مقام معظم رهبری

 

ده ۵ کنوانسیون توکیو)
تصرف غیرقانونی هواپیما:
هرگاه شخصی داخل هواپیما از طریق غیرقانونی و با توسل به زور یا تهدید به زور مرتکب عمل مداخله و تصرف و یا اعمال کنترل هواپیمای در حال پرواز بشود…را تصرف غیر قانونی هواپیما گویند. (مظفری، ۱۳۹۱٫ ص ۲۶۱)
هواپیماربایی:
به عملی گفته می‌شود که طی آن یک هواپیما بر اساس هر نوع اهداف شخصی، تلافی‌جویانه یا سیاسی، دزدیده شود. معمولا پس از ربایش هواپیما، ربایندگان خلبان را مجبور به تغییر مسیر عادی می‌کنند و هواپیما را به نقطه از پیش تعیین شده می‌برند. (http://fa.wikipedia.org )
در اختیار گرفتن اداره هواپیمای کشوری در حال پرواز با داشتن قصد ربایش و با توسل به هر شیوه و وسیله ای توسط فرد یا افرادی از داخل یا خارج از هواپیما (مجله صنعت حمل و نقل ،شماره ۲۶،ص۷۵)
ماده ۱ کنوانسیون جلوگیری از توقیف غیر قانونی هواپیما، هواپیماربایی را اینگونه تعریف کرده است: توقیف یا کنترل هواپیمای در حال پرواز یا شروع به این اعمال یا معاونت در انجام آن، بطور غیر قانونی، با زور یا تهدید یا هر نوع ارعاب دیگر.
تعریف هواپیماربایی در مقررات داخلی تنها در بند ۱ ماده واحده  ذکر شده است. اگرچه بعضی حقوق دانان معتقدند ماده ۲۳ قانون هواپیمایی کشوری نیز به آن پرداخته است اما با قدری تامل در این ماده که میگوید “هر کس به قصد ایجاد خطر برای هواپیما یا سرنشینان آن علامت تقلبی به کار برد یا……..به حبس از ۶ ماه تا ۳ سال محکوم خواهد شد. میتوان گفت منظور مقنن تنها عمل خرابکاری بوده است و بس و علت را هم میتوان عدم شیوع جرم هواپیماربایی و نوپا بودن صنعت هواپیمایی در سال تصویب این قانون (۱۳۲۸ )جستجو کرد.
اما به نظر میرسد هر کدام از قوانین مذکور در دسته بندی یا تعریف مفهوم هواپیماربایی دارای اشکالاتی میباشند. به عنوان مثال: بند ۱ ماده واحده تنها تغییر مسیر و انحراف از مسیر اصلی را در دایره اخلال گری میداند. در حالی که ممکن است هواپیماربایی صورت گیرد ولی مسیر اصلی هواپیما حفظ شود مانند ربودن هواپیمای اسرائیلی توسط چهار کماندوی فلسطینی در ۱۹۷۳٫ (مجله صنعت حمل و نقل ،شماره ۲۶،ص۷۵ ) 
سیاست تقنینی:
عبارت است از تدبر و چاره اندیشی قانونگذار در مورد جرم و پاسخ به آن که با توجه به وابستگی سیاست جنایی به نظام سیاسی هر کشور حالت های مختلفی به خود می گیرد. سیاست تقنینی سلیقه ی قانونگذاران مختلف و انتخاب های آنان در انواع جرایم و مجازات ها و به طور کلی نحوه مقابله با پدیده مجرمانه و دادرسی جرایم است. (ابرندآبادی، ۱۳۷۶ ص۲۶۰)
جرم هواپیماربایی:
بدست گرفتن هدایت و کنترل هواپیمای در حال پرواز به شکل غیر قانونی به صورت مباشرت و یا تسبیب.
امنیت پرواز:
به مجموعه اقداماتی گویند که امنیت هوانوردی را از دو جنبه فنی- پروازی و جرائم هوانوردی، در حد مطلوب حفظ نماید. بخش مراقبت پرواز فرودگاه ها وظیفه حفظ امنیت فنی پروازی هواپیما را بر عهده دارند. مراقبت پرواز سیستمی است که برای جلوگیری از تصادفات و ایجاد بستری مناسب و کارآمد برای حرکت روان ترافیک (عبور و مرور) هوایی، راهنمایی های لازم را به کلیه یگانهای پروازی (هواگردها) ارائه می‌دهد.
از جنبه پیشگیری و دفع جرائم، در ایران گارد پرواز وظیفه حفاظت از ایمنی هواپیماها و فرودگاه ها را بر عهده دارد. گارد امنیت پرواز عنوان نیرویی است که توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بنا به دستور سال ۱۳۶۳ حضرت امام (ره) جهت حفظ امنیت هواپیماها و فرودگاه های کشور تأسیس گردید. هرچند دولت در سال های ۱۳۶۷ و ۱۳۸۲ خواستار واگذاری این وظیفه به پلیس شده بود لکن با نظر امام و مقام معظم رهبری این مسئولیت همچنان برعهده سپاه باقی مانده است.
تابعیت هواپیما:
بر اساس ماده ۱۷ کنوانسیون شیکاگو، هر هواپیما تابعیت کشوری را دارد که در آنجا به ثبت رسیده است. البته یک هواپیما می تواند به ثبت مشترک بین چند کشور برسد.
تأسیسات هوایی:
عبارتست از کلیه ساختمان ها، تجهیزات و بناهایی که در یک فرودگاه ایجاد شده و به نحوی با پرواز مربوط می باشد.