزمینی منتقل و موجب آلودگی آنها می شود (هامیلتون و هلسل، ۱۹۹۵) که این آلودگی یک مشکل گسترده برای اقتصاد، اکوسیستم و سلامتی انسان است (گولسبی، ۲۰۰۰).
سطوح بالای غلظت نیترات در آب آشامیدنی میتواند ظرفیت انتقال خونی اکسیژن را کاهش دهد و موجب بیماری سیندرم بچه آبی شود . به همین صورت ، غلظت زیاد نیترات برای حیوانات نشخوارکننده مانند گاو و گوسفند نیز سمیت ایجاد میکند (عرفان منش و افیونی ،۱۳۷۹).
۲-۲-معرفی ناحیه مورد مطالعه
شهرستان رَشت از شهرهای استان گیلان در شمال ایران است. جمعیت این شهرستان ۷۱۵٬۰۹۷ نفر (برآورد ۱۳۸۳) و مرکز آن شهر رشت است. شهرستان رشت در مختصات جغرافیایی ۳۷ درجه و ۱ دقیقه تا ۳۷ درحه و ۲۷ دقیقه عرض شمالی از خط استوار و ۴۸ درجه و ۳۵ دقیقه تا ۴۹ درجه و ۳ دقیقه طول جغرافیایی از نصف النهار مبدا در بین ارتفاعات تالش و دریای خزر واقع شده است. این شهرستان از شمال به دریای خزر و بندر انزلی ، از جنوب ه شهرستن رودبار ، از شرق به شهرستانهای سیاهکل و آستانه اشرفیه و از غرب به شهرستانهای فومن ، صومعه سرا و شفت منتهی می شود. شهر رشت بعنوان مرکز استان گیلان تقریباً در مرکز جلگه گیلان ، در وسیع ترین بخش دلتای رودخانه سفید رود با ارتفاع متوسط ۸ متر از سطح دریاهای آزاد و در ۳۳۰ کیلومتری شمال باختری تهران و در انتهای راه کناره اصلی دریای خزر و در مسیر راه اصلی درجه یک قزوین به بندر انزلی واقع شده است. دو شاخابه از سفید رود بنام های ۱- سیاهرود ۲- گوهر رودبار از دو سوی خاور و باختر شهر رشت روان هستند و سرانجام به مرداب انزلی می ریزند.
منابع آب در هر مکان از جمله رشت تابعی است از نزولات جوی که به طور عمده به صورت برف و باران فرو می ریزد و باتوجه به ویژگی های اقلیمی استان که نمناک ترین و پر باران ترین منطقه ی کشور می باشد ، می توان به یقین ادعا کرد که از استثنایی ترین مناطق کشور به جهت برخورداری از منابع آب است . از طرفی چون آب الفبای آبادانی و مبنای شکل گیری تمدن است بنابراین رشت به برکت بهره مندی از این موهبت الهی از سابقه فرهنگی بسیار بالایی برخوردار است . منابع آب این شهرستان به دو بخش تقسیم می شوند: یکی منابع آب سطحی و دیگری منابع آب زیرزمینی
آب های سطحی و زیرزمینی تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل شکل می گیرند که عبارتند از :
– عوامل اقلیمی
– عوارض سطح زمین
– تشکیلات زمین شناسی
– پوشش گیاهی
با توجه به شباهت های موجود در موارد فوق جریان های آبی منطقه تفاوت زیادی از نظر رژیم آبی با یکدیگر ندارند جز سفیدرود که منشا آن خارج از استان گیلان است .

نقشه۲-۱-نقشه جغرافیایی استان گیلان
– منابع آب زیرزمینی در شهرستان رشت وضعیت بسیار مطلوبی دارد به گونه ای که تعدد رودها وتغذیه ی مناسب آنها از بستر رودهای اصلی وفرعی، بالابودن میزان بارش به همراه ضخامت زیاد رسوبات در این محدوده منجر به شکل گیری سفره های آب شیرین غنی در آن شده است. از طرفی چون شیب سفره ها کم می باشد سطح آب درآن ها بالا بوده و سفره های در حالت اشباع نیز گنجایش زیادی برای آبهای نفوذی ندارند.بارندگی در تغذیه ی سفره های آب زیر زمینی منطقه نقش اصلی را بر عهده دارد.
– منابع آب سطحی منطقه به دو بخش آب های ساکن وجاری تقسیم می شوند که بیشترین نقش را درتامین آب مورد نیاز بخش های مختلف مصرف در استان بر عهده دارند. منابع آب ساکن که شامل دریای خزر و آب گیرها ( تالاب ها واستخرها) می شوند از ارزش بسیار بالایی برخوردارند واز گذشته های دور در ارتقای سطح زندگی مردم کناره ی آن ها به اشکال مختلف موثر بوده اند . هرچند استفاده از آب دریای خزر در بخش زراعت امکان پذیر نیست ولی همواره مردم این خطه از مواهب خدادادی آن در تامین نیازهای اساسی زندگی یعنی گوشت سفید، ارتباط تجاری با کشورهای حاشیه وگذراندن اوقات فراغت بهربرده اند.
ازمشخصات بارز جلگه ی ساحلی در گیلان وجود تعداد زیادی آب گیرهای کوچک و بزرگ در ابتداء،انتها وطرفین مسیر رودها است که تحت تاثیر متقابل عوامل متعددی شکل گرفته اند. عمده ترین موارد استفاده از آب گیرها عبارت اند از:
الف : آبیاری زمین های کشاورزی
ب : جمع آوری آب نزولات جوی از روی اراضی ای که خروجی معینی ندارند
ج : پرورش ماهی
د : صید وشکار
ه : به عنوان یک زیستگاه طبیعی